Politico: Το σχέδιο της ΕΕ να θωρακίσει με στρατεύματα 500 σημεία-κλειδιά – Το EMERS αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού με τη Ρωσία – Τι απαντά ο Τζιτζικώστας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να προχωρήσει σε μια σειρά μέτρων που στοχεύουν στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην παροχή νέων χρηματοδοτήσεων, προκειμένου να διευκολυνθεί η ταχεία μετακίνηση στρατευμάτων και οπλικών συστημάτων σε όλη την ήπειρο. Οι προτάσεις περιλαμβάνονται στην Ανακοίνωση Στρατιωτικής Κινητικότητας, η οποία δημοσιοποίησε το POLITICO και αποτελεί κεντρικό τμήμα του επικείμενου πακέτου που θα παρουσιαστεί μαζί με μια νέα νομοθετική πρωτοβουλία την Τετάρτη.

Στο 15σέλιδο κείμενο, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί «καθοριστικό παράγοντα» για την αποτρεπτική δύναμη της Ευρώπης και για την ικανότητά της να ανταποκρίνεται άμεσα σε κρίσεις. Για τον σκοπό αυτόν, στο επίκεντρο βρίσκεται το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ενισχυμένης Αντίδρασης Στρατιωτικής Κινητικότητας (EMERS) — ένας νέος μηχανισμός που θα δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη ή στην ίδια την Επιτροπή να εισηγούνται την προσωρινή άρση των συμβατικών κανόνων μεταφορών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Με την ενεργοποίησή του, το EMERS θα εξασφαλίζει προτεραιότητα στις στρατιωτικές μετακινήσεις, προσφέροντας άμεση πρόσβαση σε βασικές υποδομές, μεταφορικά μέσα και κρίσιμες υπηρεσίες. Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, οι καταστάσεις που απαιτούν γρήγορη και μεγάλης κλίμακας στρατιωτική αντίδραση «εμφανίζονται χωρίς προειδοποίηση»· χωρίς ευέλικτους κανόνες, η αποτροπή των αντιπάλων παραμένει «θεωρητική».

Εμπόδια και ανάγκη για συντονισμό 

Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στη μεταφορά στρατευμάτων, οπλικών συστημάτων, καυσίμων και εφοδίων από τη Δυτική Ευρώπη προς τα ανατολικά σύνορα — σημείο καίριο σε περίπτωση ενδεχόμενης αναμέτρησης με τη Ρωσία. Υποδομές όπως δρόμοι, σιδηροδρομικές γραμμές και γέφυρες θεωρούνται ανεπαρκείς, ενώ ορισμένες χώρες απαιτούν έως και 45 ημέρες προειδοποίησης πριν επιτραπεί η διέλευση στρατιωτικού υλικού.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εθνικοί κανόνες συχνά είναι «ασύμβατοι, κατακερματισμένοι και μη εναρμονισμένοι», γεγονός που δυσχεραίνει την ταχεία κινητοποίηση. Ο Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας είχε τονίσει στο POLITICO πως η Ευρώπη χρειάζεται μια «στρατιωτική Σένγκεν» για τον εξοπλισμό, ενώ υπογράμμισε ότι οι βασικές διαρθρώσεις του συστήματος θα πρέπει να λειτουργούν έως το 2030.

Η συζήτηση εντείνεται και από πρόσφατες προειδοποιήσεις του Γερμανού υπουργού Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, ο οποίος σημείωσε πως η Ρωσία θα μπορούσε να διαθέτει την ικανότητα για επίθεση σε κράτος μέλος του ΝΑΤΟ ήδη από το 2028–2029.

Προειδοποίηση από Πιστόριους: «Ίσως ζήσαμε το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι στην Ευρώπη» – Σενάρια σύγκρουσης ΝΑΤΟ–Ρωσίας

Οι νέες παρεκκλίσεις και η δομή του EMERS

Εφόσον εγκριθεί, το EMERS θα επιτρέπει εξαιρέσεις από τους συνήθεις τελωνειακούς και μεταφορικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών στους χρόνους οδήγησης για πολιτικούς μεταφορείς. Θα προβλέπει επίσης άμεσες τελωνειακές διαδικασίες βάσει ειδικού πρωτοκόλλου της ΕΕ. Το πλαίσιο θα μπορεί να παραμένει ενεργό έως και έναν χρόνο, με το Συμβούλιο να δίνει το «πράσινο φως» μέσα σε 48 ώρες από την υποβολή της αίτησης.

Κάθε κράτος μέλος θα ορίσει εθνικό συντονιστή για τις στρατιωτικές μεταφορές, ενώ μια νέα Ομάδα Μεταφορών Στρατιωτικής Κινητικότητας — με τη συμμετοχή των εθνικών αρχών, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας και της ΕΥΕΔ — θα εποπτεύει την υλοποίηση των μέτρων.

Παράλληλα προβλέπονται αλλαγές στον κανονισμό για τις σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις, στον κανονισμό για τις αεροπορικές υπηρεσίες και αξιολόγηση των διαδικασιών ευέλικτης χρήσης του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου έως το 2026. Προωθείται επίσης ο ρόλος των «διπλής χρήσης» αεροδρομίων, που μπορούν να εξυπηρετούν τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική δραστηριότητα.

Χαρτογράφηση υποδομών και μεγάλες επενδύσεις

Μία από τις σημαντικότερες πτυχές του σχεδίου αφορά τη χαρτογράφηση 500 κρίσιμων σημείων στις ευρωπαϊκές μεταφορικές υποδομές — γεφυρών, σηράγγων, λιμανιών — τα οποία λειτουργούν ως «σημεία συμφόρησης» για τις στρατιωτικές μετακινήσεις. Η Επιτροπή θέλει να αναβαθμιστούν ώστε να πληρούν στρατιωτικά πρότυπα.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης την ενίσχυση της διασύνδεσης των ευρωπαϊκών υποδομών με την Ουκρανία, με κόστος που μπορεί να φθάσει τα 100 δισ. ευρώ.

Για τη χρηματοδότηση όλων αυτών των δράσεων, η Επιτροπή προτείνει η ΕΕ να διαθέσει 17,7 δισ. ευρώ για τη στρατιωτική κινητικότητα στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό (2027–2034) — ποσό δεκαπλάσιο από τα σημερινά 1,7 δισ.

Κυβερνοασφάλεια και νέοι μηχανισμοί κρίσης

Το κείμενο τονίζει ότι η Ένωση πρέπει να προστατεύσει καλύτερα τις υποδομές της από κυβερνοεπιθέσεις και υβριδικές απειλές, οι οποίες έχουν αυξηθεί σημαντικά, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την έκρηξη σε βασικό πολωνικό σιδηροδρομικό κόμβο που η Βαρσοβία απέδωσε σε «δολιοφθορά». Προβλέπεται επίσης η δημιουργία ομάδας αλληλεγγύης και στρατηγικού αποθεματικού μέσων μεταφοράς, ώστε να μοιράζονται πόροι της ΕΕ και των κρατών μελών κατά τη διάρκεια κρίσεων. Συμπληρωματικά, θα δημιουργηθεί κατάλογος μέσων διπλής χρήσης, νέο ψηφιακό σύστημα έγκρισης μετακινήσεων και στήριξη ενός δικτύου κέντρων δοκιμών για πολιτικής άμυνας drones.

Κλείνοντας, η ανακοίνωση επισημαίνει ότι, παρά τα βήματα προόδου, η Ευρώπη συνεχίζει να λειτουργεί με αποσπασματικές προσεγγίσεις που υπονομεύουν την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της στρατιωτικής κινητικότητας. «Η Ευρώπη πρέπει να δράσει αποφασιστικά», αναφέρει χαρακτηριστικά το έγγραφο.

 

• Απόστολος Τζιτζικώστας
• Ευρώπη
• Μπόρις Πιστόριους
• Όπλα
• πόλεμος
• Ρωσία
• στρατός