Πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. του χρέους: Tο στοίχημα αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας

Η Ελλάδα προχωρά σήμερα σε μία ακόμη στρατηγική κίνηση πρόωρης αποπληρωμής χρέους, ύψους 5,3 δισ. ευρώ, στέλνοντας ένα καθαρό μήνυμα στις αγορές και στις επόμενες γενιές: το μέλλον αποφορτίζεται χωρίς να επιβαρύνεται το παρόν. Πρόκειται για αποπληρωμή δανείων του μηχανισμού GLF (Greek Loan Facility), που είχαν χορηγηθεί την περίοδο του πρώτου μνημονίου και κανονικά θα ωρίμαζαν μετά το 2031. Με τη σημερινή κίνηση, το Ελληνικό Δημόσιο επιταχύνει τη μείωση του χρέους του, ενισχύει την αξιοπιστία του και δημιουργεί μετρήσιμα οφέλη για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τελικά τους φορολογούμενους.

Μια κίνηση με βάθος χρόνου

Η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους  δεν έχει μόνο συμβολική αξία. Παράγει άμεσα και μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα:

–Ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους: Για πρώτη φορά από το 2011, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ, με προοπτική να πέσει κάτω από το 120% έως το 2029. Αν επιβεβαιωθεί αυτή η πορεία, η Ελλάδα παύει από το 2026 να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης.

–Βελτίωση πιστοληπτικής εικόνας: Η κίνηση λειτουργεί ως «επιταχυντής» για νέες αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης το 2026, μειώνοντας περαιτέρω το κόστος δανεισμού τόσο για το Δημόσιο όσο και για τις επιχειρήσεις.

–Εμπέδωση εμπιστοσύνης στις αγορές: Η Ελλάδα δανείζεται σήμερα με επιτόκια δεκαετίας χαμηλότερα από χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο ή ακόμη και οι ΗΠΑ – ένα δεδομένο αδιανόητο πριν από λίγα χρόνια. Όχι επειδή τα επιτόκια είναι ιστορικά χαμηλά, αλλά επειδή η χώρα θεωρείται πλέον αξιόπιστη ακόμη και σε δύσκολες διεθνείς συνθήκες.

-Ασφαλές ταμειακό απόθεμα: Η αποπληρωμή γίνεται αποκλειστικά από το «μαξιλάρι» ρευστότητας. Ακόμη και μετά τη σημερινή πληρωμή, τα διαθέσιμα εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 35 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025.

Τι κερδίζουν κράτος και πολίτες

Το βασικό ερώτημα είναι αν και πώς ωφελείται ο πολίτης από την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους. Η απάντηση είναι κυρίως έμμεση αλλά ουσιαστική. Με την πρόωρη αποπληρωμή, ο κρατικός προϋπολογισμός απαλλάσσεται από τόκους ύψους περίπου 1,6 δισ. ευρώ που θα καταβάλλονταν από το 2026 έως το 2041. Μαζί με τις αντίστοιχες κινήσεις των τελευταίων τεσσάρων ετών, η Ελλάδα έχει ήδη μειώσει τις ετήσιες δαπάνες τόκων κατά περίπου 3,5 δισ. ευρώ, δημιουργώντας μόνιμο δημοσιονομικό χώρο για το μέλλον. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το όφελος αυτό, σε όρους «πραγματικής παρούσας αξίας», είναι μικρότερο. Ωστόσο συχνά παραβλέπεται ότι, καθυστερώντας την αποπληρωμή, η χώρα έχει ήδη καταβάλει περίπου 1,8 δισ. ευρώ σε τόκους τα προηγούμενα χρόνια. Με απλά λόγια, τα δάνεια αυτά κόστισαν ακριβά όσο παρέμεναν «ανοικτά».

Γιατί τα διαθέσιμα δεν μετατρέπονται σε παροχές

Ένα δεύτερο, εύλογο ερώτημα αφορά το γιατί τα διαθέσιμα κεφάλαια δεν κατευθύνονται σε αυξήσεις μισθών, συντάξεων ή άλλες παροχές και διατίθενται για την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους. Η απάντηση είναι διπλή: Πρώτον, τα 5,3 δισ. ευρώ δεν προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά από έναν ειδικό λογαριασμό ρευστότητας που δημιουργήθηκε στο τέλος του τρίτου μνημονίου αποκλειστικά για τη διαχείριση του χρέους. Τα χρήματα αυτά «δεν περισσεύουν» για δημοσιονομικές δαπάνες και δεν επιτρέπεται θεσμικά να χρησιμοποιηθούν για τέτοιους σκοπούς. Δεύτερον, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, η αποπληρωμή χρέους είναι χρηματοοικονομική πράξη: δεν επιβαρύνει το έλλειμμα, δεν μειώνει το πρωτογενές πλεόνασμα και δεν ενεργοποιεί δημοσιονομικούς περιορισμούς. Αντίθετα, οι παροχές είναι μόνιμες δαπάνες, με διαρκή επίπτωση στο έλλειμμα και στο χρέος, άρα θα απαιτούσαν νέα μέτρα ή νέο δανεισμό.
Με άλλα λόγια, η σύγκριση μεταξύ πρόωρης αποπληρωμής χρέους και κοινωνικών παροχών είναι σύγκριση ανόμοιων πραγμάτων.

Το πραγματικό στοίχημα

Η πρόωρη αποπληρωμή δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι εργαλείο. Μειώνει το χρέος, περιορίζει τους τόκους και δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο που, στο μέλλον, μπορεί να στηρίξει πιο βιώσιμες πολιτικές υπέρ της κοινωνίας και της ανάπτυξης. Έτσι, χωρίς νέες θυσίες και χωρίς νέα λιτότητα, η σημερινή γενιά μεταφέρει λιγότερα βάρη στην επόμενη – και αυτό, σε μια χώρα με πρόσφατη εμπειρία κρίσης, ίσως είναι το πιο ουσιαστικό κέρδος.

• αποπληρωμή
• χρέος