Συναγερμός στον Μαρμαρά: Ακατάλληλα τα νερά για μπάνιο – Επέστρεψε η επιβλαβής θαλάσσια μύξα (φωτο & βίντεο)

Καθώς το καλοκαίρι ζεσταίνει τα νερά της Κωνσταντινούπολης, οι αρχές της μεγαλούπολης καλούνται να αντιμετωπίσουν για ακόμη μια φορά μια τοξική άνθιση φυκιών, γνωστή και ως θαλάσσια βλέννα ή αλλιώς “θαλάσσια μύξα” (sea snot).

Ένα λαμπρό, δροσερό πρωινό στα τέλη Απριλίου, με τους παγωμένους βόρειους ανέμους (poyraz) να κατεβαίνουν από τη Μαύρη Θάλασσα, ο Koenraad Marinus van der Lier, καλλιτέχνης και μόνιμος κάτοικος της Μπουργκαζαντά (ένα από τα Πριγκιποννήσια της Κωνσταντινούπολης, όπου απαγορεύονται τα αυτοκίνητα), αγναντεύει τη Θάλασσα του Μαρμαρά.

Ο Marinus van der Lier δεν είναι μόνο καλλιτέχνης, αλλά και καθημερινός κολυμβητής. Κάθε χειμωνιάτικο πρωινό βουτά στα παγωμένα νερά κοντά στο στούντιό του. Το καλοκαίρι, το νησί γεμίζει με τουρίστες και παραθεριστές, αλλά τον υπόλοιπο χρόνο ησυχία, πουλιά και πεύκα γεμίζουν τον αέρα. Πρόσφατα, όμως, αναγκάστηκε να σταματήσει το κολύμπι. Καθώς τα νερά ζεστάθηκαν, ένα γνώριμο φαινόμενο επέστρεψε: η θαλάσσια μύξα.

Η Θάλασσα του Μαρμαρά είναι η μικρότερη θάλασσα του κόσμου, αλλά και μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες και βιομηχανικά επιβαρυμένες. «Η Θάλασσα του Μαρμαρά είναι σαν μια μπανιέρα», λέει ο Marinus van der Lier. Έχει μόνο δύο εξόδους: τον Βόσπορο προς τη Μαύρη Θάλασσα και τα Δαρδανέλια προς το Αιγαίο. Αυτή η γεωγραφία την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στη συσσώρευση βλέννας.

Το καλοκαίρι του 2021, η θαλάσσια μύξα είχε καλύψει τεράστιες επιφάνειες της θάλασσας, στραγγαλίζοντας τη θαλάσσια ζωή. Πρόκειται για υπερανάπτυξη φυτοπλαγκτόν, που δημιουργεί μια κολλώδη μάζα βλέννας, η οποία εμποδίζει τη ροή οξυγόνου και απειλεί την ύπαρξη ψαριών, μυδιών, κοραλλιών και άλλων οργανισμών.

Παρά τις δράσεις που ελήφθησαν τότε, το πρόβλημα δεν εξαλείφθηκε ποτέ πλήρως. Η βλέννα συνέχισε να υπάρχει κάτω από την επιφάνεια. Και τώρα επιστρέφει.

Ο καθηγητής Μουσταφά Σαρί από το Πανεπιστήμιο Bandirma Onyedi Eylül εξηγεί ότι τρεις βασικοί παράγοντες προκαλούν το φαινόμενο:

1. Η κλιματική αλλαγή: Η θερμοκρασία της Θάλασσας του Μαρμαρά είναι κατά 2,5°C υψηλότερη από τον μέσο όρο των τελευταίων 40 ετών.

2. Η γεωμορφολογία της θάλασσας: Η αδυναμία ανάμιξης των νερών της Μαύρης Θάλασσας (γλυκότερα) και της Μεσογείου (πιο αλμυρά) δημιουργεί στρώματα που παγιδεύουν τη βλέννα.

3. Η ρύπανση: Πάνω από το 50% των οικιακών και το 70% των βιομηχανικών και γεωργικών αποβλήτων απορρίπτονται στη θάλασσα χωρίς επεξεργασία.

Ο καταδυτής και φωτογράφος Ταχσίν Τσεϊλάν, που απαθανατίζει τον υποβρύχιο κόσμο από το 1985, έχει δει τη θαλάσσια μύξα από κοντά. Οι εικόνες του δείχνουν το “θαλάσσιο ρινικό έκκριμα” να καλύπτει τον βυθό σαν κολλώδης ιστός. «Η θαλάσσια ζωή βρίσκεται στα πρόθυρα εξαφάνισης», λέει.

Παρά το “Σχέδιο Δράσης για τη Θάλασσα του Μαρμαρά”, που ανακοινώθηκε στις 6 Ιουνίου 2021 με 22 προτεινόμενα μέτρα, η πρόοδος είναι ελάχιστη. Η βιολογική επεξεργασία των αστικών λυμάτων αυξήθηκε μόλις κατά 0,7% μέσα σε τρία χρόνια, σύμφωνα με τον Σαρί.

Ο Σύνδεσμος Δήμων του Μαρμαρά δήλωσε στο BBC ότι έχουν γίνει ενέργειες για την παρακολούθηση και την ευαισθητοποίηση, αλλά «οι στόχοι παραμένουν δύσκολοι» και απαιτείται περισσότερη συνεργασία και επενδύσεις.

Υπάρχουν προσπάθειες και από την κοινωνία των πολιτών. Η ομάδα “Women Change Makers of Marmara” ξεκίνησε καμπάνια ευαισθητοποίησης και συλλογής υπογραφών. «Η ελπίδα για εμάς είναι η δράση», λέει η εκπρόσωπός τους Μιράι Σαϊγκί. «Όσο συνεχίζουμε να μιλάμε, να δρούμε και να απαιτούμε αλλαγή, η ελπίδα παραμένει ζωντανή.»

Καθαρισμοί ιζημάτων στον Κόλπο της Ιζμίτ βοήθησαν φέτος να περιοριστεί το φαινόμενο, όμως η βασική λύση παραμένει η μείωση της ρύπανσης. Ακόμα και οι καταναλωτές μπορούν να συμβάλουν, αποφεύγοντας για παράδειγμα απορρυπαντικά με φωσφόρο.

Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει κρίσιμη. Ο Ζαφέρ Μουράτ Τσετιντάς, γενικός γραμματέας του Περιβαλλοντικού Συμβουλίου Κωνσταντινούπολης, προειδοποιεί: «Η βλέννα έφτασε από τον Βόσπορο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα». Με το καλοκαίρι να προχωρά, η απειλή επεκτείνεται.

Ο Marinus van der Lier, στο μεταξύ, περιμένει. Θέλει να ξανακολυμπήσει, να νιώσει την αγκαλιά της θάλασσας γύρω από το νησί του. Αλλά δεν τολμά.
«Θέλω να μπω στο νερό», λέει.
«Αλλά η θάλασσα πεθαίνει. Φοβάμαι πως είναι ήδη αργά».

ΠΗΓΗ BBC

• Θάλασσα του Μαρμαρά
• θαλάσσια μύξα
• Κωνσταντινούπολη