Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν μιλά για ασφαλή διέλευση πλοίων μετά την αναστολή του Project Freedom – Η συμφωνία των 14 σημείων με τις ΗΠΑ

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στη γεωπολιτική κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς το ναυτικό του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, δηλώνοντας ότι η ασφαλής διέλευση πλοίων θα μπορούσε να αποκατασταθεί μετά το τέλος των «απειλών από τους επιτιθέμενους».

Η δήλωση έρχεται λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για προσωρινή αναστολή του αμερικανικού «Project Freedom», της επιχείρησης που στόχευε στην επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «μεγάλη πρόοδο» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και άφησε να εννοηθεί ότι βρίσκεται κοντά μια «πλήρης και οριστική συμφωνία», την ώρα που η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Πάντως, ο ανταποκριτής του Al Jazeera στην Τεχεράνη, Resul Serdar Atas, αναφέρει ότι πηγές υποστηρίζουν πως οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται αποκλειστικά στο Στενό του Ορμούζ σε αυτό το στάδιο και δεν περιλαμβάνουν προς το παρόν το πυρηνικό ζήτημα.

«Λένε ότι οτιδήποτε άλλο είναι κατασκευασμένο, πρόκειται για παραπλανητικές δημοσιογραφικές αναφορές» δήλωσε.

«Δεν επιβεβαιώνουν σε αυτή τη φάση ότι διαπραγματεύονται το πυρηνικό τους πρόγραμμα, ούτε τις περιφερειακές πολιτικές ασφάλειας, ούτε τις σχέσεις τους με συμμάχους ή το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Υποστηρίζουν ότι όλα αυτά δεν συζητούνται τώρα και έχουν εξαιρεθεί».

Πρόσθεσε ότι το Ιράν προτείνει μια διαδικασία τριών σταδίων:

1. Οι πρώτες 30 ημέρες θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ
2. Αν επιτευχθεί συμφωνία, θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα
3. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει διάλογος για την περιφερειακή ασφάλεια με γειτονικές χώρες

 Η συμφωνία των 14 σημείων με τις ΗΠΑ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε συμφωνία πάνω σε ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με πηγή από το Πακιστάν που συμμετέχει ως μεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις. Η πακιστανική πηγή δήλωσε ότι δημοσίευμα του αμερικανικού μέσου Axios σχετικά με το προτεινόμενο μνημόνιο είναι ακριβές. Το Axios επικαλείται δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο ακόμη πηγές με γνώση των συνομιλιών.

«Θα το ολοκληρώσουμε πολύ σύντομα. Βρισκόμαστε κοντά», ανέφερε η πηγή. Το Πακιστάν φιλοξένησε τον περασμένο μήνα τις μοναδικές μέχρι στιγμής ειρηνευτικές συνομιλίες για τον πόλεμο και συνεχίζει να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, μεταφέροντας προτάσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Οι πληροφορίες για πιθανή συμφωνία προκάλεσαν μεγάλη πτώση στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, με το Brent να υποχωρεί περισσότερο από 8%, κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, τα διεθνή χρηματιστήρια κατέγραψαν άνοδο, ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων μειώθηκαν, καθώς οι αγορές αισιοδοξούν για πιθανό τέλος του πολέμου που έχει διαταράξει τις ενεργειακές προμήθειες.

Ο Λευκός Οίκος, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών και Ιρανοί αξιωματούχοι που επικοινώνησαν με το Reuters δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχόλιο. Το CNBC μετέδωσε ότι εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ δήλωσε πως η Τεχεράνη εξετάζει αμερικανική πρόταση 14 σημείων.

Το Axios ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος θεωρεί πως βρίσκεται κοντά σε συμφωνία για ένα μονοσέλιδο μνημόνιο που θα βάλει τέλος στον πόλεμο με το Ιράν. Το δημοσίευμα ήρθε λίγες ώρες μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει τη ναυτική αποστολή που είχε ξεκινήσει πριν από τρεις ημέρες για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με το Axios, οι ΗΠΑ αναμένουν τις απαντήσεις του Ιράν σε βασικά ζητήματα μέσα στις επόμενες 48 ώρες.

Μεταξύ άλλων, η συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευτεί σε μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό ουρανίου, οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις και θα αποδεσμεύσουν δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, ενώ και οι δύο πλευρές θα άρουν περιορισμούς που αφορούν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Το μνημόνιο των 14 σημείων

Το μονοσέλιδο μνημόνιο των 14 σημείων διαπραγματεύονται οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με Ιρανούς αξιωματούχους, τόσο απευθείας όσο και μέσω διαμεσολαβητών.

Στην παρούσα μορφή του, το μνημόνιο θα προβλέπει το τέλος του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη περιόδου 30 ημερών διαπραγματεύσεων για μια πιο αναλυτική συμφωνία που θα αφορά:

1. το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ,
2. τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος,
3. και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ιρανικοί περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αρθούν σταδιακά.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios, εάν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να ξαναρχίσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η αναστολή του «Project Freedom»

Νωρίτερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε την προσωρινή παύση του «Project Freedom», της επιχείρησης που είχε εξαγγείλει την Κυριακή για τη συνοδεία πλοίων μέσω των αποκλεισμένων Στενών του Ορμούζ. Η αποστολή δεν κατάφερε να επαναφέρει ουσιαστικά την εμπορική ναυσιπλοΐα, ενώ προκάλεσε νέο κύμα ιρανικών επιθέσεων εναντίον πλοίων και στόχων σε γειτονικές χώρες.

Στο τελευταίο περιστατικό, γαλλική ναυτιλιακή εταιρεία ανακοίνωσε ότι ένα από τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων της χτυπήθηκε στα Στενά του Ορμούζ την Τρίτη, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν τραυματισμένα μέλη του πληρώματος. Ανακοινώνοντας την παύση της επιχείρησης, ο Τραμπ έκανε λόγο για «μεγάλη πρόοδο» στις συνομιλίες με το Ιράν, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

«Συμφωνήσαμε αμοιβαία ότι, ενώ ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ, το Project Freedom θα παγώσει για μικρό χρονικό διάστημα ώστε να διαπιστωθεί αν η συμφωνία μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφεί», έγραψε στα social media.

• Project Freedom
• Ιράν
• Στενά του Ορμούζ