Σειρές που έφεραν την επανάσταση με… χιούμορ – Από τη Maude στις Golden Girls

Σε μια εποχή (1970) που η τηλεόραση προτιμούσε τις γυναίκες σιωπηλές, διακοσμητικές ή «καθωσπρέπει», η Bea Arthur βγήκε μπροστά και «έδωσε» σχήμα σε χαρακτήρες που δεν είχαν υπάρξει ποτέ ξανά στην οθόνη: γυναίκες δυναμικές, πολιτικοποιημένες, ευάλωτες αλλά αποφασισμένες. Οι σειρές Maude και The Golden Girls δεν ήταν απλώς επιτυχημένα sitcoms – ήταν κοινωνικές παρεμβάσεις, και η Arthur η φωνή τους.

Maude: Η γυναίκα που μίλησε πριν την ώρα της

Το 1972, η Bea Arthur υποδύεται τη Maude Findlay, μια μεσήλικη γυναίκα με έντονες πολιτικές απόψεις, καυστικό χιούμορ και μηδενική ανοχή στη βλακεία. Η Maude Findlay δεν ήταν ένας ακόμα τηλεοπτικός χαρακτήρας· ήταν μια ώριμη, ανεξάρτητη, προοδευτική γυναίκα που δεν δίσταζε να εκφράσει τις απόψεις της για την πολιτική, το δικαίωμα στην άμβλωση, την ψυχική υγεία, ακόμη και την εμμηνόπαυση — σε μια εποχή που όλα αυτά ήταν ταμπού. Το Maude ήταν μία από τις πρώτες σειρές που παρουσίασαν ανοιχτά μια γυναίκα ως φορέα φεμινιστικού λόγου, όχι απλώς ως θύμα ή υποταγμένη στον άνδρα. 

Κομβικό επεισόδιο: «Maude’s Dilemma»

Η Maude μένει έγκυος στα 47 και αποφασίζει να κάνει άμβλωση. Η σκηνή της απόφασης δεν είναι μόνο τηλεοπτικό ορόσημο – είναι κοινωνικό μανιφέστο: «In the privacy of our own lives, we must be allowed to make our own decisions.»

Το επεισόδιο όπου η Maude αποφασίζει να κάνει άμβλωση, δύο χρόνια πριν τη νομιμοποίησή της σε όλη την Αμερική με την απόφαση Roe v. Wade, προκάλεσε φρενίτιδα αντιδράσεων — αλλά και κύματα στήριξης. Ήταν από τις πρώτες στιγμές στην τηλεόραση όπου μια γυναίκα γινόταν πολιτικό υποκείμενο με αληθινές, δύσκολες επιλογές.

Golden Girls: Η τρίτη ηλικία αποκτά φωνή και… σεξουαλικότητα

Την δεκαετία του 80′ -90′ η Bea Arthur ενσαρκώνει την Dorothy Zbornak: μια διαζευγμένη, σαρκαστική δασκάλα που ζει με τη μητέρα της και δύο φίλες. Μαζί, οι τέσσερις γυναίκες — όλες άνω των 50 — ξαναγράφουν τους κανόνες για το πώς απεικονίζεται η τρίτη ηλικία στην τηλεόραση. Και το κάνουν με χιούμορ, συναίσθημα και απίστευτη ειλικρίνεια. Μιλούν για τον θάνατο, την αγάπη, τη μοναξιά, τη σεξουαλικότητα και τις φιλίες που ξεπερνούν τους συμβατικούς ρόλους. Οι Golden Girls τόλμησαν να ανοίξουν συζητήσεις για θέματα όπως η ενδοοικογενειακή βία, ο ρατσισμός, ο HIV, η ομοφοβία — και το έκαναν με μια ισορροπία ανάμεσα στην κωμωδία και την κοινωνική συνείδηση που σπάνια συναντάμε, ακόμα και σήμερα. Η Bea Arthrur στη σειρά ενσάρκωσε τη γυναίκα που γελάει σκληρά, πονάει αθόρυβα και στηρίζει τους άλλους χωρίς να επιδιώκει ανταλλάγματα.

Αξέχαστη ατάκα της Dorothy: «No, I will not have a nice day!»– μια καθημερινή δήλωση με τη βαρύτητα της θηλυκής κούρασης απέναντι στο υποκριτικό χαμόγελο που της ζητούν να φορέσει.

Οι σειρές που άλλαξαν την κοινωνία

Οι σειρές αυτές δεν ήταν «προϊόντα της εποχής τους» — ήταν μπροστά από την εποχή τους. Και η κληρονομιά τους ζει ακόμη, στον τρόπο που βλέπουμε τη γυναίκα στην τηλεόραση, στον δημόσιο λόγο και στην κοινωνία. Στην εποχή του streaming και της φαινομενικής προόδου, το Maude και οι Golden Girls παραμένουν υπενθυμίσεις ότι η επανάσταση μπορεί να ξεκινήσει… από το σαλόνι του σπιτιού.

Η κληρονομιά της Bea Arthur

Η Bea Arthur δεν ήταν απλώς μια ηθοποιός· ήταν μια φιγούρα που έσπασε τα καλούπια. Ερμήνευσε γυναίκες που δεν ζητούσαν συγγνώμη για την εξυπνάδα, την ηλικία ή την αυτονομία τους. Με το χαρακτηριστικό της ύφος — συνδυασμός ειρωνείας και τρυφερότητας — κατάφερε να φέρει στην τηλεόραση γυναικείες φωνές που άγγιξαν εκατομμύρια θεατές, δίνοντας χώρο σε μια νέα αφήγηση: αυτή της γυναίκας που ζει, σκέφτεται, αγαπά και εξεγείρεται. Πέρα από τα φώτα της δημοσιότητας, ήταν μητέρα δυο αγοριών, εβραία, για τους φίλους τους πολύ ευαίσθητη, και φρόντιζε πολύ τους περιθωριοποιημένους ανθρώπους. Μεταγενέστερα η Arthur δώρισε μεγάλα ποσά για την στέγαση των αστέγων από την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, φτιάχνοντας ένα ίδρυμα με 16 κλίνες που μέχρι σήμερα φιλοξενεί άστεγους νέους. Πέθανε το 2009 σε ηλικία 86 ετών.

• Bea Arthur
• Maude
• The Golden Girls
• γυναίκα
• κωμωδία
• τηλεόραση
• φεμινισμός