Σχέσεις: Ο καθρέφτης και το ghosting – Όταν η αλήθεια τρομάζει τους ανώριμους συντρόφους

Η ψυχολογία του ghosting έχει πολλές αναγνώσεις… Στην ταινία Περηφάνια και Προκατάληψη, η Ελίζαμπεθ Μπένετ αντιμετωπίζει τον κύριο Ντάρσι με θάρρος. Του λέει την αλήθεια κατάμουτρα -για την υπεροψία του, για τις πράξεις του. Θα περίμενε κανείς να απομακρυνθεί. Αντίθετα, εκείνος σκέφτεται. Της γράφει.

Ένα γράμμα ωμό, ειλικρινές, που πονάει. Κι όμως, αυτό το γράμμα γίνεται το πρώτο βήμα προς τη σύνδεση. Ο Ντάρσι μένει και εξελίσσεται. Ο κύριος Γουίκαμ, αντίθετα, είναι η προσωποποίηση της επιφανειακής γοητείας. Λάμπει πρόσκαιρα και εξαφανίζεται όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.

Στον σημερινό κόσμο, όπου η συναισθηματική ανθεκτικότητα σπανίζει και ο ναρκισσισμός φλερτάρει με την κανονικότητα, πολλοί λειτουργούν όπως ο Γουίκαμ. Φεύγουν με το πρώτο σημάδι δυσφορίας. Αντί να δουν τον καθρέφτη, κλείνουν τα μάτια. Τιμωρούν τη διαύγεια. Και ο άνθρωπος που τόλμησε να πει την αλήθεια, μένει να αναρωτιέται αν η σιωπή θα είχε σώσει τη σχέση.

Το κενό στο λεξιλόγιο των συναισθημάτων

Οι Ινουίτ έχουν πολλές λέξεις για το χιόνι –και, χάρη σ’ αυτό, το αντιλαμβάνονται διαφορετικά. Ξέρουν ποιο χιόνι θα γίνει πάγος, ποιο θα λιώσει. Αυτή η γλωσσική ακρίβεια σώζει ζωές. Το ίδιο ισχύει και για τα συναισθήματα. Αν δεν έχεις λέξεις για να ονομάσεις αυτό που νιώθεις, δεν μπορείς να το διαχειριστείς. Πολλοί αποσύρονται όχι από κακία, αλλά από άγνοια. Δεν ξέρουν πώς να μείνουν παρόντες, επειδή δεν έχουν το εσωτερικό εργαλείο: τη γλώσσα της ψυχής.

Όταν ένας σύντροφος έχει δουλέψει με τον εαυτό του —έχει διαβάσει, έχει καταλάβει, έχει πληγωθεί και επιβιώσει— μπορεί να δει πράγματα που ο άλλος αγνοεί. Και όταν λέει την αλήθεια, αυτή δεν γίνεται πάντα αποδεκτή. Ο λιγότερο έτοιμος σύντροφος νιώθει εκτεθειμένος και αποτραβιέται. Εκεί αρχίζει η αποστασιοποίηση.

Όμως αυτό το χάσμα δεν είναι καταδικαστικό. Αν υπάρχει περιέργεια, αν υπάρχει ανοιχτό μυαλό, μπορεί να γεφυρωθεί. Δύο άνθρωποι μπορούν να μάθουν να μιλούν την ίδια γλώσσα -αρκεί να μείνουν στο τραπέζι της σχέσης και να προσπαθήσουν.

Η ψευδαίσθηση της ασφάλειας στη σιωπή

Ειδικά οι γυναίκες, μεγαλωμένες με την εντολή της αρμονίας, μαθαίνουμε πως η σιωπή είναι το τίμημα της αγάπης. Ότι η αλήθεια πληγώνει. Κι έτσι, αποσιωπούμε. Καταπίνουμε ανάγκες. Μαξιλαρώνουμε τα πάντα. Αλλά η πραγματική συναισθηματική οικειότητα δεν γεννιέται στη σιωπή. Γεννιέται στον διάλογο. Εκεί που δύο ξεχωριστές αλήθειες συναντιούνται και συγκρίνονται. Εκεί που η σύγκρουση δεν καταστρέφει, αλλά χτίζει κοινό έδαφος.

Όταν κάποιος καταρρέει ή αποσύρεται επειδή ακούει μια ανάγκη ή ένα παράπονο, δεν βλέπουμε αγάπη. Βλέπουμε το όριο της συναισθηματικής του ωριμότητας. Βλέπουμε την άμυνα του εγώ.

Όταν η αλήθεια μοιάζει με επίθεση

Για έναν συναισθηματικά ανώριμο άντρα —ιδίως αν έχει εύθραυστο εγώ— ακόμη και μια ευγενική πρόσκληση για διάλογο μπορεί να βιωθεί ως επίθεση. Η ανάγκη σου τον κάνει να νιώθει λίγος. Και αντιδρά. Όχι με κατανόηση, αλλά με απόσταση. Αυτή είναι η στιγμή του καθρέφτη και της φυγής. Η αλήθεια, αντί να ενώσει, τον φοβίζει. Και τότε, τιμωρείται αυτός που τόλμησε να τη φανερώσει. Ο ειλικρινής σύντροφος καταλήγει να αναρωτιέται μήπως έφταιξε που μίλησε. Μήπως, αν είχε σωπάσει, όλα θα ήταν ακόμη καλά.

Η πιο δύσκολη αλήθεια όμως είναι αυτή: Αν κάποιος δεν μπορεί να μείνει όταν ακούσει την αλήθεια σου, δεν θα μπορούσε να μείνει ούτως ή άλλως. Μπορεί να έμενε… αλλά εις βάρος της αλήθειας, της σύνδεσης και, τελικά, της δικής σου αξιοπρέπειας.

Η ειλικρίνεια ως φίλτρο και θεμέλιο

Η ικανότητα για ειλικρινή, ήρεμο και συμπονετικό διάλογο είναι το πιο ισχυρό φίλτρο για τη συναισθηματική ωριμότητα. Αν μπορείς να πεις την αλήθεια σου και ο άλλος να μείνει, να ακούσει και να σταθεί δίπλα σου, τότε έχεις κάτι που μπορεί να ανθίσει. Αν όχι, τουλάχιστον γλιτώνεις χρόνο. Και χρόνο δεν ξανακερδίζεις.

Ο ψυχολόγος Έλιοτ Άρονσον το έθεσε ξεκάθαρα: η ειλικρίνεια, χωρίς σκληρότητα· η σαφήνεια, χωρίς περιφρόνηση. Αυτό είναι το θεμέλιο της πραγματικής οικειότητας. Όχι να συμφωνούμε πάντα, αλλά να μπορούμε να μένουμε, ακόμα και όταν πονάει.

Ο σωστός σύντροφος δεν θα σε εξορίσει επειδή είπες: «Έτσι το ένιωσα». Δεν θα σε τιμωρήσει επειδή είχες έναν φόβο ή μια ανάγκη. Και αν τα παιδικά σου χρόνια σε έμαθαν ότι η αλήθεια φέρνει απόρριψη, μια υγιής σχέση θα το ξεμάθει αυτό σιγά-σιγά. Γιατί στην πραγματικότητα, η αλήθεια δεν απομακρύνει. Σε φέρνει πιο κοντά.

Η δικαίωση του Ντάρσι: Όταν ο καθρέφτης γίνεται εργαλείο αγάπης

Ο Ντάρσι δεν έφυγε. Δεν προσβλήθηκε. Έμεινε, έγραψε, σκέφτηκε, άλλαξε. Και η Ελίζαμπεθ, βλέποντας τη δική του διαφάνεια, άλλαξε κι εκείνη. Αυτό είναι το θαύμα της ειλικρίνειας όταν τη χειρίζονται δύο πρόθυμοι και ώριμοι άνθρωποι.

Ο σωστός σύντροφος δεν τρέμει μπροστά στον καθρέφτη. Τον πλησιάζει. Κοιτάζει. Κάνει ερωτήσεις. Προσπαθεί να δει αυτά που βλέπεις εσύ — και κάποτε, καταλήγετε να βλέπετε μαζί. Να διαβάζετε από την ίδια σελίδα της κοινής σας ιστορίας.

Πηγή: psychologytoday

• Ghosting
• σχέση