Προεδρολογία: Όλοι χορεύουν χωρίς… μουσική – Καραμανλής φόρεσε τη στολή του στρατηγού Patton – Μαξίμου: Από την ανασφάλεια στην… – Ο Πολάκης ζορίζει τον Φάμελλο με… τανγκό 

Καλωσήρθατε, αγαπητοί αναγνώστες σε ένα ακόμα Hard Talks! Στη σκιά του πολιτικού παρασκηνίου, όπου οι φιλοδοξίες και οι στρατηγικές συγκρούονται, ξεκινάμε τη σημερινή μας ανάλυση. Από τα δημοσκοπικά χαμόγελα μέχρι τα πολιτικά “τανγκό” και τις προεδρικές ονοματολογίες, η σκηνή θυμίζει πολυσύνθετη χορογραφία. Εδώ, όμως, δεν χορεύουν όλοι στον ίδιο ρυθμό. Οι πρωταγωνιστές αλλάζουν βήματα, η μουσική σταματά ξαφνικά, και οι ανατροπές γράφουν την ατζέντα. Πιάστε θέση, γιατί το έργο μόλις ξεκινά!

 “The Wolf of Wall Street”: Η δημοσκοπική ανάκαμψη και τα κρυφά άγχη

Στο Μαξίμου, η μικρή δημοσκοπική ανάκαμψη φέρνει χαμόγελα, αλλά μόνο για τις κάμερες. Πίσω από κλειστές πόρτες, τα πράγματα θυμίζουν το The Wolf of Wall Street: μια φανταχτερή βιτρίνα γεμάτη εσωτερική ανασφάλεια. Οι σύμβουλοι του Πρωθυπουργού ξέρουν ότι η σταθεροποίηση είναι καλό σημάδι, αλλά η αυτοδυναμία μοιάζει ακόμα με μακρινό όνειρο. Όπως θα έλεγε και ο Μάο Τσετούνγκ, σήμερα: «Ακόμα και το πιο μακρύ ταξίδι ξεκινά με ένα μόνο βήμα». Εδώ, όμως, το πρόβλημα είναι ότι τα βήματα μοιάζουν με χορό σε ναρκοπέδιο.

“Dr. Strangelove”: Πώς έμαθαν να ανησυχούν για τον Γκρίνμπεργκ

Η πρόσφατη ανάλυση του Σταν Γκρίνμπεργκ για τα κυβερνητικά επιτεύγματα στα οικονομικά ήρθε σαν το Dr. Strangelove: μια υπενθύμιση ότι οι πολίτες δεν «ψήνονται» με αυτάρεσκες δηλώσεις. Ευτυχώς, ο Γκρίνμπεργκ έδειξε τον δρόμο: λιγότερη αυτοϊκανοποίηση, περισσότερη επαφή με την πραγματικότητα. Το Μαξίμου τώρα προσπαθεί να αλλάξει αφήγημα, αλλά η έλλειψη μιας ξεκάθαρης στρατηγικής κάνει την επικοινωνία να θυμίζει πιλότο που ψάχνει καύσιμα εν πτήσει. Θα μπορούσε να το είχε πει ο Κένεντι αλλά το λέω εγώ: «Σε περιόδους κρίσης, η ευφυΐα είναι πιο σημαντική από την εξουσία». Στο Μαξίμου, προς το παρόν, φαίνεται να έχουν το δεύτερο.

“The Dark Knight”: Σαμαράς, ο σιωπηλός ρυθμιστής

Το μεγάλο ερωτηματικό είναι τι θα κάνει ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος λειτουργεί σαν τον Dark Knight: εμφανίζεται όταν δεν τον περιμένεις, αλλάζοντας την ατζέντα. Αν αποφασίσει να μιλήσει στη Βουλή για τον προϋπολογισμό, το αφήγημα της κυβέρνησης μπορεί να γίνει κομμάτια. Αν πάλι απέχει ή ψηφίσει μόνο για την Εθνική Άμυνα, θα συνεχίσει να παίζει τον ρόλο του αινιγματικού ρυθμιστή. Όπως θα έλεγε κι ο ίδιος, θυμίζοντας τον Τσώρτσιλ: «Η επιτυχία είναι να περπατάς από αποτυχία σε αποτυχία χωρίς να χάνεις τον ενθουσιασμό σου.» Για την κυβέρνηση, ο ενθουσιασμός αυτός δοκιμάζεται καθημερινά.

“Shall We Dance?”: Όταν η πολιτική χορεύει σε λάθος ρυθμό

Οι κυβερνητικές συνεργασίες θυμίζουν το Shall We Dance?: όλοι θέλουν να χορέψουν, αλλά κανείς δεν ξέρει τα βήματα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με ύφος που θα ζήλευε κι ο Ρίτσαρντ Γκιρ, άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να αποδεχτεί την ιδέα συνεργασιών, αν το «απαιτήσει ο λαός». Ωστόσο, η υποσημείωση ήταν ξεκάθαρη: αυτοδυναμία πρώτα, όλα τα άλλα μετά. Από την άλλη, ο Νίκος Ανδρουλάκης κρατά σφιχτά το πάσο του ΠΑΣΟΚ, αρνούμενος κάθε σκέψη συνεργασίας με τη ΝΔ – μια στάση που θυμίζει περισσότερο πρωταγωνιστή του No παρά χορευτή.

“The Hurt Locker”: Συνεργασίες με εκρηκτικές μνήμες

Για το ΠΑΣΟΚ, η ιδέα συνεργασίας με τη ΝΔ είναι μια βόμβα έτοιμη να εκραγεί, γεμάτη αναμνήσεις από το 2012-2015. Ο Νίκος Ανδρουλάκης γνωρίζει καλά πως ό,τι κέρδισε η ΝΔ τότε, το έχασε το ΠΑΣΟΚ. «Η ηθική μομφή δεν μένει αναπάντητη», λένε οι παράγοντες της Χαριλάου Τρικούπη, αλλά η ταυτόχρονη ανάγκη να αποφύγουν διμέτωπο με τον ΣΥΡΙΖΑ δημιουργεί ένα Hurt Locker στρατηγικής. Η πρόσφατη αντιπαράθεση με την Κουμουνδούρου δείχνει ότι, αν και το ΠΑΣΟΚ στοχεύει στη ΝΔ, η ρητορική του απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ δεν περνά απαρατήρητη.

“Casablanca”: Η αρχή μιας όμορφης φιλίας ή μιας νέας σύγκρουσης;

Η πρόσφατη κόντρα ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ για το «τανγκό» θυμίζει το τέλος του Casablanca: θα είναι η αρχή μιας όμορφης φιλίας ή η πρόγευση ενός νέου διχασμού; Η Όλγα Γεροβασίλη δηλώνει ότι «ήρθε η ώρα για μια μεγάλη προοδευτική συνεργασία», αλλά οι εξελίξεις δείχνουν ότι το μέλλον είναι πιο ρευστό από ποτέ. Αν το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν καταφέρουν να βρουν κοινό έδαφος, το τανγκό μπορεί να μετατραπεί σε… καυγά σε σαλούν. Όπως έλεγε και ο Τσώρτσιλ: «Η πολιτική είναι σχεδόν τόσο συναρπαστική όσο ο πόλεμος και εξίσου επικίνδυνη. Στον πόλεμο μπορεί να σκοτωθείς μία φορά, στην πολιτική πολλές φορές.»

“The Godfather” της Προεδρίας: Ο Κυριάκος κρατά την πρόταση

Στην πολιτική σκηνή, η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας θυμίζει το The Godfather: ο Κυριάκος Μητσοτάκης κρατά το αποκλειστικό δικαίωμα να κάνει «μια πρόταση που κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί». Το ερώτημα, βέβαια, παραμένει: θα είναι η επιλογή του τόσο καλοζυγισμένη ώστε να θεραπεύσει τα ρήγματα της κεντροδεξιάς, ή θα προκαλέσει νέο κύμα δυσαρέσκειας στους δεξιούς διαφωνούντες; Αν ζούσε σήμερα σίγουρα θα το έλεγε, ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ, «Δεν μπορείς να ηγηθείς αν φοβάσαι να πληγώσεις συναισθήματα». Και κάποιες καρδιές ήδη ματώνουν στη γαλάζια παράταξη.

“Gone with the Wind”: Κεντροδεξιά, Κέντρο ή… φεύγουμε όλοι μαζί;

Η ονοματολογία, όπως πάντα, φέρνει τον άνεμο αλλαγών. Θα είναι ο επόμενος ΠτΔ μια φιγούρα που να γεφυρώνει το χάσμα με την ακροδεξιά, ή θα στραφεί προς το Κέντρο, κλείνοντας το μάτι σε ένα πιο «προοδευτικό» ακροατήριο; Οι προτάσεις για τον Χρήστο Ράμμο από Νέα Αριστερά και από ΣΥΡΙΖΑ και τμήμα του ΠΑΣΟΚ δείχνουν πως οι υπόλοιποι παίκτες παίζουν επιθετικά. Όπως έλεγε και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, «Η πολιτική είναι η ικανότητα να προβλέπεις τι θα συμβεί αύριο και να εξηγείς γιατί δεν συνέβη χθες». Και οι πολιτικοί μας το εξηγούν με τον δικό τους… μοναδικό τρόπο.

“A Few Good Men”: Ποιος μπορεί να αντέξει την αλήθεια;

Το σενάριο της ανανέωσης της Κατερίνας Σακελλαροπούλου δεν φαίνεται να τραβάει. Οι διαρροές δείχνουν πως ο Πρωθυπουργός αναζητά «ένα πρόσωπο για όλους». Αλλά μπορεί κανείς να αντέξει την αλήθεια αυτής της δήλωσης; Στην πράξη, όλοι φαίνεται να βλέπουν την εκλογή ΠτΔ ως ευκαιρία να ξαναγράψουν το πολιτικό παιχνίδι, με πιέσεις, συμμαχίες και διαρροές. Όπως έλεγε και ο Μακιαβέλι: «Η πολιτική είναι η τέχνη του πιθανού». Και εδώ, τα πάντα είναι πιθανά.

“The King’s Speech”: Η Πρόεδρος ως προοίμιο ανασχηματισμού ή εκλογών;

Τελικά, η εκλογή ΠτΔ δεν είναι απλώς μια τυπική διαδικασία. Είναι ο πρώτος κρίκος μιας αλυσίδας που μπορεί να φέρει ανασχηματισμό, κρίση ή και εκλογές. Ο Κυριάκος παίζει το χαρτί της ισχυρής κυβέρνησης, αλλά η αντιπολίτευση βλέπει ευκαιρίες να πιέσει στα εθνικά θέματα και στο κοινωνικό μέτωπο. Όπως έλεγε ο Γκάντι: «Η αλήθεια ποτέ δεν βλάπτει μια υπόθεση που είναι δίκαιη.» Το πρόβλημα είναι ότι εδώ, η αλήθεια είναι πολυδιάστατη, και το δίκαιο υπό συζήτηση.

Ξέρει τανγκό ο Φάμελλος;

Τανγκό τον λένε τον αργεντίνικο χορό(τον διεκδικεί και η Ουρουγουάη), αλλά δεν έχει τόση σημασία ο τονισμός. Σημασία έχει πως αντιδρά ο νέος αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ στους…χορευτικούς υπαινιγμούς του Πολάκη, που υπενθύμισε ότι «πάντα το τανγκό το χορεύουν δύο».

Υπενθύμισε και κάτι άλλο ο Κρητικός. Όχι για να φρεσκάρει τη μνήμη του Φάμελλου, αλλά να τον καταστήσει υπεύθυνο αν δεν προσέξει στο θέμα της ενότητας που έχει ανάγκη ο ΣΥΡΙΖΑ. Είπε, λοιπόν: «Οσο με αφορά, το δείγμα ενότητας, το έδωσα το βράδυ των εκλογών. Θέλω να δω τα αντίστοιχα πράγματα από την μεριά του Σωκράτη».

Όμως ο Σωκράτης δεν ανταποκρίθηκε σε πρώτη φάση. Επανέφερε Σπίρτζη και Βασιλειάδη, κάτι που δεν άρεσε στον Κρητικό, ενώ ταυτόχρονα απέκρουσε την πρόταση του Πολάκη για διεύρυνση της Πολιτικής Γραμματείας(γεγονός που επικύρωσε η συντριπτική πλειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπής).

Αρχισαν τα όργανα; Μη βιάζεστε. Μπορεί να είναι δυσαρεστημένος ο Πολάκης αλλά δεν διαθέτει μεγάλη δύναμη στα όργανα του κόμματος. Επομένως δεν έχει περιθώριο να ενίσταται για διάφορα θέματα, αλλά να αποδοκιμάζεται π.χ. από την πλειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπής.

Επομένως-παραφράζοντας τον Αλεξανδρινό- αποχαιρέτα την δυαρχία που ήθελες στο κόμμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα καθίσει ήσυχος ο Πολάκης. Με την πρώτη ευκαιρία είτε για θέματα ενότητας είτε για προγραμματικές θέσεις θα βγάλει το σπαθί από το θηκάρι του.

Αν μάλιστα κάποια στιγμή θυμηθεί αυτό που ψιθυρίζεται έντονα στον ΣΥΡΙΖΑ-ότι η «πλειοψηφία» πλεύριζε τις οργανώσεις του κόμματος να ψηφίσουν Φάμελλο- τότε μπορεί να δούμε αστραπές και βροντές.

Όμως είπαμε. Δεν άρχισαν ακόμη τα όργανα. Απλώς αυτή τη στιγμή ο διάβολος των αντιθέσεων-προσωπικών και άλλων- κουρδίζει τα βιολιά του…

“Patton” στο Αιγαίο: Ο Καραμανλής κρατά το μέτωπο

Σε μια εκδήλωση που θύμιζε οσκαρική πρεμιέρα, ο Κώστας Καραμανλής φόρεσε τη στολή του στρατηγού από το Patton και έστειλε τροχιοδεικτικά  στην κυβερνητική στρατηγική για  τα ελληνοτουρκικά. Με φόντο την ιστορική επέτειο της απελευθέρωσης της Καρπάθου, ο πρώην πρωθυπουργός έδωσε το δικό του battle cry: «Καμία έκπτωση στην αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων μας». Μια ρήση που θα μπορούσε να συνοδεύεται από πολεμικά τύμπανα και δραματική μουσική, αν δεν ήταν τόσο κοντά στη σκληρή πραγματικότητα.

“No Country for Old Men”: Αναθεωρητισμός και Αιγαίο

Κατηγορώντας την Τουρκία για συστηματικό αναθεωρητισμό, ο Καραμανλής φάνηκε να απευθύνεται περισσότερο στους «παλιούς» και λιγότερο στους «νέους» της πολιτικής σκηνής. Με αφοπλιστική ειρωνεία τόνισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να δεχτεί τον «υποβιβασμό σε χώρα υποτελή». Εδώ, η ιστορία θυμίζει το No Country for Old Men: ένας αδυσώπητος αγώνας για επιβίωση, όπου οι «ήρωες» πρέπει να σταθούν όρθιοι απέναντι σε έναν ανελέητο αντίπαλο. «Η Τουρκία δεν καταλαβαίνει», είπε, και ήταν σαν να απηχεί τον Τσώρτσιλ: «Η Ρωσία είναι γρίφος τυλιγμένος σε μυστήριο.» Και εγώ θα πρόσθετα, « Η Τουρκία απλώς δεν ακούει».

“The King’s Speech”: Ο διάλογος δεν είναι παράδοση

Ο Καραμανλής ξεκαθάρισε ότι η ύπαρξη διαύλων διαλόγου δεν είναι λάθος, αλλά ο τρόπος ανάγνωσης των τουρκικών προθέσεων μπορεί να είναι καταστροφικός. Εδώ, η φράση του θα μπορούσε να γίνει ταινία: “The Dialogue’s Speech”. Μιλώντας για τη σημασία της διαφάνειας στη διαπραγμάτευση, άφησε να εννοηθεί ότι η Τουρκία λειτουργεί σαν ένας κακόβουλος διπλωματικός παίκτης που επιδιώκει να μοιράσει το Αιγαίο «σαν να μην υπάρχουν νησιά». Όπως έλεγε και ο Μακιαβέλι, «Ο τρόπος με τον οποίο δρας είναι πιο σημαντικός από αυτόν με τον οποίο μιλάς». Και η Τουρκία φαίνεται να το έχει εμπεδώσει.

“The Thin Red Line”: Το τουρκο–λιβυκό μνημόνιο ως ηχηρός μάρτυρας

Κλείνοντας, ο Καραμανλής παρέθεσε το τουρκο–λιβυκό μνημόνιο ως την απόλυτη απόδειξη της τουρκικής αναθεωρητικής στρατηγικής. Ένας «ηχηρός μάρτυρας» των προθέσεων της Άγκυρας, που θυμίζει την λεπτή κόκκινη γραμμή (The Thin Red Line) που η Ελλάδα δεν πρέπει να περάσει. «Δεν θα μοιράσουμε το Αιγαίο», είπε, με τον τόνο ενός ηγέτη που προσπαθεί να υπενθυμίσει στην κυβέρνηση και στους συμμάχους ότι τα ελληνικά νησιά είναι η «κόκκινη γραμμή» της χώρας. Ή, όπως θα το έθετε ο Γκάντι: «Δεν έχει σημασία πόσο αργά βαδίζεις, αρκεί να μην σταματάς ποτέ.»

“Καζαμπλάνκα” στη Μάλτα: “This could be the beginning of a beautiful friendship”

Η σύνοδος του ΟΑΣΕ στη Μάλτα θύμισε σκηνές από την πολυβραβευμένη Καζαμπλάνκα. Όχι, ο Ερντογάν και ο Μητσοτάκης δεν αντάλλαξαν παθιασμένα βλέμματα, αλλά η υποστήριξη της Ελλάδας στη Μάνια Τελαλιάν και της Τουρκίας στον Φεριντούν Σινιρλίογλου άφησε μια γεύση διπλωματικής συμβίωσης. Ένα “παράδειγμα ειρηνικής συνύπαρξης”, μας λένε οι διπλωμάτες. Θα έλεγα πως μοιάζει περισσότερο με την αναγκαστική συγκατοίκηση δύο αταίριαστων συγκάτοικων που προσπαθούν να βρουν κοινό έδαφος ενώ μαλώνουν για τον θερμοστάτη.

“Δρ. Στρέιντζλοβ”: Πώς έμαθα να σταματήσω να ανησυχώ και να αγαπώ τη Ρωσία

Η ατάκα “Ας περιμένουμε να δούμε τι θα πει η Ρωσία” θα μπορούσε να είναι η νέα τάση του ΟΑΣΕ. Ο Σεργκέι Λαβρόφ, ο άνθρωπος με το μόνιμο βλέμμα της μη ικανοποίησης, έδωσε τελικά το πολυπόθητο «ναι». Οι διπλωμάτες ανακουφίστηκαν, αλλά μην ξεγελιέστε: η Ρωσία σπάνια δίνει χωρίς αντάλλαγμα. Θα μπορούσε να το είχε πει και ο Κίσσινγκερ, “Η Ρωσία είναι σαν μια αρκούδα: θα σε αγκαλιάσει σφιχτά, αλλά μπορεί να σε πνίξει.”

“Ο Νονός”: Δώσε τους μια πρόταση που δεν μπορούν να αρνηθούν

Στην πραγματικότητα, η συμφωνία στη Μάλτα είναι σαν προσφορά μαφιόζου. Ελλάδα και Τουρκία αντάλλαξαν χειραψίες, αλλά η συμφωνία φέρνει ερωτήματα. Θα είναι αυτή η αρχή μιας νέας εποχής ή μια ακόμη παρτίδα σκακιού σε ένα ταμπλό γεμάτο νάρκες; Η Τελαλιάν, με το βαρύ χαρτοφυλάκιο του ODIHR, και ο Σινιρλίογλου, ως γενικός γραμματέας, μοιάζουν να παίζουν τον ρόλο των “καλών παιδιών”. Αλλά όπως θα έλεγε ο Φρανσουά Μιτεράν με ολίγη Ντοστογιέφσκι θα καταλήγαμε, “Η εξουσία είναι σαν την αγάπη: όσο πιο πολύ την αναζητάς, τόσο πιο σπάνια τη βρίσκεις.”

Στη σκιά του πολέμου: Διπλωματία ή Δράμα;

Η Μάλτα ίσως να είναι το σκηνικό για την επόμενη μεγάλη ταινία. Θα έχει άραγε το happy end μιας ρομαντικής κομεντί ή την τραγική κατάληξη ενός πολιτικού θρίλερ;

Το δίλημμα, όπως πάντα, είναι απλό: θα πιάσουμε την ευκαιρία ή θα αφήσουμε τις μικροπολιτικές έριδες να γίνουν οι σκηνοθέτες του επόμενου δράματος;

Όπως έλεγε ο Τσώρτσιλ, “Η διπλωματία είναι η τέχνη να πεις σε κάποιον να πάει στην κόλαση με τρόπο που να ανυπομονεί για το ταξίδι.”

Επιπλοκές: Mission Impossible ή Game of Thrones;

Στην Ευρωπαϊκή αρένα, οι επιπλοκές στη στελέχωση θυμίζουν Mission Impossible: οι πρωταγωνιστές πηδούν από ελικόπτερα χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Ο Απόστολος Τζιτζικώστας αναζητά τον “κατάλληλο άνθρωπο” για το γραφείο του, αλλά φαίνεται πως η κατάλληλη γυναίκα, Άννα Παναγοπούλου, προωθήθηκε με μηχανισμούς που θα έκαναν ακόμη και τον Μακιαβέλι να κουνήσει το κεφάλι αποδοκιμαστικά. Εν τω μεταξύ, η Άννα Μαρία Μπούρα, με σόλο καριέρα à la Erin Brockovich, κατέκτησε θέση-κλειδί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αφήνοντας πίσω την παλιά καλή ελληνική γραφειοκρατία. Όπως έλεγε και ο Βενιαμίν Φραγκλίνος: “Το τάξιμο είναι εύκολο, η εκτέλεση είναι το πρόβλημα.” Ευτυχώς, στην Ελλάδα έχουμε ταλέντο στο πρώτο.

Και κάπως έτσι, η πολιτική σκηνή θυμίζει άλλοτε δραματικό θρίλερ, άλλοτε χορευτική κωμωδία. Με παίκτες που θέλουν να κρατήσουν τα σκήπτρα, άλλους που ανυπομονούν να αλλάξουν τους κανόνες, και με φόντο μια κοινωνία που αναζητά ελπίδα μέσα από τις πολιτικές ισορροπίες, ο δρόμος προς τις επόμενες εξελίξεις δεν προβλέπεται βατός. Όπως θα έλεγε και ο Καραμανλής στο… ρόλο του στρατηγού Patton: «Οι μεγάλες μάχες κερδίζονται στα δύσκολα». Μέχρι την επόμενη φορά, ας μείνουμε συντονισμένοι. Το παρασκήνιο ποτέ δεν σταματά να μας εκπλήσσει.

• Hard Talks
• Κώστας Καραμανλής