Σοφία Φιλιππίδου στο Newpost: Γιατί πρέπει να δούμε την παράσταση «Τα τρία φιλιά… η Σταχτιά γυναίκα»

Τα τελευταία χρόνια η Σοφία Φιλιππίδου έχει επικεντρωθεί στο ερευνητικό θέατρο και τη θεατρική παιδεία. Μελετάει, ερευνά έργα, μεγάλων συγγραφέων ελλήνων και ξένων και τα ανεβάζει στη σκηνή με τις φοιτητικές της ομάδες. Ηθοποιός πολύπειρη, με πολλές επιτυχημένες και καθορίστηκες ερμηνείες στο θέατρο και την τηλεόραση.

Αυτή τη φορά τη συναντήσαμε με αφορμή την παράσταση «Τα τρία φιλιά… η Σταχτιά γυναίκα» του Κωνσταντίνου  Χρηστομάνου, που ανεβάζει με τη θεατρική της ομάδα στο Θέατρο Μεταξουργείο κάθε Παρασκευή. Δυο έργα που ενώθηκαν και έγιναν δυο. Άγνωστα στο ευρύ κοινό, ωστόσο η Σοφία Φιλιππίδου, αναγνώρισε τη διαχρονικότητα τους και τα βγάζει στο φως, εκεί όπου πρέπει να βρίσκονται κάποια διαμάντια της ελληνικής δραματουργία. Έργα γράφτηκαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα και πώς να μην θεωρούνται διαχρονικά όταν μιλάνε για το Φιλί, την έλξη, την ηδονή για το θάνατο και τη μοίρα. Όλα κομμάτια της απόλυτης ύπαρξης.

Συνέντευξη της Σοφίας Φιλιππίδου, στη Λαμπριάνα Κυριακού 

Είστε άνθρωπος που δεν αφήνει το χρόνο να πηγαίνει χαμένος. Δεν μεμψιμοιρήσατε ποτέ γι’ αυτά που η πανδημία έβαλε φρένο στη ζωή μας. Το αντίθετο, εσείς, όλο αυτό το διάστημα, συνεχίσατε με τις θεατρικές σας ομάδες, να παράγετε έργο, ουσιαστικό. Έτσι δεν είναι;

Η πανδημία με βρήκε πάνω στα σεμινάρια θεατρικής παιδείας που έκανα στο μαγαζάκι της τ3χνης με μια ομάδα 25 ατόμων με τα οποία σχεδιάζαμε να ανεβάσουμε την παράσταση IONESCO BLUES (πάνω στο παιχνίδι της σφαγής του Ευγένιου Ιονέσκο). Είχα κλείσει και το θέατρο όπου θα δίναμε την παράσταση. Η πανδημία όμως μας έκλεισε όλους μέσα… και τα πράγματα δεν πήγαν καλά και άλλαξαν τα σχέδια μας. Τότε και μέσα στην ανάγκη «στράφηκα» προς την πλατφόρμα ZOOM σαν την μοναδική σανίδα σωτηρίας. Κάλεσα λοιπόν τα παιδιά και προσάρμοσα την σκηνοθεσία στην νέα συνθήκη εγκλεισμού. Κλεισμένοι στα δωμάτια μας μπροστά στον υπολογιστή μας να «παίζουμε» ο καθένας μόνος του. Η συνθήκη ήταν να φτιάξουμε μικρούς σκηνικούς χώρους (όσους χωράει μια οθόνη υπολογιστή) και να παίζουμε με τα «παράθυρα» της πλατφόρμας.

Το υλικό από αυτήν την διαδικασία μονταρίστηκε και έτσι προέκυψε το θέατρο στην πλατφόρμα. Μια διαδικτυακή παράσταση που ανέβασα στο youtube -που σήμερα έφτασε να έχει 6000 περίπου προβολές και πολλά καλά σχόλια-. Όμως το παιχνίδι με την πανδημία και την καραντίνα δεν τελείωσε εδώ. Όταν άρχισαν οι τηλεοπτικές σειρές που τηρούσαν τα τα μέτρα ασφαλείας σκέφτηκα πως θα μπορούσα και εγώ με ράπιτ τεστ και μάσκες να κάνω πρόβες για την νέα μου παράσταση «Τα τρία φιλιά…Η Σταχτιά γυναίκα» του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου για την οποία είχα επιχορηγηθεί. Όμως τα θέατρα παρέμειναν κλειστά και έτσι σαν νέα λύση και για να ντοκουμεντάρω την δουλειά στράφηκα αυτή τη φορά στα μέσα που δίνει ο κινηματογράφος. Οργάνωσα ένα μικρό συνεργείο και κινηματογράφησα το έργο στον χώρο μου. Έτσι έφτιαξα, μοντάροντας το υλικό, ένα έργο που το ονόμασα «θεατροφίλμ» κατά τα πρότυπα των αδελφών Λουμιέρ που ανακάλυψαν πρώτοι αυτόν τον όρο όταν κλέβαν από το θέατρο μικρά σκετσάκια για να κάνουν τα δικά τους θεατροφίλμ. Το νέο μας έργο ανέβηκε στο youtube και έχει σήμερα 3.700 προβολές.

Επειδή πια, όταν λέμε θέατρο το μυαλό των περισσοτέρων πηγαίνει προς λανθασμένες κατευθύνσεις (φώτα και διασημότητα). Τετριμμένη ίσως ερώτηση αλλά σκόπιμα την κάνω. θα ήθελα να μάθει ο κόσμος, τι σημαίνει θέατρο για τη Σοφία Φιλιππίδου.

Δεν καταλαβαίνω ακριβώς ποιες είναι αυτές οι κατευθύνσεις και που πάει το μυαλό του καθενός. Νομίζω πως στην δική μου την γενιά και από την μεταπολίτευση και μετά το θέατρο πέρασε από πολλά στάδια και μετά την άνθιση της ιδιωτικής τηλεόρασης γνώρισε νέες «δόξες» για να επιστρέψει μέσα στην κρίση στις ομάδες και στην εκ νέου αναζήτηση της ταυτότητας του. Γιατί το θέατρο σαν καθρέπτης της κοινωνίας δεν μπορεί παρά να δείχνει το πρόσωπο της και στην περίπτωση που θέλει να το «ανατρέψει» ή να το υπερβεί να το παραμορφώνει

Έχετε κάνει μεγάλες επιτυχίες και στο θέατρο και στην τηλεόραση, έχετε παίξει ρόλους που τους έχει λατρέψει το κοινό. Εσείς όμως δεν είστε εγωκεντρική καλλιτέχνης, ούτε ακολουθείτε συνταγές επιτυχίας μόνο και μόνο για πετύχετε εμπορικά. Σας αρέσει το άγνωστο και το «καινούργιο» (έργο). Σας αρέσει το αδοκίμαστο, σωστά;

Ως γνωστό έκανα δεκαπέντε χρόνια ομαδικό θέατρο στα πρώτα βήματα μου στην Θεσσαλονίκη, μετά έκανα εμπορικό θέατρο στα μεγάλα αστικά θέατρα του κέντρο της Αθήνας (και μέχρι το 1996 και τηλεόραση (κυρίως γκεστ) παράλληλα οργάνωσα την φοιτητική μου ομάδα και για δεκαπέντε χρόνια έκανα και ομαδικό θέατρο(σαν καλλιτεχνική διευθύντρια και σκηνοθέτις).  Έπειτα και από το 2010 μέσα στην κρίση στράφηκα στα μικρά θέατρα ανεβάζοντας έργα που ήταν δικές μου επιλογές και οργανώνοντας μικρούς επαγγελματικούς θιάσους. Εν τέλει επιθυμώ (για να απαντήσω στην ερώτηση σας) να κάνω κάποια όνειρα μου πραγματικότητα και επειδή τώρα έχω δημιουργήσει κάποιες προδιαγραφές (που δεν είχα πριν) πήρα το θάρρος να κάνω αυτό που μπορώ καλύτερα, αυτό που αγαπώ και που μου δίνει χαρά. Να δημιουργώ χειροποίητες παραστάσεις ερευνώντας και ψάχνοντας στα ανακυκλώσιμα υλικά να δημιουργώ ουτοπικούς χώρους να ντύνω τους ηθοποιούς και βήμα- βήμα με την διδασκαλία των ρόλων και την χορογραφία της παράστασης να φτιάχνω τα δικά μου ζωντανά έργα. Αυτό πλησιάζει πιο πολύ σ αυτό που εντέλει θέλω να γίνω εκτός αν γίνω και κάτι άλλο που ακόμη δεν έχει πάρει μορφή.

Μιας και μιλάμε για «το αδοκίμαστο και για το απ΄ αλλού φερμένο» όπως λέει και ο ποιητής, θέλω να μιλήσουμε, να μάθουν οι αναγνώστες μας για την παράσταση «Τα τρία φιλιά… η Σταχτιά γυναίκα». Δυο έργα του Χρηστομάνου μαζί; Τι πραγματεύεται; Πώς ενώνονται;

Τα έργα του Κωνσταντινου Χρηστομανου είναι αγνωστα στο ευρυ κοινο αφου το ένα δεν ανέβηκε ποτέ και το άλλο «τα τρία φιλιά» ανέβηκε το 1909 από τον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη. Αυτό που τα συνδέει είναι η μεγαλοφυϊα του συγγραφέα, η δυνατή του προσωπικότητα του η αγάπη του για το θέατρο και η γνώση της ανθρώπινης φύσης. Ο κοινός παρανομαστής και των δύο έργων είναι η αναζήτηση της ευτυχίας και η περιπέτεια του ανθρώπου που αναζητά το ανείδωτο, αυτό που έρχεται αυτό αλλά που δεν είναι ακόμη εδώ, αυτό που υπάρχει στην φύση γι αυτό θα έρθει και σε μας ακόμη κι αν αυτό το ονομάζουμε δυστυχία και εν τέλει θάνατο.

Τα έργα γράφτηκαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα και πώς να μην θεωρούνται διαχρονικά όταν μιλάνε για το Φιλί, την έλξη, την ηδονή για το θάνατο και τη μοίρα. Όλα κομμάτια της απόλυτης ύπαρξης. Το πιο κομβικό σημείο για την ανθρώπινη εξέλιξη. Δεν άλλαξε πολύ ο άνθρωπος από τότε, ακόμα φοβάται να μιλήσει γι΄ αυτά, κυρίως να τα εκφράσει.

Νομίζω πως ο άνθρωπος «μιλάει» γι αυτά από πάντοτε. Μπορεί να μην έχει ακριβώς τα λόγια, να του λείπουν οι λέξεις να μην ξέρει τον τρόπο, να φοβάται… αλλά αυτή είναι η αγωνία του να επικοινωνήσει και να αγαπηθεί. Κάποιοι δεν τα θα καταφέρουν ποτέ (ούτε με την μάνα τους) άλλοι καταφεύγουν στην ποίηση, στην λογοτεχνία στην τέχνη γενικότερα άλλοι πάλι στην φύση (μερικοί μιλούν με τα πουλιά και άλλοι τρελαίνονται) όλοι ψάχνουμε την άκρη νομίζω… μια διέξοδο στον λαβύρινθο της ζωής. Οι μικροί ήρωες της πραγματικότητας, άνθρωποι της καθημερινότητας και οι άλλοι (οι ήρωες της τέχνης, της ποίησης, της λογοτεχνίας, του θεάτρου, του σινεμά, αναζητούν την ευτυχία και σ αυτό το ταξίδι τα δίνουν όλα και σε πολλές περιπτώσεις τα χάνουν όλα με αντίτιμο λίγη χαρά.

Λίγοι γνωρίζουν για τον Κωνσταντίνο Χρηστομάνο, κι εσείς μελετώντας και ανεβάζοντας το έργο του είναι σα να αναστηλώνετε ξανά το ελληνικό θέατρο. Ποιος ήταν;

6.Αναστηλώνω είναι μεγάλη κουβέντα. Απλώς «ανακάλυψα» δυο σχετικά άγνωστα έργα, τα μελέτησα, τα εκτίμησα, τα διασκεύασα δραματουργικά και τα φέρνω στο φως με τα μέσα που διαθέτω κυρίως όμως με την αγάπη μου.

Οι ηθοποιοί είναι από τη θεατρική σας ομάδα, ποια είναι τα παιδιά;

Η φοιτητική μου ομάδα έκανε τον κύκλο της τώρα όπως σας είπα -εδώ και δώδεκα χρόνια- κάνω μικρούς επαγγελματικούς θιασους και παραγωγές. Ο νέος θίασος έγινε μετά από διαδικτυακή οντισιόν και αποτελείται από τρεις νέους πρωτοεμφανιζόμενους ταλαντούχους ηθοποιούς: Αναστασια Ιθακησιου, Βικυ Μαϊδάνογλου και Κωνσταντίνος Χειλας.

Πότε και που θα παίζεται το έργο;

Κάθε Παρασκευή στο θέατρο Μεταξουργείο σε διπλή παράσταση 6.30 και 9μμ

«Μπήκα στη θέση του άλλου και δεν βρήκα καμία δικαιολογία», είπατε πριν λίγο καιρό με αφορμή τις θεατρικές επιχορηγήσεις που δόθηκαν από το υπουργείο. Αντιδράσατε γιατί είχατε παραδώσει μια καλή πρόταση, η οποία «απορρίφθηκε» – και καλά κάνατε – η αδικία πάντα πρέπει να λέγεται, κ. Φιλιππίδου. Αυτούς τους 20 μήνες, είδα ότι η πολιτεία θεωρεί τέχνη οτιδήποτε, είναι συνδεδεμένο με τον κρατικό μηχανισμό και αυτόν μόνο στηρίζει. Απαξιώνοντας μια μεγάλη μερίδα καλλιτεχνών. Κάνω λάθος;. 

Εκανα πρόταση να ανεβάσω την Γενοβέφα του Γερμανού συγγραφέα Φρίντριχ Χέμπελ (1843) που στηρίζεται στον θρύλο της Γενοβέφας της Βραβάντης του 12 αιώνα που αποκεφαλίστηκε γιατί ήταν τίμια και ενάρετη. Η δικαιολογία του Υπουργείου είναι ότι και δεν ήμουν σαφής και δεν ανέπτυξα το όραμα μου. Το υπουργείο δηλαδή μέσω της επιτροπής της ζήτησε από μένα μετά από 50 χρόνια παρουσίας στα θεατρικά πράγματα (υπάρχουν όλα στο βιογραφικό μου) να αναπτύξω επιπλέον και το όραμα μου για 15.000 ευρώ. Οσο για τον κρατικό μηχανισμό, φαίνεται κάποιοι έχουν αναπτύξει τα οράματα τους εκτός που έχουν αναπτύξει και έναν μηχανισμό στο λόμπι του Υπουργείου. Αυτά όλα όμως είναι παλιά και τα έχει κάνει τραγούδια με λυρικό τρόπο ο Αριστοφάνης.

Πως μας βλέπετε σαν κοινωνία, εντός εκτός κι επί τ’ αυτά…; Τρωγόμαστε πάλι.. χωριζόμαστε σε «Εσείς», «Εμείς»… Ο καλλιτεχνικός κόσμος στα κάγκελα. Τελικά ποιος είναι ο ηττημένος της ιστορίας;

Ο ηττημένος είναι κατά την γνώμη μου αυτός που τα θέλει όλα δικά το, ο νάρκισσος και ο βουλιμικός, ο αμύητος …και αυτός που αρνείται να κάνει την αυτογνωσία του. Αν και εδώ που τα λέμε αυτός που στο τέλος βγαίνει κερδισμένος είναι πάντα ο θάνατος. Το είπε καλύτερα και ο Τσιτσάνης

• Σοφία Φιλιππίδου
• Τα τρία φιλιά… η Σταχτιά γυναίκα