Σε φάση αποσταθεροποίησης ο Πολικός Στρόβιλος – Τι δείχνουν τα σενάρια για τον καιρό στην Ελλάδα

Το δεύτερο μισό του Ιανουαρίου φαίνεται πως δεν θα θυμίζει σε τίποτα τις έως τώρα καιρικές ισορροπίες. Τα προγνωστικά δεδομένα συγκλίνουν σε ένα σενάριο έντονων ανακατατάξεων στην ατμόσφαιρα, με βασικό «πρωταγωνιστή» τον Πολικό Στρόβιλο, ο οποίος οδηγείται σε νέα φάση αποδυνάμωσης εξαιτίας στρατοσφαιρικής θέρμανσης που αναμένεται να κορυφωθεί στα μέσα του μήνα. Αυτή η εξέλιξη δεν περιορίζεται στις αρκτικές περιοχές. Αντίθετα, έχει τη δυναμική να επηρεάσει συνολικά τον ευρωπαϊκό καιρό, δημιουργώντας προϋποθέσεις για παρατεταμένες ψυχρές εισβολές που ενδέχεται να φτάσουν έως και τις αρχές Φεβρουαρίου.

Από τη στρατόσφαιρα… στο έδαφος

Ο Πολικός Στρόβιλος λειτουργεί σαν ένα τεράστιο «τείχος» που κρατά το πολικό ψύχος εγκλωβισμένο κοντά στον Βορρά κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Εκτείνεται από τα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας έως τη στρατόσφαιρα, σε ύψη που ξεπερνούν τα 30 χιλιόμετρα. Όσο παραμένει ισχυρός και συμπαγής, η Ευρώπη απολαμβάνει πιο ήπιες συνθήκες.
Όταν όμως η δομή του διαταράσσεται, αλλάζει και η ισορροπία. Η στρατοσφαιρική θέρμανση —μια απότομη άνοδος θερμοκρασίας και πίεσης στα ανώτερα στρώματα— λειτουργεί σαν «ρήγμα» στο σύστημα. Ακόμη και χωρίς πλήρη κατάρρευση του στροβίλου, η αποδυνάμωση αρκεί για να ανοίξουν διάδρομοι καθόδου ψυχρών αερίων μαζών προς τα μεσαία γεωγραφικά πλάτη.

Η ευρωπαϊκή εικόνα γίνεται πιο χειμερινή

Σύμφωνα με τα τελευταία σενάρια, η Ευρώπη μπαίνει σε φάση έντονης αστάθειας. Η αυξημένη πίεση στη στρατόσφαιρα πάνω από τις πολικές περιοχές διαταράσσει τη συνήθη κυκλοφορία, ωθώντας το ψύχος νοτιότερα. Ταυτόχρονα, χαμηλά βαρομετρικά στον Βόρειο Ατλαντικό και στην κεντρική Ευρώπη ενισχύουν τη μεταφορά ψυχρών αερίων μαζών.
Για πολλές χώρες αυτό σημαίνει αισθητή πτώση της θερμοκρασίας, αυξημένες χιονοπτώσεις και χειμερινές συνθήκες ακόμη και σε χαμηλά υψόμετρα. Παρότι ο Ατλαντικός μπορεί κατά διαστήματα να «μαλακώσει» τον καιρό στη δυτική και νότια Ευρώπη, το γενικό μοτίβο δείχνει ότι το κρύο θα κυριαρχήσει μετά τα μέσα Ιανουαρίου.

Πού τοποθετείται η Ελλάδα σε αυτό το σκηνικό

Η Ελλάδα συχνά βρίσκεται στο όριο τέτοιων ψυχρών εισβολών. Ωστόσο, όταν ο Πολικός Στρόβιλος διαταράσσεται σε τόσο μεγάλο βαθμό, αυξάνονται οι πιθανότητες το ψύχος να φτάσει και στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Τα δεδομένα δείχνουν ότι, σε επόμενο στάδιο, ψυχρές αέριες μάζες μπορεί να κινηθούν μέσω των Βαλκανίων προς τη χώρα μας. Ένα τέτοιο σενάριο συνεπάγεται θερμοκρασίες χαμηλότερες από τα κανονικά επίπεδα, ενίσχυση των βοριάδων και αυξημένες πιθανότητες για χιονοπτώσεις — αρχικά στα ορεινά και ημιορεινά, αλλά υπό ευνοϊκές συνθήκες και σε χαμηλότερα υψόμετρα της βόρειας και κεντρικής Ελλάδας. Παράλληλα, το κρύο μπορεί να έχει διάρκεια, καθώς αυτού του τύπου οι διαταραχές συχνά «κλειδώνουν» χειμερινά μοτίβα για εβδομάδες.

Ένα σενάριο που αξίζει προσοχής

Παρότι οι εκτιμήσεις αφορούν μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, δεν πρόκειται για τυχαία μεταβολή. Η αλληλουχία στρατοσφαιρικής θέρμανσης και αποδυνάμωσης του Πολικού Στρόβιλου είναι ένας καλά μελετημένος μηχανισμός, που στο παρελθόν έχει οδηγήσει επανειλημμένα σε παρατεταμένα ψυχρά επεισόδια στην Ευρώπη. Για τη χώρα μας, το δεύτερο μισό του Ιανουαρίου και οι πρώτες ημέρες του Φεβρουαρίου αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο χειμώνας φαίνεται έτοιμος να επιστρέψει πιο δυναμικά, θυμίζοντας πιο «κλασικές» ψυχρές περιόδους και λιγότερο τα ήπια μοτίβα των τελευταίων ετών. Το πόσο έντονο θα είναι αυτό το ψύχος μένει να φανεί, όμως όλα δείχνουν ότι μπαίνουμε σε μια φάση με ξεκάθαρο χειμωνιάτικο χαρακτήρα.

Με πληροφορίες από το severe-weather.eu

• Καιρός
• ψύχος