Στενό του Ορμούζ: Απειλές Ιράν για «φωτιά» σε πλοία – Παγκόσμιος συναγερμός για πετρέλαιο και οικονομία

Η ένταση στη Μέση Ανατολή περνά σε νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση. Το Ιράν δηλώνει ανοιχτά ότι θα πυρπολήσει οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να διαπλεύσει το Στενό του Ορμούζ, το πιο πολυσύχναστο και στρατηγικά κρίσιμο πέρασμα μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο.

Ο Ιρανός στρατηγός Σαρντάρ Τζαμπάρι ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη «δεν θα επιτρέψει να φύγει ούτε μία σταγόνα πετρελαίου από την περιοχή», σε μια ρητορική που μεταφράζεται σε απειλή ευθείας διακοπής της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.

Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά καθημερινά από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα. Η αβεβαιότητα που έχει ήδη δημιουργηθεί, σε συνδυασμό με επιθέσεις σε πλοία και γεωπολιτικά πλήγματα, έχει ωθήσει τις τιμές ανοδικά, με τις αγορές να τιμολογούν πλέον ένα σενάριο παρατεταμένης κρίσης.

Τι είναι το Στενό του Ορμούζ και γιατί θεωρείται «λαιμός του μπουκαλιού» της ενέργειας

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές αρτηρίες παγκοσμίως και το πιο κρίσιμο ενεργειακό «σημείο συμφόρησης». Οριοθετείται βόρεια από το Ιράν και νότια από το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, συνδέοντας τον Περσικό Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα.

Στην είσοδο και την έξοδό του έχει πλάτος περίπου 50 χιλιόμετρα, ενώ στο στενότερο σημείο του περιορίζεται στα 33 χιλιόμετρα. Παρά το περιορισμένο πλάτος, διαθέτει επαρκές βάθος για να διέρχονται τα μεγαλύτερα υπερδεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου (VLCC).

Το 2025, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διέρχονταν από το στενό, σύμφωνα με εκτιμήσεις της U.S. Energy Information Administration (EIA). Σε ετήσια βάση, αυτό μεταφράζεται σε ενεργειακό εμπόριο που προσεγγίζει τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το πετρέλαιο δεν αφορά μόνο το Ιράν. Από το ίδιο πέρασμα εξάγουν ενεργειακούς πόρους χώρες όπως το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Με απλά λόγια, το Στενό του Ορμούζ είναι ο «διακόπτης» της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.

Τι θα σημαίνει ένα μπλοκάρισμα για τις τιμές και την παγκόσμια οικονομία

Περίπου 3.000 πλοία διαπλέουν κάθε μήνα το στενό. Ωστόσο, ήδη η κατάσταση θυμίζει de facto αποκλεισμό, καθώς πολλές ναυτιλιακές αποφεύγουν τη διέλευση λόγω κινδύνου επίθεσης και εκτόξευσης των ασφαλίστρων.

Το Brent άγγιξε τα 82 δολάρια το βαρέλι, μετά από επιθέσεις σε τουλάχιστον τρία πλοία κοντά στο στενό, ενώ περίπου 150 δεξαμενόπλοια εμφανίζονται ακινητοποιημένα. Παράλληλα, το κόστος ναύλωσης υπερδεξαμενόπλοιου από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα ξεπέρασε τα 400.000 δολάρια ημερησίως, σχεδόν διπλάσιο από την προηγούμενη εβδομάδα.

Αν η ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου διακοπεί, οι συνέπειες θα είναι πολυεπίπεδες:

1. Άνοδος τιμών καυσίμων

2. Αύξηση κόστους μεταφορών

3. Πίεση στον πληθωρισμό

4. Επιβράδυνση μεγάλων οικονομιών

Η Ασία θα βρεθεί στο επίκεντρο των επιπτώσεων. Το 82% του αργού που εξήλθε από το στενό το 2022 κατευθύνθηκε σε ασιατικές χώρες. Μόνο η Κίνα απορροφά περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών. Αν αυξηθεί η τιμή του πετρελαίου, το κόστος παραγωγής και εξαγωγής κινεζικών προϊόντων θα ενσωματώσει τις αυξήσεις, μεταφέροντας το κύμα ακρίβειας παγκοσμίως.

Πώς θα μπορούσε το Ιράν να κλείσει το Στενό του Ορμούζ

Στο στενότερο σημείο του, οι θαλάσσιες λωρίδες ναυσιπλοΐας βρίσκονται εντός των χωρικών υδάτων Ιράν και Ομάν. Θεωρητικά, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιχειρήσει:

1. Τοποθέτηση ναρκών με ταχύπλοα ή υποβρύχια

2. Επιθέσεις με drones και πυραύλους

3. Παρεμπόδιση εμπορικών πλοίων

• Στενά του Ορμούζ