Σταύρος Ψυχάρης: Ένας άνθρωπος της πιάτσας

Τις τελευταίες δεκαετίες, ο ιδιοκτήτης του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη Σταύρος Ψυχάρης άφησε το αποτύπωμά του στα πολιτικά πράγματα του τόπου όσο κανένας άλλος άνθρωπος του Τύπου. Κινώντας τα νήματα από το παρασκήνιο, εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο ισχυρά πρόσωπα της χώρας. Η απόφασή του να παραδώσει τα ηνία του ιστορικού εκδοτικού συγκροτήματος στον Βασίλη Μουλόπουλο, αποτελεί την τελευταία θεαματική κίνηση της ιλιγγιώδους πορείας του.

Η πολιτική της κουμπαριάς

Δύσκολα μπορεί να βρει κανείς περιπτώσεις όπου ένας απλός συντάκτης καταφέρνει να γίνει ιδιοκτήτης του εκδοτικού συγκροτήματος όπου εργάζεται, το οποίο μάλιστα είναι το πιο σημαντικό της χώρας. Αυτό δηλαδή που κατάφερε ο Σταύρος Ψυχάρης.

Γόνος κομμουνιστικής οικογένειας, ανιψιός και βαφτισιμιός του ιστορικού στελέχους του ΚΚΕ Κώστα Λουλέ, ο κ. Ψυχάρης άρχισε την καριέρα του από τα έντυπα της Αριστεράς. Θα τη συνεχίσει στο Έθνος από όπου θα μεταπηδήσει το 1972 στον ΔΟΛ. Το 1983 γίνεται διευθυντής του Βήματος. Το 2003 παίρνει στα χέρια του τον έλεγχο του συγκροτήματος, στο οποίο γίνεται απόλυτος κυρίαρχος μετά το θάνατο του Χρήστου Λαμπράκη το 2009. Την πενταετία 1996-2001 διατέλεσε διοικητής του Αγίου Όρους.

Μια σειρά από κουμπαριές σηματοδοτούν την καριέρα του Σταύρου Ψυχάρη. Κουμπάρος του υπουργού Τύπου της Χούντας Βύρωνα Σταματόπουλου, του Ανδρέα Παπανδρέου, του Σωκράτη Κόκκαλη, του Χρήστου Λαμπράκη και αρκετών άλλων –κουμπαριά τον συνδέει και με τον Βασίλη Μουλόπουλο. Όπως είναι προφανές, οι εκάστοτε κουμπαριές του κ. Ψυχάρη αντανακλούν τους συσχετισμούς ισχύος της ελληνικής κοινωνίας.

Είμαστε με το κράτος

«Δεν είμαστε ούτε με το ΠΑΣΟΚ, ούτε με τη ΝΔ. Είμαστε με το κράτος», είχε πει κάποτε ο Σταύρος Ψυχάρης σε συντάκτη του Βήματος. Η φράση μπορεί να ακουστεί αντιφατική με τη στενή σύνδεση τόσο του ΔΟΛ όσο και του ίδιου του Ψυχάρη με το ΠΑΣΟΚ –ο Γιώργος Λακόπουλος έχει γράψει μάλιστα ότι ο κ. Ψυχάρης πρότεινε το 1974 τη χρήση του ακρωνυμίου ΠΑΣΟΚ αντί του αρχικού ΠΣΚ. Ωστόσο, ο ΔΟΛ δεν ήταν μόνο η εκδοτική ναυαρχίδα της Κεντροαριστεράς. Στα μάτια πολλών, αποτελούσε το επίσημο «όργανο» του συστήματος εξουσίας στην ολότητά του. Γι’ αυτό άλλωστε μπορούσε να «παίζει» ταυτόχρονα με πολιτικούς πολλών κομμάτων ή να μεταστρέφει με ευκολία την εύνοια του.

Ασκώντας βαθιά επίδραση στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, ο ΔΟΛ θεωρούταν ότι είχε τη δύναμη να «ανεβοκατεβάζει κυβερνήσεις». Ωστόσο, δεν είναι λίγο εκείνοι που εκτιμούν ότι η πραγματική δύναμη του συγκροτήματος ήταν μικρότερη από την εικόνα της παντοδυναμίας που είχε δημιουργηθεί. Όπως και να έχει, ο κ. Ψυχάρης εξελίχθηκε σε έναν από τους ισχυρότερους ανθρώπους της χώρας, πολύ περισσότερο απ’ ό,τι θα αντιστοιχούσε έναν εκδότη. Για δεκαετίες, αρχηγοί κομμάτων, υπουργοί, βουλευτές και φερέλπιδες πολιτικοί επιδίωκαν με κάθε τρόπο να αποσπάσουν την υποστήριξη του. Ο ισχυρός άνδρας του ΔΟΛ, χωρίς να έχει εκλεγεί ποτέ από κανέναν, συσσώρευσε μεγαλύτερη ισχύ από τους εκλεγμένους αντιπροσώπους του λαού. Το 1989 έκπληκτη η κοινή γνώμη ακούει υποκλαπείσα συνομιλία του κ. Ψυχάρη με το Νο2 της κυβέρνησης Παπανδρέου Μένιο Κουτσόγιωργα, όπου ο διευθυντής του Βήματος απευθύνεται στον υπουργό με εκφράσεις πεζοδρομίου, χωρίς ο τελευταίος να αντιδρά…

Δεσποτισμός και κυνισμός

«Ενώ ο Λαμπράκης ήταν ο τύπος του πράου αστού διανοούμενου, ο Ψυχάρης ήταν ο ωμός άνθρωπος της πιάτσας», είπε στο Newpost δημοσιογράφος που εργάστηκε για πολλά χρόνια στα έντυπα του ΔΟΛ. Ευφυής, αποτελεσματικός, δεσποτικός, αγενής και κυνικός είναι επίθετα που πολλές φορές συνοδεύουν τον κ. Ψυχάρη. Αναφέρονται πλήθος ακραία απαξιωτικών συμπεριφορών σε βάρος συνεργατών και υφισταμένων του. Όσοι τον έχουν ζήσει, κάνουν λόγο για έναν άνθρωπο που διατυπώνει τις απόψεις και τις απαιτήσεις του χωρίς προσχήματα. «Μόνο εμείς οι δύο έχουμε ταξική συνείδηση εδώ μέσα», είχε πει σε συνδικαλιστή δημοσιογράφο που επιχειρούσε την οργάνωση απεργίας στον ΔΟΛ.

Η πτώση  

Με την πάροδο των ετών, η ισχύς του ΔΟΛ φθίνει. Η υπέρμετρη ισχυροποίηση του συγκροτήματος αρχίζει να προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις τόσο στην κοινωνία όσο και στον πολιτικό κόσμο. Πολιτικοί που υποστηρίζει το συγκρότημα, όπως η Ντόρα Μπακογιάννη κι ο Ευάγγελος Βενιζέλος, δεν καταφέρνουν να αναλάβουν τα ηνία των κομμάτων τους. Η σκληρή επίθεση του Βήματος στον Κώστα Καραμανλή, τον οποίο αποκαλεί κλωνοποιημένο πολιτικό αρχηγό, πέφτει στο κενό. Το 2010 ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου αρνείται να δώσει τις ευλογίες του για δάνειο της Εθνικής Τράπεζας στον ΔΟΛ, ερχόμενος σε σύγκρουση με τον κ. Ψυχάρη.

Τη χαριστική βολή θα τη δώσουν όμως η οικονομική κρίση και η ταύτιση του ΔΟΛ με τα Μνημόνια, αρχιτέκτονας της οποίας υπήρξε ο κ. Ψυχάρης. Την ώρα που η διαφημιστική δαπάνη καταρρέει, τα Νέα και το Βήμα αποξενώνονται από το παραδοσιακό αναγνωστικό κοινό τους το οποίο υιοθετεί αντιμνημονιακή στάση και στρέφεται στον ΣΥΡΙΖΑ. Ταυτόχρονα, η άνοδος της διαδικτυακής ενημέρωσης επιτείνει την ασφυκτική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι εφημερίδες. Μαζί με τη ραγδαία πτώση των κυκλοφοριών, συρρικνώνεται και η επίδραση του συγκροτήματος στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Το συγκρότημα πλέον ούτε ανεβάζει ούτε ρίχνει κυβερνήσεις.

Οι μειώσεις μισθών και οι μαζικές απολύσεις της περιόδου 2011-13 δεν οδήγησαν την επιχείρηση στην εξυγίανση. Τα χρέη του ΔΟΛ φτάνουν στο δυσθεώρητο ύψος των 220 εκατομμυρίων, ενώ ο ίδιος ο ιδιοκτήτης του αντιμετωπίζει κατηγορίες για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και φοροδιαφυγή ύψους 48 εκατομμύριων ευρώ. Παρά την τεράστια περιουσία του, ο κ. Ψυχάρης αποφάσισε να μην καταβάλει τα 8 εκατομμύρια ευρώ που απαιτούσαν οι πιστώτριες τράπεζες μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, με αποτέλεσμα στις αρχές Γενάρη να καταγγελθεί κοινοπρακτικό δάνειο ύψους 99 εκατομμυρίων ευρώ. Ο άλλοτε κραταιός ΔΟΛ έχει ουσιαστικά πτωχεύσει.

Για να γίνει κατανοητό το βάθος των οικονομικών προβλημάτων του ΔΟΛ, θα πρέπει να αναφερθεί ότι το περασμένο καλοκαίρι επενδυτές έκριναν μη βιώσιμο «σχέδιο σωτηρίας» του ΔΟΛ που προέβλεπε κούρεμα 60% των δανείων του, άμεση καταβολή 25 εκατομμυρίων ευρώ από τον επενδυτή και συρρίκνωση του προσωπικού σε 150 άτομα από τα περίπου 500 που είναι σήμερα.

Αλλαγή στρατοπέδου

Σύμφωνα με την αντιπολίτευση, η τοποθέτηση του κ. Μουλόπουλου στην κεφαλή του ΔΟΛ αποσκοπεί στον έλεγχο του συγκροτήματος από την κυβέρνηση. Η κυβέρνηση το αρνείται, κάνοντας λόγο για «προσωπική επιλογή». Ποιο είναι όμως το κίνητρο του ίδιου του ιδιοκτήτη του ΔΟΛ;

Δημοσιογράφος που είχε για δεκαετίες παράλληλη επαγγελματική πορεία με τον κ. Ψυχάρη, εκτιμά ότι «ο Ψυχάρης κάνει αυτό που έκανε σε όλη του τη ζωή. Αλλάζει στρατόπεδο. Προς το παρόν συνθηκολογεί για να επιβιώσει ο ΔΟΛ, αλλά παραμένει έτοιμος να επιστρέψει όταν αλλάξει η πολιτική κατάσταση. Χάνει μια μάχη, αποσκοπώντας να κερδίσει εντέλει τον πόλεμο».

Ωστόσο, είναι αμφίβολο αν θα τα καταφέρει αυτή τη φορά. Η  διάσωση του ΔΟΛ παραμένει αβέβαιη, ενώ ο όποιος επενδυτής βρεθεί, δύσκολα θα μοιραστεί ό,τι απέκτησε με υψηλό κόστος. Ίδωμεν.

• ΔΟΛ
• Νέα Δημοκρατία
• ΠΑΣΟK
• Σταύρος Ψυχάρης
• ΣΥΡIZA
• Τα Νέα