Reuters: Πώς το «ρύζι γάμου» σώζει τους Έλληνες παραγωγούς

Αντιμέτωποι με την ξηρασία και τον ολοένα αυξανόμενο ανταγωνισμό από τις φθηνές εισαγωγές της Ασίας, οι Έλληνες καλλιεργητές ρυζιού στρέφονται σε μια καινοτόμα πηγή εσόδων: πουλούν το φτηνό, «σπασμένο» ρύζι τους όχι για ζωοτροφές, αλλά… για γάμους. Η πατροπαράδοτη ελληνική συνήθεια να ραίνουν οι καλεσμένοι τους νεόνυμφους με ρύζι βγαίνοντας από την εκκλησία, αποδεικνύεται — όπως λένε οι παραγωγοί — μια απροσδόκητα δαπανηρή σπατάλη. Υπολογίζεται ότι περίπου 200 τόνοι βρώσιμου, κανονικού ρυζιού καταλήγουν κάθε χρόνο στο δρόμο ή στα πατώματα εκκλησιών αντί να καταναλωθούν.

«Ρύζι γάμου»: Μια έξυπνη ιδέα από τη Χαλάστρα

Από τον περασμένο Μάιο, ένας αγροτικός συνεταιρισμός στη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης, την «καρδιά» της ελληνικής ριζοπαραγωγής, βρήκε τη λύση. Οι παραγωγοί συγκέντρωσαν τα σπασμένα σπυριά, τα συσκεύασαν σε λευκά σακιά με την ένδειξη “wedding rice” (ρύζι γάμου) και τα διαθέτουν πλέον σε εμπόρους και καταναλωτές που τα προορίζουν για τελετές. Ήδη, μέσα σε λίγους μήνες, έχουν πωληθεί πάνω από τρεις τόνους «ρύζι γάμου», μετατρέποντας ένα παραπροϊόν χωρίς αξία σε έξυπνη εμπορική ιδέα.

«Όταν υπάρχει υποσιτισμός, είναι άδικο να το πετάμε»

«Όταν στον κόσμο υπάρχει ακόμη υποσιτισμός, είναι άδικο να πετάμε τρόφιμα που μπορούν να φαγωθούν», δηλώνει στο Reuters ο Χρήστος Γκατζαράς, 52 ετών, ριζοπαραγωγός και πρόεδρος του συνεταιρισμού της Χαλάστρας. Η Ελλάδα είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός ρυζιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ετήσια παραγωγή που φτάνει τους 250.000 τόνους. Το μεγαλύτερο μέρος εξάγεται, ωστόσο ο κλάδος δοκιμάζεται έντονα τα τελευταία χρόνια από την άνοδο του κόστους, τον διεθνή ανταγωνισμό και τις παρατεταμένες ξηρασίες στις αγροτικές περιοχές.

«Οι δυσκολίες είναι πολλές»

«Αντιμετωπίζουμε πολλές δυσκολίες. Το κόστος έχει εκτοξευθεί και η πίεση είναι μεγάλη», τονίζει ο Βασίλης Ματζιούνης, 34 ετών, νέος αγρότης της περιοχής που στηρίζει την πρωτοβουλία του “wedding rice”. Για τους παραγωγούς, η νέα αυτή αγορά αποτελεί μια μικρή ανάσα απέναντι στις απώλειες από τις φθηνές εισαγωγές ρυζιού από τη Νότια Ασία, οι οποίες έχουν μειώσει τα περιθώρια κέρδους των Ελλήνων καλλιεργητών.

Οι γάμοι ως απρόσμενη ευκαιρία

Στην Ελλάδα τελούνται δεκάδες χιλιάδες γάμοι κάθε χρόνο, τόσο θρησκευτικοί όσο και πολιτικοί. Επιπλέον, χιλιάδες ξένα ζευγάρια επιλέγουν τα νησιά των Κυκλάδων — όπως η Σαντορίνη και η Μύκονος — ως μαγευτικό σκηνικό για τη μεγάλη τους μέρα.

Η παράδοση του «ριζώματος» (του ραντίσματος με ρύζι) αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής τελετουργίας, ωστόσο μέχρι πρόσφατα οδηγούσε σε σημαντική σπατάλη ποιοτικού ρυζιού που θα μπορούσε να καταναλωθεί.

Το σπασμένο ρύζι — δηλαδή το προϊόν που υφίσταται ζημιές κατά τη συγκομιδή ή την επεξεργασία — αντιπροσωπεύει περίπου 9% των ελληνικών εξαγωγών ρυζιού. Η αξιοποίησή του για κοινωνικές εκδηλώσεις, όπως οι γάμοι, θα μπορούσε να προσφέρει έναν πρόσθετο οικονομικό στυλοβάτη για τον κλάδο.

Μείωση σπατάλης και περιβαλλοντικό όφελος

«Κάποιοι θα συνεχίσουν να ρίχνουν κανονικό ρύζι, γιατί έτσι το έχουν μάθει», παραδέχεται ο Γιάννης Γκόγκος, υπεύθυνος πωλήσεων του συνεταιρισμού Χαλάστρας. «Όμως με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να μειώσουμε τη σπατάλη και να δώσουμε αξία σε κάτι που αλλιώς θα πετιόταν».

Η πρωτοβουλία των καλλιεργητών θεωρείται επίσης περιβαλλοντικά ωφέλιμη, καθώς περιορίζει τα απορρίμματα τροφίμων και μειώνει την ανάγκη για επιπλέον καλλιέργειες.

Ένα μικρό παράδειγμα μεγάλης αλλαγής

Το “wedding rice” της Χαλάστρας αποτελεί μια συμβολική αλλά ουσιαστική απάντηση σε μια εποχή που η γεωργία καλείται να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες — από την κλιματική κρίση μέχρι τις διεθνείς αγορές. Η ελληνική παράδοση, που συνδέει το ρύζι με την ευτυχία και τη γονιμότητα του ζευγαριού, αποκτά τώρα μια νέα, πιο βιώσιμη διάσταση: ένα απλό σπυρί ρυζιού μετατρέπεται σε μήνυμα ανακύκλωσης, λογικής και σεβασμού προς την τροφή.