Σύνοδος Κορυφής: Από τη «γροθιά στο τραπέζι» στον «πιθανό συμβιβασμό» ο Μακρόν – «Κλείνει το μάτι» στη νέα πρόταση Μισέλ

Μετά τη… γροθιά που έδωσε στο τραπέζι της Συνόδου Κορυφής ο Εμανουέλ Μακρόν χθες βράδυ, σήμερα φαίνεται πιθανός ένας συμβιβασμός μεταξύ Βορρά και Νότου στις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις που συνεχίζονται για τέταρτη μέρα στις Βρυξέλλες, με επίκεντρο το Ταμείο Ανάκαμψης. Ύστερα από μια νύχτα εντάσεων, ο Σαρλ Μισέλ επανήλθε με νέα συμβιβαστική πρόταση και ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε σήμερα πως «υπάρχουν ελπίδες για μια συμβιβαστική λύση».

«Υπάρχουν οι ελπίδες για μία συμβιβαστική λύση, αλλά παραμένω επιφυλακτικός ως προς το αποτέλεσμα της συνόδου κορυφής», δήλωσε ο Εμανουέλ Μακρόν πριν από την επανάληψη των μαραθώνιων διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες.

«Υπήρξαν στιγμές έντασης, αλλά τα πράγματα προχώρησαν και ένας συμβιβασμός είναι πιθανός», πρόσθεσε. «Αρχίζω την σημερινή ημέρα με μεγάλη αποφασιστικότητα ώστε να καταγραφεί πρόοδος στην σύνοδο».

Νέο ραντεβού το απόγευμα

Το αδιέξοδο δεν ήρθη τη νύχτα της Κυριακής προς Δευτέρα στις συνομιλίες των αρχηγών των κρατών και των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπειτα από τρεις ημέρες συνομιλιών για το σχέδιο ανάκαμψης των ευρωπαϊκών οικονομιών, που έχουν υποστεί βαριά χτυπήματα εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ να επανέρχεται με νέα πρόταση και να απευθύνει έκκληση να επιτευχθεί συμβιβασμός έστω την ύστατη στιγμή της Συνόδου Κορυφής που κοντεύει να καταρρίψει ρεκόρ διάρκειας. Ο εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ενημέρωσε ότι οι αρχηγοί των κρατών-μελών θα συναντηθούν και πάλι στις 17:00 ώρα Ελλάδος.

Update

4pm is new timing for #EUCO plenary meeting https://t.co/nFMbwjQNv3

— Barend Leyts (@BarendLeyts) July 20, 2020

Η νέα πρόταση Μισέλ

Σύμφωνα με συγκλίνουσες πηγές, μέχρι την ώρα εκείνη θα διανεμηθεί στις αντιπροσωπείες των 27 χωρών μελών της ΕΕ νέα πρόταση, η οποία θα προβλέπει ότι το ποσό του Ταμείου Ανάκαμψης θα ανέρχεται σε 750 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 390 δισεκατομμύρια ευρώ θα αποτελούν επιχορηγήσεις και τα υπόλοιπα 360 δισεκατομμύρια δάνεια.

Το αρχικό σχέδιο, το οποίο είχαν χαρακτηρίσει απαράδεκτο οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες (Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Φινλανδία), προέβλεπε το ότι ποσό των επιχορηγήσεων που θα μπορούσαν να λάβουν οι χώρες μέλη να ανέρχεται σε 500 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Γαλλία και η Γερμανία άσκησαν πιέσεις ώστε το ποσό να παραμείνει γύρω στα 400 δισεκατομμύρια ευρώ.

«Πλέον υπάρχει πεδίο συμφωνίας», σχολίασε ευρωπαϊκή πηγή. «Οι σκληρές διαπραγματεύσεις μόλις έφθασαν στο τέλος τους και μπορούμε να είμαστε πολύ ικανοποιημένοι για το σημερινό αποτέλεσμα. Θα συνεχίσουμε το απόγευμα», ανέφερε ο Αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς μέσω Twitter.

Και ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Μαρκ Ρούτε εκτίμησε ότι σημειώνεται πρόοδος στις διαπραγματεύσεις μιλώντας σε δημοσιογράφους. «Υπήρξαν στιγμές που τα πράγματα δεν έμοιαζαν καλά χθες βράδυ, αλλά η αίσθησή μου είναι ότι συνολικά κάνουμε πρόοδο», είπε ο Ρούτε. Δήλωσε ακόμη πως είναι ευτυχής με τις τρέχουσες προτάσεις πάνω στο τραπέζι για το ταμείο ανάκαμψης και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.

Λεμέρ: Εφικτή μια συμφωνία

«Μια συμφωνία είναι εφικτή και απαραίτητη» στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, που υπέστη σοβαρό πλήγμα εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού, εκτίμησε σήμερα ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λεμέρ.

«Το διακύβευμα των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται σήμερα στις Βρυξέλλες είναι η παρουσία ή μη της Ευρώπης μεταξύ των μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων τον 21ο αιώνα»», πρόσθεσε ο Λεμέρ. «Είναι το μέλλον της Ευρώπης στον 21ο αιώνα που διακυβεύεται τις επόμενες ώρες στις Βρυξέλλες», επέμεινε ο Γάλλος υπουργός. «Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας (Εμανουέλ Μακρόν) και η (Γερμανίδα) καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ δεν έχουν σταματήσει να μάχονται ώστε να γίνει κατανοητό το διακύβευμα αυτών των διαπραγματεύσεων», εξήγησε ο Λεμέρ.

Αναφερόμενος στις «φειδωλές» χώρες (Ολλανδία, Σουηδία, Δανία και Αυστρία) ο Γάλλος υπουργός ευχήθηκε «αυτές οι χώρες να καταφέρουν να ξεπεράσουν τα εθνικά τους συμφέροντα για να κατανοήσουν ότι υπάρχει ένα γενικό, ευρωπαϊκό συμφέρον το οποίο είναι να έχουμε δικές μας τεχνολογίες, τη δική μας τεχνητή νοημοσύνη απέναντι στην Κίνα και τις ΗΠΑ, τη δική μας τεχνολογία για αυτόνομα οχήματα». «Αν δεν βγούμε πιο ισχυροί από αυτή την οικονομική κρίση συσπειρώνοντας τις δυνάμεις μας, έχοντας αυτά τα 500 δισεκατομμύρια ευρώ σε ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις που θα επιτρέψουν στις οικονομίες μας να επανεκκινήσουν, θα καθυστερήσουμε τόσο πολύ που δεν θα καταφέρουμε να καλύψουμε ποτέ το κενό», προειδοποίησε ο Λεμέρ.

Mission impossible

Ο Μισέλ υπενθύμισε χθες βράδυ στους 27 ηγέτες ότι πάνω από 600.000 άνθρωποι είναι νεκροί εξαιτίας της πανδημίας σε όλο τον κόσμο και ότι επαφίεται σε αυτούς να επιδείξουν ενότητα, να σταθούν πλάι-πλάι μπροστά σε αυτή την κρίση χωρίς προηγούμενο.

«Η ελπίδα μου είναι ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία και ότι ο τίτλος (…) αύριο θα είναι πως η ΕΕ ολοκλήρωσε επιτυχώς αυτήν την Mission impossible», είπε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά τη διάρκεια του τρίτου συνεχόμενου δείπνου των ηγετών στις Βρυξέλλες. «Αυτή είναι η ολόψυχη ελπίδα μου (…) έπειτα από τρεις ημέρες ασταμάτητης δουλειάς».

Οι ηγέτες διαφωνούν όσον αφορά τον καταμερισμό των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο έχει σκοπό να βγάλει την Ευρώπη από τη βαθύτερη ύφεση με την οποία έχει έρθει αντιμέτωπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και το ποιοι θα είναι οι όροι για τις χώρες που θα ωφεληθούν.

Διπλωματικές πηγές ανέφεραν τη νύχτα ότι δεν αποκλείεται η Σύνοδος Κορυφής να τερματιστεί χωρίς συμφωνία και να δοθεί νέο ραντεβού τον επόμενο μήνα, ωστόσο καθώς συνέχιζαν τις διαπραγματεύσεις ως τα ξημερώματα, φαινόταν ακόμη πιθανή η εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης.

Στο τραπέζι βρίσκονται το πακέτο 1,8 τρισεκ. ευρώ για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ και το ταμείο ανάκαμψης.

Τα 750 δισεκ. ευρώ που προτείνεται να διαθέτει το Ταμείο Ανάκαμψης θα συγκεντρωθούν, εξ ονόματος όλων των χωρών μελών, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αγορές κεφαλαίων. Θα πρόκειται για ένα ιστορικό βήμα προς τη στενότερη ολοκλήρωση. Κατόπιν, το ποσό αναμένεται να διατεθεί κυρίως στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου (Ιταλία, Ισπανία…) που υπέστησαν τα βαρύτερα χτυπήματα από την πανδημία.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ θα προτιμούσε οι ηγέτες να συμφωνήσουν σε ένα «φιλόδοξο» πακέτο βοήθειας, παρά να κλείσουν μια συμφωνία με βιάση και με οποιοδήποτε κόστος. «Το ιδανικό θα ήταν η συμφωνία των ηγετών να είναι φιλόδοξη σε όρους μεγέθους και σύνθεσης του πακέτου (…) έστω κι αν χρειαστεί λίγος περισσότερος χρόνος», εξήγησε στο πρακτορείο ειδήσεων Ρόιτερς. Το σχόλιο αυτό της Λαγκάρντ αφήνει να εννοηθεί ότι αντιμετωπίζει χαλαρά την πιθανότητα αρνητικής αντίδρασης των χρηματαγορών σε περίπτωση αποτυχίας της συνόδου, αφού η ΕΚΤ διαθέτει 1 τρισεκατομμύριο ευρώ για να προσθέσει κρατικά χρέη στο χαρτοφυλάκιό της από τη δευτερογενή αγορά.

Ορισμένοι από τους «φειδωλούς» Βόρειους ζητούν από τον Σαρλ Μισέλ να μειώσει τα 750 δισεκατομμύρια ευρώ στα 700 και η αντιστοιχία επιχορηγήσεων και δανείων να είναι 50%-50%. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές δεν είναι διατεθειμένος να μειώσει το ποσό των επιχορηγήσεων κάτω από τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ, ωστόσο η νέα πρότασή του μιλά για 390 δισ. ευρώ.

Αντιδράσεις για τη ρήτρα

Οι τεταμένες συνομιλίες, που κοντεύουν να φθάσουν σε διάρκεια τη Σύνοδο Κορυφής στη Νίκαια (Γαλλία) πριν από 20 χρόνια, υπογραμμίζουν το χάσμα μεταξύ του Βορρά και του Νότου στην Ευρώπη. Ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζουζέπε Κόντε κατηγόρησε την Ολλανδία και τους συμμάχους της — Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Φινλανδία — για «εκβιασμό».

Η θέση του πρωθυπουργού της Ολλανδίας Μαρκ Ρούτε αντανακλά πολιτικές πραγματικότητες στην πατρίδα του, όπου οι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη δυσαρέσκεια το γεγονός πως η χώρα αυτή, αναλογικά, συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους καθαρούς χρηματοδότες του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ο Ρούτε και το συντηρητικό κόμμα του, το VVD, έχουν να αντιμετωπίσουν την πρόκληση των ευρωσκεπτικιστικών ακροδεξιών κομμάτων στις εκλογές του Μαρτίου.

Η απόπειρα εξεύρεσης συμβιβασμού απέτυχε χθες. Η εισήγηση να διατεθούν 400 δισεκ. ευρώ ως δωρεές, ενισχύσεις και επιχορηγήσεις (από 500 δισεκ. που προέβλεπε η αρχική πρόταση) απορρίφθηκε από το μπλοκ του Βορρά, που θέλει το ποσό να περιοριστεί στα 350 δισεκατομμύρια. Υπάρχουν επίσης διαφωνίες για την πρόταση να υπάρχει ρήτρα με βάση την οποία θα παγώνει η βοήθεια σε χώρες που κρίνεται ότι καταπατούν τις δημοκρατικές αρχές. Η Ουγγαρία, με τη στήριξη της Πολωνίας, απειλεί να ασκήσει βέτο εάν συμπεριληφθεί τέτοια ρήτρα.

Για αρκετούς αναλυτές, αυτή η σύνοδος αποτελεί κρίσιμη στιγμή τα σχεδόν 70 χρόνια του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Εάν οι ηγέτες δεν μπορέσουν καταλήξουν σε συμφωνία, πιθανόν θα προκαλέσουν αναταραχή στις κεφαλαιαγορές και θα δώσουν τροφή στη σεναριολογία και στις αμφιβολίες για το μέλλον της ΕΕ.

Εξαλλος ο Μακρόν

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν «χτύπησε τη γροθιά στο τραπέζι» το βράδυ Κυριακή, σύμφωνα με μέλος της γαλλικής αντιπροσωπείας. Στο στόχαστρο του Μακρόν: οι λεγόμενες «ολιγαρκείς» χώρες (Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Αυστρία) και η Φινλανδία, που συνεχίζουν να εκφράζουν επιφυλάξεις για το σχέδιο που παρουσίασε ο Σαρλ Μισέλ.

«Ήταν σκληρός όσον αφορά τις ανακολουθίες τους», εξήγησε μέλος της γαλλικής αντιπροσωπείας. Το ξέσπασμα του Γάλλου προέδρου αναφέρθηκε επίσης από άλλες αντιπροσωπείες σε μέσα ενημέρωσης, καθώς κατά τα φαινόμενα το απόλαυσαν. Ωστόσο αφηγήθηκαν όσα διαμείφθηκαν με τρόπο που αποτελούσε μάλλον «καρικατούρα», σημείωσε επιτιμητικά το μέλος της γαλλικής αντιπροσωπείας.

Ο Μακρόν επέκρινε την αντίσταση που προβάλλουν οι χώρες αυτές στο να προσφερθεί μεγάλο μέρος του ποσού που θα συγκεντρωθεί στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης, ιδίως με κοινό δανεισμό της ΕΕ, από τις αγορές, ως βοήθεια στα κράτη μέλη. Στηλίτευσε ιδιαίτερα τη συμπεριφορά του καγκελάριου της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς, ο οποίος σηκώθηκε κι έφυγε από το τραπέζι για να απαντήσει σε μια τηλεφωνική κλήση. Σύμφωνα με μια ευρωπαϊκή πηγή, ο αυστριακός καγκελάριος δεν έκρυψε πως αισθάνθηκε «προσβεβλημένος» από το σχόλιο.

Ο Μακρόν επίσης συνέκρινε τη θέση του πρωθυπουργού της Ολλανδίας, του συντηρητικού Μαρκ Ρούτε, άτυπου ηγέτη των χωρών που προβάλλουν αντίσταση στο σχέδιο, με εκείνη του βρετανού πρώην πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον στις διαπραγματεύσεις.

Σύμφωνα με όσα είπαν μέλη άλλων αντιπροσωπειών, ο Γάλλος πρόεδρος δεν συγκράτησε την οργή του σε πολλές από τις επικρίσεις του. «Χτύπησε τη γροθιά στο τραπέζι», είπε χαρακτηριστικά διπλωμάτης. Σύμφωνα με μια πηγή, είπε πως επαφίεται στη Γαλλία και στη Γερμανία να «πληρώσουν το σχέδιο» και αυτές είναι «που μάχονται για το συμφέρον της Ευρώπης, ενώ οι ολιγαρκείς επιδεικνύουν εγωισμό και δεν κάνουν καμία παραχώρηση».

«Πρόσθεσε ότι είναι έτοιμος να σηκωθεί να φύγει παρά να κλείσει μια κακή συμφωνία», κατ’ αυτήν την τελευταία πηγή. Οι συνομιλίες στη Σύνοδο Κορυφής βρίσκονται σε αδιέξοδο εδώ και τρεις ημέρες όσον αφορά τον καταμερισμό των κεφαλαίων. Το σχέδιο ανάκαμψης προέβλεπε αρχικά ότι θα δοθούν 500 δισεκατομμύρια ευρώ ως ενισχύσεις, τα 325 απευθείας σε κυβερνήσεις για να χρηματοδοτήσουν τα εθνικά τους σχέδια, με την πιθανότητα χορηγήσεων δανείων ύψους άλλων 250 δισεκατομμυρίων. Αλλά οι λεγόμενοι ολιγαρκείς και η Φινλανδία θέλουν το ποσό της βοήθειας να περιοριστεί στα 350 δισεκατομμύρια.

Το επίπεδο αυτό χαρακτηρίζεται απαράδεκτο από το Παρίσι και το Βερολίνο, που δεν έχουν πρόθεση να κατέβουν κάτω από τα 400 δισεκατομμύρια. Το ποσό αυτό όμως παραμένει υπερβολικά υψηλό για τις κυβερνήσεις που εναντιώνονται στο σχέδιο, σύμφωνα με αρκετές αντιπροσωπείες.

Κρας τεστ για μια ενωμένη Ευρώπη

«Η ερώτηση είναι η ακόλουθη: είναι οι 27 ηγέτες , οι υπεύθυνοι για τους λαούς της Ευρώπης, ικανοί να χτίσουν ευρωπαϊκή ενότητα και εμπιστοσύνη; Ή μ’ ένα δάκρυ, θα παρουσιάσουμε το πρόσωπο μιας αδύναμης Ευρώπης, η οποία υπονομεύεται από την κακοπιστία;» ανέφερε στο δείπνο των ηγετών ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Χθες ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι «από την πρώτη στιγμή έχω επισημάνει ότι όλοι πρέπει να κάνουμε συμβιβασμούς, αλλά αυτοί οι συμβιβασμοί δε μπορεί να είναι τέτοιοι που να αποδυναμώνουν τη φιλοδοξία μας για μία γενναία ευρωπαϊκή αντίδραση στην κρίση του κορονοϊού και την οικονομική καταιγίδα που έχει προκαλέσει», επιμένοντας ότι «δεν έχουμε το περιθώριο να εμφανιστούμε διαιρεμένοι ή αδύναμοι».

Πολωνία και Ουγγαρία από την πλευρά τους πιέζουν για το Κράτος Δικαίου.

«Δεν ξέρω για ποιον προσωπικό λόγο ο Ολλανδός πρωθυπουργός μισεί εμένα ή την Ουγγαρία. Αλλά επιτίθεται σκληρά. Και λέει ξεκάθαρα ότι επειδή η Ουγγαρία, κατά την άποψή του, δεν σέβεται το κράτος δικαίου, θα πρέπει να τιμωρηθεί οικονομικά», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν σε δημοσιογράφους.

μακρόν

• Εμανουέλ Μακρόν
• Σύνοδος Κορυφής ΕΕ