«Ρωγμές» και ισορροπίες γύρω από τον «θρόνο του Σινά» – Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων έπαψε τον Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό

Η απόφαση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων για την έκπτωση του Αρχιεπισκόπου Σινά Δαμιανού έχει ιδιαίτερο βάρος, όχι μόνο στο εσωτερικό της Σιναϊτικής Αδελφότητας αλλά και σε επίπεδο διαχριστιανικών σχέσεων.

1. Το ειδικό καθεστώς της Μονής Σινά

Η Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά αποτελεί σταυροδρόμι παραδόσεων:

• Κατέχει αυτοδιοικητικό καθεστώς και υπάγεται πνευματικά στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων.

• Απολαμβάνει διεθνές κύρος λόγω της ιστορικότητας, της σύνδεσης με τη βιβλική παράδοση και της παρουσίας σπάνιων χειρογράφων και κειμηλίων.

• Η Σιναϊτική Αδελφότητα έχει διαχρονικά ζητήσει μεγαλύτερη αυτονομία, κάτι που συχνά δημιουργεί τριβές με τα Ιεροσόλυμα.

2. Η ελληνική διάσταση

Η παρουσία του αρχιεπισκόπου Δαμιανού στην Αθήνα και η άρνησή του να παραστεί στη Σύνοδο αναδεικνύει τον ρόλο της Ελλάδας ως χώρου αναφοράς για πολλούς κληρικούς. Αυτό ενδέχεται να ανοίξει συζητήσεις γύρω από τον τρόπο που η Εκκλησία της Ελλάδος θα τοποθετηθεί απέναντι στη διαδοχή.

• Ενδεχόμενη στήριξη ή σιωπή από την Αθήνα μπορεί να ενισχύσει ή να αποδυναμώσει την επιρροή των Ιεροσολύμων.

• Παράλληλα, το ελληνικό κράτος ενδιαφέρεται για την ομαλή λειτουργία της Μονής, λόγω και της σημασίας της για τον θρησκευτικό τουρισμό και τη διεθνή εικόνα του Ελληνισμού.

3. Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας

Το Αλεξανδρινό Πατριαρχείο, με έδρα στο Κάιρο, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η Μονή Σινά βρίσκεται γεωγραφικά στην εκκλησιαστική του επικράτεια (Αίγυπτος) αλλά διοικητικά υπάγεται στα Ιεροσόλυμα.

• Μια περίοδος αστάθειας μπορεί να θεωρηθεί ευκαιρία για επαναδιαπραγμάτευση ρόλων.

• Όμως, οι Αλεξανδρινοί παραδοσιακά αποφεύγουν την ανοιχτή αντιπαράθεση με τα Ιεροσόλυμα, καθώς οι δύο Θρόνοι έχουν ανάγκη συμμαχιών στο παγκόσμιο Ορθόδοξο πλαίσιο (π.χ. ουκρανικό ζήτημα, σχέσεις με Κωνσταντινούπολη–Μόσχα).

4. Η διεθνής διάσταση

Η Μονή Σινά λειτουργεί και ως διπλωματικό σύμβολο:

• Η UNESCO την έχει ανακηρύξει μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς.

• Η Αίγυπτος τη χρησιμοποιεί ως στοιχείο «ήπιας ισχύος» για τον διάλογο χριστιανισμού–ισλάμ.

• Οποιαδήποτε εσωτερική κρίση μπορεί να δημιουργήσει διπλωματικές εντάσεις, ειδικά σε μια περίοδο όπου η Μέση Ανατολή είναι γεμάτη ρευστότητα.

5. Η «μεγάλη εικόνα»

Η έκπτωση Δαμιανού αναδεικνύει την προσπάθεια του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων να:

• Επαναβεβαιώσει τον έλεγχο του στον θρόνο του Σινά.

• Αποτρέψει σχίσματα εντός της Σιναϊτικής Αδελφότητας.

• Δείξει προς τα έξω ένα πρόσωπο ενότητας και σταθερότητας, ειδικά απέναντι σε άλλα Πατριαρχεία και την Κωνσταντινούπολη.

Η υπόθεση Δαμιανού δεν είναι απλώς μια προσωπική ή τοπική ιστορία· είναι ένα καμπανάκι για τις ισορροπίες εντός του παγκόσμιου Ορθόδοξου χώρου. Η Αθήνα, τα Ιεροσόλυμα και το Κάιρο βρίσκονται μπροστά σε μια λεπτή εξίσωση: πώς θα διατηρηθεί η ιστορική φυσιογνωμία και αυτονομία του Σινά, χωρίς να αμφισβητηθούν οι κανονικές δικαιοδοσίες.

Η επόμενη εκλογή αρχιεπισκόπου Σινά θα είναι πολύ περισσότερα από μια τοπική διαδικασία: θα αποτελέσει ένδειξη του ποιος έχει τον τελευταίο λόγο στον ορθόδοξο κόσμο της Ανατολικής Μεσογείου.

• Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός
• Πατριαρχείο Ιεροσολύμων
• Σινά