Στο στόχαστρο της γιγαντιαίας κυβερνοεπίθεσης το ΑΠΘ

Θύμα της κυβερνοεπίθεσης με τον ιό «ransomware», έπεσε το βράδυ της Παρασκευής και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ο ιός μολύνει τους υπολογιστές και κρυπτογραφεί ηλεκτρονικά αρχεία και usb.

Η επίθεση που έχει προκαλέσει παγκόσμιο σοκ, διαπιστώθηκε από τους διαχειριστές του δικτύου, οι οποίοι επενέβησαν και κατάφεραν να τον «μπλοκάρουν» προτού εξαπλωθεί σε όλο το σύστημα του Πανεπιστημίου.

Ο αντιπρύτανης Έρευνας του ΑΠΘ, Θόδωρος Λαόπουλος μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τόνισε ότι ο ιός που εξαπλώθηκε παγκοσμίως μολύνοντας εκατοντάδες χιλιάδες υπολογιστές κρατικών φορέων και οικιακών χρηστών, “πρόσβαλε ένα μικρό αριθμό υπολογιστών στο ΑΠΘ, που ήταν προσωπικοί, παλιοί και δεν είχε γίνει ενημέρωση των Windows σε αυτούς“.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ίδιος υπογράμμισε χαρακτηριστικά “όλα δουλεύουν κανονικά και λήφθηκαν όλα τα αναγκαία μέτρα για τη μη περαιτέρω διασπορά του κακόβουλου λογισμικού και την αντιμετώπιση του προβλήματος“.

Εν τω μεταξύ ένας Βρετανός ήταν ο «ήρωας», που σταμάτησε την εξάπλωση του ιού, στην παγκόσμια κυβερνοεπίθεση. Ξοδεύοντας λίγα δολάρια, περίπου 10,  ο 22χρονος κατάφερε να καταχωρήσει ένα domain name (όνομα ιστότοπου), το οποίο ήταν κρυμμένο στο κακόβουλο λογισμικό και έτσι να περιορίσει τη διάδοσή του.

Κινητοποίηση της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος

Ανακοίνωση προς ενημέρωση των πολιτών για το κακόβουλο λογισμικό « WannaCry » εξέδωσε η δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος μετά την επίθεση που σημειώθηκε και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Το κακόβουλο λογισμικό κρυπτογραφεί ψηφιακά αρχεία και δεδομένα στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, τα οποία αποδεσμεύονται μετά την καταβολή χρηματικών ποσών ως «λύτρα».

Πρόκειται για κακόβουλο λογισμικό τύπου « C rypto- M alware», που μπορεί να επηρεάσει όλες τις εκδόσεις λειτουργικών συστημάτων και εξαπλώνονται, κυρίως, μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Τις τελευταίες ημέρες το φαινόμενο βρίσκεται σε έξαρση, με μεγάλο αριθμό κυβερνοεπιθέσεων παγκοσμίως.

Στην ανακοίνωση τονίζεται: «Η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας ενημερώνει τους πολίτες για την συνεχιζόμενη εμφάνιση και στη χώρα μας, του κακόβουλου λογισμικού «WannaCry», το οποίο συγκαταλέγεται στις ψηφιακές απειλές τύπου «Crypto-Malware» και μπορεί να επηρεάσει όλες τις εκδόσεις λειτουργικού συστήματος. Το κακόβουλο λογισμικό μολύνει τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές με δύο, κυρίως, τρόπους:

Μέσω μολυσμένων μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, που εμπεριέχουν κακόβουλα επισυναπτόμενα αρχεία και μέσω επισφαλών ή μολυσμένων ιστοσελίδων.

Ειδικότερα, ως προς τα μολυσμένα αρχεία, πρόκειται συνήθως για αρχεία τύπου .docx και .pdf, στα οποία έχουν ενσωματωθεί κακόβουλες μακροεντολές, που εκτελούνται κατά το άνοιγμά τους και εγκαθιστούν το κακόβουλο λογισμικό στον Η/Υ. Μετά την εγκατάστασή του στο λειτουργικό σύστημα, κρυπτογραφεί – κλειδώνει ψηφιακά αρχεία και τα δεδομένα τύπων .lay6, .sqlite3, .sqlitedb, .accdb, .java, .class, .mpeg, .djvu, .tiff, .backup, .vmdk, .sldm, .sldx, .potm, .potx, .ppam, .ppsx, .ppsm, .pptm, .xltm, .xltx, .xlsb, .xlsm, .dotx, .dotm, .docm, .docb, .jpeg, .onetoc2, .vsdx, .pptx, .xlsx και .docx, που είναι αποθηκευμένα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του χρήστη που έχει μολυνθεί από τον ιό.
 
Για να ξεκλειδωθούν τα μολυσμένα αρχεία ενός Η/Υ, ζητείται η καταβολή χρηματικού ποσού, με τη χρήση του ψηφιακού νομίσματος Bitcoin ( BTC ) ως «λύτρα», σε διαφορετική περίπτωση καθίστανται απροσπέλαστα για το χρήστη τους.
 
Επιπλέον, το συγκεκριμένο κακόβουλο λογισμικό έχει τη δυνατότητα να αυτοδιαδίδεται μέσω του τοπικού δικτύου και να κρυπτογραφεί τα αρχεία κάθε συστήματος στο οποίο αποκτά πρόσβαση. Η δυνατότητα αυτή το καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνο σε εταιρικά δίκτυα όπου η διάδοση μπορεί να είναι ραγδαία.
 
Σημειώνεται ότι το κακόβουλο λογισμικό κυκλοφορεί από τις 12-05-2017 και έχει μέχρι στιγμής μολύνει περισσότερους από 125.000 ηλεκτρονικούς υπολογιστές παγκοσμίως.
 
Στο πλαίσιο αυτό, καλούνται οι χρήστες του διαδικτύου και οι διαχειριστές εταιρικών δικτύων να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να λαμβάνουν μέτρα ψηφιακής προστασίας και ασφάλειας για την αποφυγή προσβολής από το κακόβουλο λογισμικό, καθώς και να μην πληρώνουν τα χρήματα που ζητούνται, προκειμένου να αποθαρρύνονται τέτοιες παράνομες πρακτικές και να αποτρέπεται η περαιτέρω εξάπλωση του φαινομένου».
 
Συγκεκριμένα:

• Οι χρήστες που λαμβάνουν μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από άγνωστους αποστολείς ή άγνωστη προέλευση, καλούνται να μην ανοίγουν τους συνδέσμους (links) και να μην κατεβάζουν τα συνημμένα αρχεία, που περιέχονται σε αυτά, για τα οποία δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα τον αποστολέα και το περιεχόμενο του συνημμένου αρχείου.
• Επιπλέον, οι χρήστες πρέπει να είναι εξαιρετικά καχύποπτοι στα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που ως αποστολέας φαίνεται να είναι κάποια υπηρεσία ή εταιρεία η οποία δεν είναι γνωστή σε αυτούς .
• Συστήνεται να πληκτρολογούνται οι διευθύνσεις των ιστοσελίδων (URL) στον φυλλομετρητή ιστοσελίδων (browser), αντί να χρησιμοποιούνται υπερσύνδεσμοι (links) .
• Να χρησιμοποιούνται γνήσια λογισμικά προγράμματα και να ενημερώνονται τακτικά (updates), ενώ θα πρέπει να υπάρχει πάντα ενημερωμένο πρόγραμμα προστασίας από ιούς του Η/Υ .
• Να ελέγχουν και να έχουν πάντοτε ενημερωμένη την έκδοση του λειτουργικού τους συστήματος .
•  Να δημιουργούνται αντίγραφα ασφαλείας των αρχείων (backup) σε τακτά χρονικά διαστήματα, σε εξωτερικό μέσο αποθήκευσης και να διατηρούνται εκτός δικτύου, έτσι ώστε σε περίπτωση «προσβολής» από το κακόβουλο λογισμικό, να είναι δυνατή η αποκατάστασή τους.
• Στους διαχειριστές εταιρικών δικτύων συστήνεται ιδιαίτερη προσοχή στην τακτική και ασφαλή τήρηση αντιγράφων ασφαλείας, καθότι τα αντίγραφα αποτελούν το μόνο τρόπο επαναφοράς των αρχείων στο σύνολό τους.
• Να απενεργοποιήσουν την εκτέλεση μακροεντολών και JavaScript στις εφαρμογές με τις οποίες ανοίγουν αρχεία τύπου .docx και .pdf.
• Σημειώνεται ότι για περιστατικά μολύνσεων από κακόβουλο λογισμικό τύπου Crypto-Malware, η EUROPOL και το European Cybercrime Centre (EC3) έχουν θέσει σε λειτουργία τον ιστότοπο https://www.nomoreransom.org , όπου οι πολίτες μπορούν να βρουν συμβουλές προστασίας, αλλά και κλειδιά αποκρυπτογράφησης για ορισμένες μορφές κακόβουλου λογισμικού.
   

Διαδικτυακός τρόμος από την παγκόσμια κυβερνοεπίθεση

Μια πρωτοφανής σε έκταση κυβερνοεπίθεση, όπως έγραψε νωρίτερα το newpost.eeriee.com έλαβε χτες χώρα σε δεκάδες χώρες ανά την υφήλιο, με αποτέλεσμα να παραλύσουν νοσοκομεία και άλλοι οργανισμοί καθώς επίσης και να χτυπηθούν πολλές εταιρείες. Πρόκειται για ένα λογισμικό που προσβάλει υπολογιστές, αποκρυπτογραφεί τα αρχεία και ζητά λύτρα σε bitcoins ώστε να μην καταστραφούν. Το θέμα απασχόλησε μέχρι και τη σύνοδο των G7 στο Μπάρι της Ιταλίας.

Τουλάχιστον 100 χώρες επλήγησαν από την κυβερνοεπίθεση, με κύριο το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Μεγάλης Βρετανίας, ενώ επλήγησαν πάνω από 50.000 υπολογιστικά συστήματα

Σύμφωνα με τον Guardian, η επίθεση των χάκερ «χτύπησε» ταυτόχρονα τα πληροφοριακά συστήματα δεκάδων νοσοκομείων ανά την χώρα. Την εξέλιξη αυτή επιβεβαίωσε και η διοίκηση της δημόσιας υπηρεσίας υγείας NHS σε επίσημη ανακοίνωσή της, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει τον ακριβή τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται τα συστήματα IT.

O υπουργός Υγείας της Βρετανίας Τζέρεμι Χαντ ενημερώθηκε από αξιωματούχους ειδικούς στην ασφάλεια του κυβερνοχώρου, όπως επίσης και η πρωθυπουργός Τερέζα Μέι, σχετικά με την κυβερνοεπίθεση που έπληξε τα ηλεκτρονικά συστήματα του βρετανικού NHS, του εθνικού συστήματος υγείας της χώρας, επιβεβαίωσε εκπρόσωπος τύπου του πρωθυπουργικού γραφείου.

Η εταιρεία διεθνών ταχυμεταφορών FedEx Corp ανακοίνωσε πως μερικοί υπολογιστές της μολύνθηκαν επίσης. «Προχωρούμε σε μέτρα για την αποκατάσταση της λειτουργίας τους το συντομότερο δυνατόν», αναφέρει η εταιρεία σε ανακοίνωση που εξέδωσε.

Αλλά και η γαλλική αυτοκινητοβιομηχανία Renault είναι μεταξύ των εταιριών που χτυπήθηκαν από τον ιό. Η αξιολόγηση της ζημιάς που υπέστη το δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών της εταιρίας, βρίσκεται σε εξέλιξη, σύμφωνα με εκπρόσωπο Τύπου της Renault.

Από την επίθεση επλήγη και η Ρωσία όπως επιβεβαίωσε το υπουργείο Εσωτερικών της χώρας. Περίπου 1.000 υπολογιστές του υπουργείου μολύνθηκαν και μπήκαν σε καραντίνα, σύμφωνα με την εκπρόσωπο, που επέμεινε πως η επίθεση έχει αποκρουστεί. Μια πηγή ενήμερη για την επίθεση διαβεβαίωσε το πρακτορείο ειδήσεων Interfax ότι το υπουργείο δεν απώλεσε δεδομένα στις επιθέσεις αυτές. Στόχος επίθεσης ανακοίνωσε ότι έγινε και η ρωσική τράπεζα Sberbank, το μεγαλύτερο ταμιευτήριο της χώρας, που όμως επίσης διαβεβαίωσε ότι κατάφερε να την αποκρούσει.

Θύμα των επιθέσεων ήταν και ο ισπανικός γίγαντας των τηλεπικοινωνιών​, η Telefonica. Το υπουργείο Ενέργειας στη Μαδρίτη εμφανίζεται καθησυχαστικό με το δελτίο τύπου που κυκλοφόρησε να αναφέρει:

«Η επίθεση επηρέασε μεμονωμένα εξοπλισμούς επεξεργασίας δεδομένων χρηστών που εργάζονται σε διαφορετικές επιχειρήσεις» και «δεν επηρεάζει την παροχή των υπηρεσιών ούτε τη λειτουργική ασφάλεια του δικτύου ούτε τον χρήστη αυτών των υπηρεσιών». Η επίθεση «δεν θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των δεδομένων και δεν πρόκειται για μια διαρροή δεδομένων» επιμένει το υπουργείο Ενέργειας.

• ΑΠΘ
• Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)
• Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος
• χάκερ