Reuters: Γιατί Ρωσία και Ουκρανία δεν μπορούν να συμφωνήσουν για το μέλλον του Ντονέτσκ

Στενός συνεργάτης του Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή, μετά από συνομιλίες μεταξύ του Ρώσου προέδρου και Αμερικανών απεσταλμένων, ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα επίτευξης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αν δεν επιλυθούν οι διαφωνίες σχετικά με τα εδάφη. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το ζήτημα – που αφορά κυρίως την τύχη της περιοχής του Ντονμπάς στην ανατολική Ουκρανία – θα συζητηθεί σε τριμερείς συνομιλίες με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, που θα πραγματοποιηθούν στο Άμπου Ντάμπι την Παρασκευή και το Σάββατο.

Ποιο είναι το βασικό αγκάθι;

Οι δύο πλευρές δεν μπορούν να συμφωνήσουν για το μέλλον της περιοχής του Ντονέτσκ, μίας από τις δύο περιοχές που συνθέτουν το Ντονμπάς. Οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν ήδη σχεδόν ολόκληρη τη δεύτερη περιοχή, το Λουχάνσκ. Ο Πούτιν απαιτεί η Ουκρανία να αποσυρθεί από περίπου το 20% του Ντονέτσκ — δηλαδή περίπου 5.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα — τα οποία οι ρωσικές δυνάμεις δεν κατάφεραν μέχρι σήμερα να καταλάβουν στο πεδίο της μάχης, λόγω της σθεναρής ουκρανικής αντίστασης. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι δεν βλέπει κανέναν λόγο να «χαρίσει» αυτή τη γη στον Πούτιν. Το Ντονέτσκ είναι μία από τις τέσσερις ουκρανικές περιοχές που η Μόσχα ανακοίνωσε το 2022 ότι προσάρτησε, μετά από δημοψηφίσματα τα οποία το Κίεβο και οι δυτικές χώρες χαρακτήρισαν προσχηματικά. Η πλειονότητα των χωρών αναγνωρίζει το Ντονέτσκ ως τμήμα της Ουκρανίας. Ο Πούτιν, ωστόσο, υποστηρίζει ότι αποτελεί μέρος των «ιστορικών ρωσικών εδαφών».

Ποια είναι η στρατιωτική σημασία του Ντονέτσκ;

Το τμήμα του Ντονέτσκ που παραμένει υπό τον έλεγχο του Κιέβου περιλαμβάνει τις πόλεις Σλοβιάνσκ και Κραματόρσκ — αποκαλούμενες «πόλεις-φρούρια». Αποτελούν μέρος μιας βαριά οχυρωμένης αμυντικής γραμμής με χαρακώματα, αντιαρματικά εμπόδια, καταφύγια και ναρκοπέδια. Η Ουκρανία θεωρεί τις πόλεις αυτές ζωτικής σημασίας για την άμυνα της υπόλοιπης χώρας, καθώς τα εδάφη δυτικά του Ντονέτσκ είναι πολύ πιο επίπεδα, γεγονός που θα διευκόλυνε μια ρωσική προέλαση προς τον ποταμό Δνείπερο.

Ο Ζελένσκι προειδοποιεί ότι η πλήρης παράδοση του Ντονέτσκ θα έδινε στη Ρωσία ορμητήριο για επιθέσεις βαθύτερα στην Ουκρανία, εκφράζοντας φόβους ότι η Μόσχα θα επανεξοπλιστεί μετά από μια ειρηνευτική συμφωνία.

Πώς βλέπουν Ρώσοι και Ουκρανοί το Ντονέτσκ;

Και οι δύο πλευρές έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, χρήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, ιδιαίτερα στη μάχη για την πόλη Μπαχμούτ, που χαρακτηρίστηκε «μηχανή κιμά». Αυτές οι απώλειες καθιστούν πολιτικά δύσκολο οποιονδήποτε συμβιβασμό. Δυτικοί στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία θα χρειαστεί τουλάχιστον ακόμη έναν χρόνο μαχών για να καταλάβει το υπόλοιπο Ντονέτσκ. Αντίθετα, Ρώσοι στρατιωτικοί διοικητές εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι, υποστηρίζοντας ότι προελαύνουν σε όλο το μέτωπο.

Τι βιομηχανία διαθέτει το Ντονέτσκ;

Το Ντονέτσκ παρήγαγε κάποτε πάνω από το μισό του ουκρανικού άνθρακα, χάλυβα, οπτάνθρακα και χυτοσιδήρου, αν και πολλές εγκαταστάσεις έχουν καταστραφεί στον πόλεμο. Διαθέτει επίσης σπάνιες γαίες, τιτάνιο και ζιρκόνιο, γεγονός που το καθιστά οικονομικά πολύτιμο για όποιον το ελέγχει.

Πολιτικό και ιστορικό διακύβευμα

Η τύχη του Ντονέτσκ θα επηρεάσει την ιστορική υστεροφημία τόσο του Πούτιν όσο και του Ζελένσκι. Ο Πούτιν παρουσιάζει τον εαυτό του ως προστάτη των απανταχού Ρώσων, ενώ η πλήρης κατάληψη του Ντονέτσκ αποτελεί κεντρικό στοιχείο της αφήγησής του. Ο Ζελένσκι έχει χτίσει τη φήμη του ως αμετακίνητος υπερασπιστής της χώρας του. Η παράδοση του Ντονέτσκ — όπου ζουν ακόμη περίπου 250.000 Ουκρανοί — θα μπορούσε να θεωρηθεί προδοσία. Δημοσκόπηση αυτού του μήνα έδειξε ότι η πλειονότητα των Ουκρανών αντιτίθεται έντονα στην απόσυρση στρατευμάτων από το Ντονέτσκ, ακόμη και με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Υπάρχει πιθανός συμβιβασμός;

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουάσινγκτον πρότεινε το Ντονμπάς να μετατραπεί σε αποστρατιωτικοποιημένη, ελεύθερη οικονομική ζώνη, χωρίς ανάπτυξη ρωσικών ή ουκρανικών στρατευμάτων. Ο Λευκός Οίκος δεν έχει σχολιάσει τις λεπτομέρειες. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει, χωρίς όμως ενδείξεις προόδου. Το Κρεμλίνο έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ανάπτυξης της ρωσικής εθνοφρουράς και αστυνομίας αντί για τακτικό στρατό — κάτι που το Κίεβο δύσκολα θα δεχθεί.

Νομικά εμπόδια για την Ουκρανία

Ο Ζελένσκι τονίζει ότι δεν έχει εντολή να παραχωρήσει εδάφη. Σύμφωνα με το ουκρανικό Σύνταγμα, αλλαγές συνόρων απαιτούν δημοψήφισμα, με τη στήριξη 3 εκατομμυρίων ψηφοφόρων από τα 2/3 των περιφερειών της χώρας. Ο Τραμπ έχει επικρίνει αυτή τη διαδικασία, λέγοντας ότι «θα υπάρξουν ανταλλαγές γης».

• Βλαντιμίρ Πούτιν
• Βολοντίμιρ Ζελένσκι
• Ντόνετσκ