Σάλος στη Δανία με ντοκιμαντέρ για τη Γροιλανδία: «Μόνο από ένα ορυχείο κέρδισαν 53 δισ. ευρώ» – Κατέβηκε μετά από αντιδράσεις

Για δύο ολόκληρες εβδομάδες, η Γροιλανδία είχε στραμμένη την προσοχή της σε ένα ντοκιμαντέρ που έφερε στο φως τις σκοτεινές πλευρές της αποικιοκρατικής της ιστορίας – σε τέτοιο βαθμό, που όπως σχολίασε ο παραγωγός Μίκαελ Μπέβορτ, «ήταν πιο σημαντικό κι από τον Τραμπ».

Το ντοκιμαντέρ με τίτλο » (Grønlands hvide guld), διάρκειας 55 λεπτών, μεταδόθηκε από τη δημόσια τηλεόραση της Δανίας (D«Λευκός χρυσός της ΓροιλανδίαςR) και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο στη Δανία όσο και στη Γροιλανδία. Το φιλμ αναδεικνύει την πολυετή εκμετάλλευση του ορυχείου κρυολίτη στην πόλη Ιβιτούτ, στη νότια Γροιλανδία, εκτιμώντας ότι τα κέρδη για το δανικό κράτος ξεπέρασαν τα 400 δισεκατομμύρια κορώνες – δηλαδή περίπου 46 δισεκατομμύρια λίρες.

Η αντίδραση στη Γροιλανδία ήταν άμεση. Καθώς η χώρα βρισκόταν σε προεκλογική περίοδο, η αγανάκτηση που πυροδότησε το ντοκιμαντέρ επηρέασε έντονα τη δημόσια άποψη. Σε σχετική δημοσκόπηση, πάνω από το 30% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η ψήφος του επηρεάστηκε από την ταινία.

Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη αφήγηση παρουσιάστηκε από έναν κρατικό οργανισμό όπως η DR αποτέλεσε επιβεβαίωση για πολλούς κατοίκους που είχαν ακούσει ιστορίες για τα γεγονότα της Ιβιτούτ από συγγενείς και φίλους, αλλά δεν είχαν δει ποτέ αυτά να αναγνωρίζονται επίσημα.

Στη Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, το ντοκιμαντέρ θεωρήθηκε πολιτική «βόμβα». Όπως δήλωσε τότε ο πρωθυπουργός Μούτε Μ. Έγκεδε: «Η Δανία έχει αποκομίσει τουλάχιστον 400 δισεκατομμύρια κορώνες μόνο από αυτό το ορυχείο».

Δείτε βίντεο με το τρέιλερ του ντοκιμαντέρ:

Ωστόσο, στη Δανία η αρχική αποδοχή αντικαταστάθηκε γρήγορα από σφοδρή αντίδραση. Η κριτική εστιάστηκε κυρίως στον υπολογισμό των 400 δισ. κορώνων, με τον οικονομολόγο Τόρμπεν Άντερσεν, που εμφανίζεται στο φιλμ, να δηλώνει πως η εκτίμηση αφορά συνολικό τζίρο και όχι καθαρό κέρδος. Παρ’ όλα αυτά, το ντοκιμαντέρ ξεκαθαρίζει ότι ο αριθμός αφορά τον συνολικό κύκλο εργασιών από το 1854 και βασίζεται σε αρχειακά λογιστικά βιβλία, ενώ υπογραμμίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων καταγράφηκε στη Δανία και όχι στη Γροιλανδία.

Η DR υπερασπίστηκε το ντοκιμαντέρ επί 10 ημέρες. Ακόμα και όταν ο υπουργός Πολιτισμού της Δανίας, Γιάκομπ Ένγκελ-Σμιντ, το χαρακτήρισε «κακή δημοσιογραφία», ο διευθυντής ειδήσεων Σάντι Φρεντς επέμεινε πως δεν υπήρξαν παραβιάσεις δεοντολογίας ή ουσιαστικά σφάλματα.

Όμως τελικά, η DR ανακοίνωσε την απόσυρση και «αποδημοσίευση» του ντοκιμαντέρ, ενώ παραιτήθηκε και ο αρχισυντάκτης ειδήσεων Θόλμας Φάλμπε. Η επίσημη αιτιολογία ήταν ένα γραφικό διάγραμμα για τις πωλήσεις του κρυολίτη που είχε αφαιρεθεί επειδή κρίθηκε ανακριβές.

Ο παραγωγός Μπέβορτ θεωρεί την απόσυρση πολιτική. «Δεν αφορά την ταινία. Κυνηγούν τη DR», είπε χαρακτηριστικά. Ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας Information, Ρούνε Λίκκεμπεργκ, συμφωνεί: «Δεν είναι κρατική λογοκρισία, αλλά εταιρική πολιτική αυτοπροστασία. Ένας κακός χειρισμός για να σωθεί το brand».

Η απόφαση χαρακτηρίστηκε «τραγικό λάθος» καθώς, όπως εξηγεί ο Λίκκεμπεργκ, το φιλμ είχε ήδη ενταχθεί στον δημόσιο διάλογο και η απουσία του πλέον αποδυναμώνει τη διαφάνεια και τον πλουραλισμό.

«Υπερβολική η απόφαση», λέει Γροιλανδή υπουργός

Η Γροιλανδή υπουργός Ναάγια Ναθανίλσεν, η οποία συμμετέχει και στη νέα κυβέρνηση που ορκίστηκε πρόσφατα, δήλωσε πως η απόφαση της DR ήταν «υπερβολική» και αντικατοπτρίζει τον δανικό τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει κανείς τις αποικιοκρατικές του πράξεις.

«Δεν μπορώ να μιλήσω με ακρίβεια για τους αριθμούς, αλλά δεν πιστεύω πως παρουσιάζουν μια άδικη εικόνα της οικονομικής σχέσης Γροιλανδίας-Δανίας», ανέφερε. Και συνέχισε: «Στη Γροιλανδία μπορούμε να δεχτούμε δύο αφηγήσεις. Ναι, έγιναν παραβιάσεις στο παρελθόν, αλλά αυτό δεν αναιρεί και τα θετικά που έχει προσφέρει η Δανία. Στη Δανία όμως υπάρχει χώρος μόνο για μία αφήγηση: ότι η Δανία ήταν καλή για τη Γροιλανδία — και τέλος».

Η ίδια καταλήγει πως το φιλμ δεν ήταν απειλή αλλά αφορμή για γόνιμο διάλογο. Ένας διάλογος που, τελικά, μάλλον η δανική δημόσια τηλεόραση δεν θέλησε να συνεχίσει.

• Γροιλανδία
• Δανία
• Ντοκιμαντέρ