Σε 35 χρόνια θα πεθάνουμε

«Κίνδυνος να μείνουμε οι μισοί μέχρι το 2068». Με τον τίτλο αυτό, η Καθημερινή της Κυριακής παρουσιάζει την μελέτη του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, που καταγράφει σε αριθμούς τη δημογραφική «βόμβα» που απειλεί την Ελλάδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η χώρα μας γερνάει με ραγδαίους ρυθμούς, καθώς μέσα σε επτά χρόνια, ο πληθυσμός της μειώθηκε κατά 360.000 και μέσα στα επόμενα δώδεκα, θα μειωθεί κατά 770.000.

Αν οι γεννήσεις συνεχίσουν να κυμαίνονται στα σημερινά επίπεδα, σε 35 ώς 50 χρόνια, θα έχουμε μείνει οι μισοί. Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσιάστηκαν από τους ερευνητές του ΕΚΚΕ, όχι μόνο σε διεθνή Συνέδρια, αλλά και στην Επιτροπή Δημογραφικού και Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Άρα ξέρουν. Ο πολιτικός κόσμος της χώρας ξέρει τι θα συμβεί στα επόμενα χρόνια και τις τρομακτικές επιπτώσεις στην οικονομία, το ασφαλιστικό σύστημα και εν τέλει στις δυνατότητες επιβίωσης της Ελλάδας σε μια δύσκολη «γειτονιά».

Μάλιστα τον περασμένο Οκτώβριο, το ελληνικό κοινοβούλιο ασχολήθηκε για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια με το θέμα και παρουσίασε μια δική του έκθεση, σύμφωνα με την οποία οι Έλληνες θα είμαστε το 2035 εως 1,4 εκατ. λιγότεροι και εως 2,5 εκατ. το 2050. Οι μόνες προτάσεις που έχουν κατατεθεί, είναι του Κυριάκου Μητσοτάκη στο πρόσφατο Συνέδριο της ΝΔ (που περιλαμβάνει από βοήθημα 2.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται, μέχρι προσαύξηση του αφορολόγητου κατά 1000 ευρώ ανά οικογένεια για κάθε παιδί) και του ΚΙΝΑΛ.

Στα προηγούμενα χρόνια, η πολιτική για την αντιμετώπιση του δημογραφικού, είχε περιοριστεί σε επιδόματα για πολύτεκνους και τρίτεκνους στη συνέχεια. Από το 2015, η σημερινή κυβέρνηση ουσιαστικά «τιμωρεί» τις νέες οικογένειες τόσο φορολογικά, όσο και με την έλλειψη οποιασδήποτε κοινωνικής πολιτικής για τις νέες μητέρες, παιδικούς σταθμούς κλπ, με αποτέλεσμα οι γενιές 30+ και 40+ να κάνουν ένα, το πολύ δύο παιδιά.

Ταυτόχρονα υπάρχει έλλειμμα παρακολούθησης του προβλήματος, την ώρα που ακόμη και η Σερβία που βγήκε τραυματισμένη από τον εμφύλιο και τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς, έχει υπουργό άνευ χαρτοφυλακίου για τη δημογραφική και οικογενειακή πολιτική. Στην Ελλάδα, τα νέα παιδιά που θα γεννηθούν, θα κοινωνικοποιηθούν σε ένα οικογενειακό περιβάλλον με λιγότερα μέλη, οδηγώντας την επόμενη γενιά στο να δημιουργήσει μικρότερες οικογένειες.

Η αρνητική δημογραφική μεταβολή στη χώρα μας, έχει και άλλες συνέπειες αν εξεταστεί με φόντο την εν εξελίξει 4η βιομηχανική επανάσταση. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Ομίλου Adecco που πραγματεύεται τη γήρανση του πληθυσμού και τις επιπτώσεις της στην οικονομία, την απασχόληση των νέων και την ενσωμάτωση του αυτοματισμού στο εργασιακό περιβάλλον, οι εργοδότες και οι οργανισμοί σε όλο τον κόσμο καλούνται να ανακαλύψουν νέους τρόπους, ώστε το ανθρώπινο δυναμικό τους να παραμένει ενεργό καθώς μεγαλώνει.

Αυτό σημαίνει ότι θα ενισχυθούν οι νέες μορφές ευέλικτης εργασίας, ως απάντηση στην βελτίωση της απασχολησιμότητας, σε ένα περιβάλλον όπου γίνεται επιτακτική η σωστή αξιοποίηση των δυνατοτήτων όλων των πληθυσμιακών ομάδων, προωθώντας την ενσωμάτωση στο εργατικό δυναμικό και των μεγαλύτερων ηλικιακά ατόμων, με ότι αντίκτυπο έχει αυτό για τις σταθερές θέσεις απασχόλησης.

Χρειάζονται αρκετές σελίδες, τόσο για τις αρνητικές συνέπειες του δημογραφικού όσο και για το τι θα πρέπει να γίνει ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Όμως θα κλείσω με κάτι άλλο που μπορεί να χαρακτηριστεί τόσο ως αίτιο, όσο και αιτιατό του προβλήματος: τη στειρότητα στην παραγωγή πολιτισμού. «Το μεγαλύτερο μέρος του πολιτισμού που παράγεται σήμερα στη χώρα μας, μου φαίνεται ότι ανήκει σε μια τρίτη κατηγορία», γράφει ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος, στην «Υψηλή Τέχνη της Αποτυχίας».

Και εξηγεί: «πρόκειται για τον πολιτισμό-αντίγραφο του παγκοσμιοποιημένου πολιτισμού, που προβάλλεται και επιβάλλεται ασύστολα από τα πανίσχυρα μίντια». «Ο ντόπιος πολιτισμός πέφτει σε ένα είδος αφάνειας κι είναι σαν να μην υπάρχει. Χρειάζεται αγώνας για να διαλύσεις αυτή την ψευδαίσθηση, την αυταπάτη και να ανακαλύψεις το ζωντανό ποτάμι της τέχνης και του πολιτισμού που εξακολουθεί να κυλάει υπόγεια και σχεδόν μυστικά ανάμεσά μας», προσθέτει.

Αν δεν ανακαλύψουμε το ποτάμι που περιγράφει ο Ραπτόπουλος, το πολιτιστικό έλλειμμα θα οδηγήσει σε πολιτισμική κατάρρευση που σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού, αυξάνει τον κίνδυνο στα επόμενα χρόνια να παραγκωνιστεί και η εθνική μας ταυτότητα. Και ουδείς μπορεί να προβλέψει τι είδους πιέσεις και, κυρίως, τι είδους αντοχές θα υπάρχουν τότε ώστε η Ελλάδα να σταθεί στο διαρκώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικά διεθνές περιβάλλον.