Στην εποχή του κορωνοϊού: «Δημοκρατία της πειθούς» ή χημικών και ξύλου;

H Δημοκρατία που «γεννήθηκε» στην αρχαία Αθήνα στηρίχθηκε στη διαπάλη των λόγων. Οι νόμοι, στην αρχαία Ελλάδα, δεν ήταν αποτέλεσμα αυταρχισμού, αλλά ελεύθερης συζήτησης, οι αποφάσεις δεν ήταν προϊόντα βίας αλλά πειθούς.

Μια φράση που χρησιμοποίησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε όλες τις παρεμβάσεις του στο πρώτο κύμα της πανδημίας και ενόψει της επόμενης φάσης και κάθε φορά αυστηροποίησης των μέτρων. Η «δημοκρατία της πειθούς» είναι προτιμότερη από μια «δημοκρατία της βίας». Ο πρωθυπουργός από πολύ νωρίς κατάλαβε ότι τα αυστηρά μέτρα που περιορίζουν την ελευθέρια των πολιτών δεν πρέπει και δεν μπορούν να έχουν τον χαρακτήρα επιβολής στην κοινή γνώμη. Το εν λόγω ζήτημα δεν είναι καθόλου δευτερεύον, όσο και αν κάποιοι επικαλούνται την απειλή της πανδημίας. Τα αναγκαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας έχουν ανοίξει ήδη σε παγκόσμιο επίπεδο μια συζήτηση για τη χαραμάδα που ανοίγει, όχι για να πέσει φως αλλά σκοτάδι σε κάθε διαφορετική άποψη. Επιχειρήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για τον οποιοδήποτε κίνδυνο ή απειλή, που μπορεί να θεωρηθούν από την οποιαδήποτε κυβέρνηση για τον περιορισμό της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Το άλλο μεγάλο θέμα είναι η κόπωση της κοινωνίας στην επίκληση έκτακτης ανάγκης, μην ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα προηγήθηκε η οικονομική κρίση με το ίδιο αφήγημα.

Την ημέρα του Πολυτεχνείου η εικόνα που παρακολουθούσαμε ήταν ενός αστυνομικού κράτους που χτυπά τους πολίτες. Αυτή η εικόνα θα πρέπει να προβληματίσει την κυβέρνηση για το μέγεθος της ανυπακοής σε μια απόφαση που αμφισβητήθηκε αλλά και τον τρόπο που πρέπει να την αντιμετωπίσει. Η βία δεν ήταν ποτέ η λύση. Και αυτοί που «χτυπήθηκαν» δεν ήταν «μπαχαλάκηδες» που ήθελαν να κάψουν την Αθήνα, αλλά κομμουνιστές που επιχείρησαν συντεταγμένη και ειρηνική πορεία αμφισβητώντας με ανυπακοή μια απόφαση της κυβέρνησης. Σ΄αυτήν την περίπτωση η μόνη απάντηση ήταν η επίδειξη των δυνάμεων καταστολής με τις αύρες να παρελαύνουν σαν στρατός στο κέντρο της Αθήνας και να ξυλοκοπούν όποιον βρουν στο δρόμο τους;     

Να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, εν μέσω πανδημίας, με τους νεκρούς να αυξάνονται και το σύστημα υγείας να πιέζεται στα όρια του δεν υπάρχει λογικός άνθρωπος που να μην συμφωνούσε στην απόφαση της κυβέρνησης να μην γίνει η πορεία του Πολυτεχνείου και ο εορτασμός του όπως τα προηγούμενα χρόνια.

Το «πρόβλημα» ξεκίνησε με τον τρόπο που μπήκε το θέμα στη δημόσια συζήτηση, αρχικά με αφορμή τη συγκέντρωση στο Εφετείο την ημέρα της απόφασης για της ΧΑ. Στη συνέχεια βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος που εκφράζουν τη σκληρή δεξιά πτέρυγα του, άρχισαν να θέτουν θέμα απαγόρευσης της πορείας του Πολυτεχνείου. Και μετά ο Υπουργός…δημόσιας τάξης να ανακοινώνει εξερχόμενος από το Μαξίμου την απαγόρευση της πορείας του Πολυτεχνείου. Και ολοκληρώθηκε, με μια λάθος απόφαση του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. για απαγόρευση δημόσιων συναθροίσεων σε όλη τη χώρα.

Στην κυβέρνηση γνώριζαν από τις κυλιόμενες ποιοτικές μετρήσεις της κοινής γνώμης ότι είναι ελάχιστοι όσοι αμφισβητούν το αυτονόητο. Επομένως, έπαιξε στα σίγουρα, αλλά ο τρόπος που διάλεξε ήταν για να εκθέσει τους πολιτικούς της αντιπάλους; Μια απαγόρευση για την πορεία του Πολυτεχνείου σίγουρα θα προκαλούσε αντιδράσεις χωρίς μια προηγούμενη συνεννόηση με τα κόμματα αλλά και μια απόφαση του αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ για απαγόρευση δημόσιων συναθροίσεων θα έριχνε λάδι στη φωτιά. Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση θα εμφανίζονταν ότι βάζει πάνω από όλα τη δημόσια υγεία και θα έδειχνε τους «ανυπάκουους» ως αρνητές και ανεύθυνους σε ένα τόσο σημαντικό θέμα. Ας μην κάνουμε, όμως, δίκη προθέσεων το μόνο σίγουρο είναι ότι ενώ σε σχέση με το πρώτο κύμα της πανδημίας δεν υπήρχε αμφισβήτηση, στο δεύτερο η κριτική για καθυστερήσεις και αντιφατικές αποφάσεις είναι έντονη. Μάλιστα στη βουλή σχηματίστηκε αντικυβερνητικό μέτωπο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Η κυβέρνηση με όσα συνέβησαν «μαντρώνει» τους ψηφοφόρους της, τη δεξιά πτέρυγα της αλλά και ένα κομμάτι της κοινωνίας που σε συνθήκες κρίσης συσπειρώνεται γύρω της και παράλληλα επιχειρεί να διχάσει την αντιπολίτευση. Από τη άλλη συμβαίνει το ίδιο και για την αντιπολίτευση που μέσα σε μια πανδημία ψάχνει να βρει χώρο να της ασκήσει κριτική και της δίνεται η ευκαιρία να την καταγγείλει ως αυταρχική που χρησιμοποιεί χουντικές πρακτικές για να επιβληθεί και να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη.  Ωστόσο το κρίσιμο σε μια κρίση είναι ότι ο δημόσιος διάλογος, η πολιτική συνεννόηση και η διασφάλιση των συνταγματικών εγγυήσεων ως προς τα μέτρα που λαμβάνονται για την προστασία της δημόσιας υγείας να είναι έξω και πέρα από σκοπιμότητες και να εδραιώνουν το αίσθημα της εμπιστοσύνης.

Γιατί πολύ απλά το δίλλημα δημοκρατία ή πανδημία είναι εντελώς λάθος που θα οδηγήσει σε αρνητικά τετελεσμένα με απροσδιόριστες επιπτώσεις. Είναι σημαντικό και αναγκαίο η αντιμετώπιση του κορωνοϊού να μην οδηγήσει σε συρρίκνωση των δικαιωμάτων και σε απώλεια εμπιστοσύνης από τους πολίτες. Και αυτό το λέει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμά του την περασμένη εβδομάδα. Επομένως οι περιορισμοί δεν μπορούν να αποφασίζονται χωρίς τη μίνιμουμ συναίνεση και να διατάζονται από την κυβέρνηση με μόνο γνώμονα την κοινωνική αποδοχή υπό τον φόβο των κρουσμάτων και μάλιστα όταν αφορούν δικαιώματα και ελευθερίες. Και δεν θα πρέπει να καταλήγουν σε πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις, όπως  αυτές που παρακολουθήσαμε τις τελευταίες μέρες, τη στιγμή που η συνεργασία για την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης είναι θέμα ζωής ή θανάτου.  

Η κοινή λογική και η επιστήμη δεν θα πρέπει να μπαίνουν στη ζυγαριά  με την τήρηση του συντάγματος υπό ακραίες συνθήκες. Ζητείται συναίνεση και όχι χημικά και ξύλο.

• αντιπολίτευση
• κυβέρνηση
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Πολυτεχνείο
• πρωθυπουργός