Πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Έτοιμη για συμβιβασμούς η Τεχεράνη – «Η μπάλα στο γήπεδο της Αμερικής»

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να εξετάσει συμβιβασμούς προκειμένου να επιτευχθεί νέα πυρηνική συμφωνία με τις ΗΠΑ, υπό τον όρο ότι η Ουάσιγκτον θα ανοίξει τη συζήτηση για την άρση των κυρώσεων.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Ματζίντ Ταχτ-Ραβαντσί, μιλώντας στο BBC από την Τεχεράνη, ξεκαθάρισε ότι «η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της Αμερικής», στέλνοντας μήνυμα ότι η Τεχεράνη αναμένει έμπρακτες κινήσεις καλής θέλησης.

Την ίδια ώρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις οφείλεται στο Ιράν, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να δηλώνει πως προτιμά μια συμφωνία, αλλά αυτή είναι «πολύ δύσκολο» να επιτευχθεί.

Οι συνομιλίες σε Ομάν και Γενεύη

Οι δύο πλευρές πραγματοποίησαν έμμεσες συνομιλίες στο Σουλτανάτο του Ομάν νωρίτερα μέσα στον Φεβρουάριο, ενώ δεύτερος γύρος επαφών έχει προγραμματιστεί για τη Γενεύη. Σύμφωνα με τον Ταχτ-Ραβαντσί, οι πρώτες επαφές κινήθηκαν «λίγο-πολύ σε θετική κατεύθυνση», αν και «είναι ακόμη νωρίς για συμπεράσματα».

Κρίσιμο σημείο των συζητήσεων αποτελεί το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου. Η Τεχεράνη έχει προτείνει να αραιώσει το ουράνιο που έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%, επίπεδο ιδιαίτερα κοντά σε αυτό που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Το Ιράν αρνείται διαχρονικά ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικού οπλοστασίου.

Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποστολής εκτός χώρας μέρους του αποθέματος υψηλού εμπλουτισμού, αν και ο Ιρανός αξιωματούχος απέφυγε να δεσμευτεί, χαρακτηρίζοντας «πολύ νωρίς» οποιαδήποτε πρόβλεψη.

Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2015, από την οποία οι ΗΠΑ αποχώρησαν το 2018, η Ρωσία είχε δεχθεί μεγάλες ποσότητες ιρανικού ουρανίου χαμηλού εμπλουτισμού.

Κυρώσεις: Το βασικό διαπραγματευτικό χαρτί

Για την Τεχεράνη, το κλειδί βρίσκεται στις οικονομικές κυρώσεις. Ο Ταχτ-Ραβαντσί υπογράμμισε ότι το Ιράν είναι έτοιμο να συζητήσει τεχνικές παραμέτρους του πυρηνικού του προγράμματος, εφόσον οι ΗΠΑ αποδεχθούν συζήτηση για την άρση – ολική ή μερική – των περιοριστικών μέτρων.

Από την αμερικανική πλευρά, η θέση περί «μηδενικού εμπλουτισμού» παραμένει σημείο έντασης. Ο Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι «δεν θέλουμε καθόλου εμπλουτισμό», θέση που η Τεχεράνη θεωρεί «κόκκινη γραμμή», επικαλούμενη τα δικαιώματά της βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.

Ο Ιρανός διαπραγματευτής ξεκαθάρισε ότι το θέμα του μηδενικού εμπλουτισμού «δεν βρίσκεται πλέον στο τραπέζι» από ιρανικής πλευράς.

Πύραυλοι και περιφερειακή ασφάλεια εκτός συζήτησης

Το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να ενταχθεί στις διαπραγματεύσεις το βαλλιστικό του πρόγραμμα, όπως και η υποστήριξη σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή. Πρόκειται για ζητήματα που θέτουν επιτακτικά το Ισραήλ και Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ αυτών και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.

«Όταν δεχθήκαμε επίθεση, οι πύραυλοί μας μάς προστάτευσαν. Πώς μπορούμε να αποδεχθούμε να στερηθούμε τις αμυντικές μας δυνατότητες;», διερωτήθηκε ο Ταχτ-Ραβαντσί.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι οι συνομιλίες πρέπει να επικεντρωθούν αποκλειστικά στο πυρηνικό ζήτημα, στοιχείο που, αν επιβεβαιωθεί, θα συνιστά μερική σύγκλιση με την αμερικανική προσέγγιση.

Στρατιωτικές απειλές και προειδοποιήσεις

Η ρητορική έντασης παραμένει. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικών πληγμάτων, ενώ επανέφερε ακόμη και το ζήτημα αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν.

Απαντώντας, ο Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι ένας νέος πόλεμος θα ήταν «τραυματικός και κακός για όλους», προσθέτοντας πως σε περίπτωση υπαρξιακής απειλής, η χώρα του θα απαντήσει αναλόγως.

Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή θα θεωρούνται νόμιμοι στόχοι σε περίπτωση σύγκρουσης. Στην ευρύτερη Μέση Ανατολή βρίσκονται σήμερα περισσότεροι από 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες, στοιχείο που καθιστά την κατάσταση εξαιρετικά εύθραυστη.

Ο ρόλος των μεσολαβητών

Το Σουλτανάτο του Ομάν παραμένει ο βασικός αραβικός διαμεσολαβητής, ενώ και το Κατάρ έχει αναλάβει παρασκηνιακές πρωτοβουλίες. Σύμφωνα με τον Ιρανό διπλωμάτη, στην περιοχή υπάρχει «σχεδόν ομόφωνη συμφωνία κατά του πολέμου».

Η Τεχεράνη κατηγορεί το Ισραήλ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη διαδικασία, ωστόσο δηλώνει πως επιθυμεί διπλωματική λύση, χωρίς να αποκλείει αιφνιδιαστικές εξελίξεις.

Το κρίσιμο σταυροδρόμι

Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για την πορεία των συνομιλιών. Η σύγκρουση συμφερόντων παραμένει βαθιά, όμως για πρώτη φορά εδώ και καιρό διατυπώνονται δημόσια σημάδια διαπραγματευτικής ευελιξίας.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• πυρηνικά όπλα