Συναντήσεις Πούτιν – Τραμπ: Τι έχει συμβεί στο παρελθόν – Τι περιμένουμε και γιατί ανησυχεί η Δύση

Από το Κίεβο έως τις Βρυξέλλες και από το Πεκίνο έως το Νέο Δελχί, όλα τα βλέμματα στρέφονται στην επικείμενη συνάντηση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, την Παρασκευή 15 Αυγούστου, στην Αλάσκα. Πρόκειται για την πρώτη διά ζώσης επαφή τους μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, τον περασμένο Ιανουάριο.

Ωστόσο, το ιστορικό των προηγούμενων τετ α τετ τους δημιουργεί ανησυχία στη Δύση. Οι «Financial Times» υπενθυμίζουν πως οι δύο ηγέτες έχουν μοιραστεί αλλόκοτες στιγμές στο παρελθόν, που άφησαν συχνά ερωτηματικά για τη διαφάνεια και την ισορροπία στις συνομιλίες.

Από το Αμβούργο έως το Ελσίνκι – και πέρα

Η πρώτη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2017, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της G20 στο Αμβούργο. Η ατμόσφαιρα τότε ήταν ήδη ηλεκτρισμένη, καθώς στις ΗΠΑ βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη οι έρευνες για πιθανή ρωσική ανάμειξη στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2016. Παρόντες ήταν οι υπουργοί Εξωτερικών ΗΠΑ και Ρωσίας και δύο διερμηνείς. Το γεγονός ότι αργότερα ο Τραμπ κατέσχεσε τις σημειώσεις του Αμερικανού διερμηνέα και του ζήτησε να μην ενημερώσει κανέναν για το περιεχόμενο της συζήτησης, πυροδότησε θύελλα αντιδράσεων στην Ουάσιγκτον. Το ίδιο βράδυ, στο επίσημο δείπνο της Συνόδου, ο Τραμπ πλησίασε τον Πούτιν για μια ακόμη κατ’ ιδίαν συνομιλία, αυτήν τη φορά μόνο με τον Ρώσο διερμηνέα παρόντα, κίνηση που ενίσχυσε τις υποψίες για την αληθινή φύση των συνομιλιών τους.

Τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς, οι δύο ηγέτες βρέθηκαν ξανά πρόσωπο με πρόσωπο στο Βιετνάμ, στο πλαίσιο του φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC). Εκεί, ο Τραμπ εμφανίστηκε να αποδέχεται χωρίς αμφισβήτηση τους ισχυρισμούς του Πούτιν ότι η Ρωσία δεν παρενέβη στις εκλογές του 2016. Η δήλωση αυτή ήρθε σε πλήρη αντίθεση με τα συμπεράσματα των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, προκαλώντας πολιτική θύελλα και νέα ερωτήματα για το πώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ προσεγγίζει τη Μόσχα.

Η πιο αμφιλεγόμενη και ιστορικά φορτισμένη συνάντηση πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2018 στο Ελσίνκι. Πίσω από κλειστές πόρτες, με μόνο τους διερμηνείς παρόντες, οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν απόψεις σε μια συζήτηση που έμεινε μυστική. Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, όταν ο Τραμπ ρωτήθηκε αν πιστεύει τις δικές του υπηρεσίες πληροφοριών ή τον Ρώσο πρόεδρο, απάντησε: «Ο πρόεδρος Πούτιν λέει ότι δεν είναι η Ρωσία. Δεν βλέπω κανένα λόγο για τον οποίο θα ήταν». Η φράση αυτή, η οποία καταγράφηκε ζωντανά, θεωρήθηκε από πολλούς ως μία από τις πιο αμφιλεγόμενες στιγμές στην ιστορία των αμερικανορωσικών σχέσεων μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Λίγους μήνες αργότερα, στο τέλος του 2018, η Σύνοδος της G20 στο Μπουένος Άιρες αποτέλεσε ακόμη μία ευκαιρία για ιδιωτική επαφή. Και αυτή τη φορά, όμως, ο Τραμπ επέλεξε να συναντηθεί με τον Πούτιν χωρίς διερμηνείς από την αμερικανική πλευρά ή αξιωματούχους που να κρατούν σημειώσεις. Η πρακτική αυτή, που σπάει τα καθιερωμένα πρωτόκολλα διπλωματίας, συνέχισε να τροφοδοτεί τα σενάρια περί μυστικής ατζέντας και προσωπικών δεσμών ανάμεσα στους δύο ηγέτες.

Η ρωσική στρατηγική στο τραπέζι

Η ανησυχία στη Δύση για την επικείμενη συνάντηση δεν είναι αδικαιολόγητη. Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας, Φρανσουά Ολάντ, μιλώντας στους FT, περιγράφει τη ρωσική διαπραγματευτική μέθοδο:
«Ο Πούτιν δεν βιάζεται. Μπορεί να είναι στην εξουσία για χρόνια. Ο Τραμπ, αντίθετα, επιδιώκει γρήγορα αποτελέσματα. Ο Πούτιν ξεκινά συχνά με μια μακρά αφήγηση – μπορεί να μιλάει για μία ώρα αν δεν τον διακόψει κανείς. Οι συνομιλίες κρατούν πολύ, χωρίς να συμβαίνει τίποτα ουσιαστικό, μέχρι να πέσει στο τραπέζι μια νέα “ευκαιρία”, ώστε η άλλη πλευρά να νομίζει ότι υπήρξε πρόοδος».

Η σκιά του παρελθόντος πάνω από την Αλάσκα

Με αυτά τα δεδομένα, η συνάντηση της 15ης Αυγούστου στην Αλάσκα φαντάζει ως ακόμη ένα κρίσιμο – αλλά και απρόβλεπτο – κεφάλαιο στις σχέσεις ΗΠΑ – Ρωσίας. Αν το παρελθόν αποτελεί οδηγό, η ισορροπία μεταξύ σκληρής διαπραγμάτευσης και πολιτικής εικόνας θα είναι λεπτή. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η διεθνής κοινότητα θα παρακολουθεί κάθε κίνηση, κάθε λέξη και κάθε… σιωπή.

• Βλαντιμίρ Πούτιν
• Ντόναλντ Τραμπ
• Συνάντηση