Συνομιλία Τραμπ–Πούτιν: 120 λεπτά διπλωματίας, 3 χρόνια πολέμου, ένας «κρυφός παίχτης» και μια «παγκόσμια γεωπολιτική» που αλλάζει ραγδαία πρόσωπο

Μια τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των Προέδρων των ΗΠΑ και της Ρωσίας διάρκειας άνω των δύο ωρών δεν είναι ποτέ απλώς ένα διπλωματικό γεγονός. Είναι η κορυφή ενός παγόβουνου, η φανέρωση μίας ευρύτερης δυναμικής που βρίσκεται σε εξέλιξη. Η πρόσφατη συνομιλία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν διαφέρει από αυτή τη λογική. Αντιθέτως, την επιβεβαιώνει – και μάλιστα με ενισχυμένο τόνο.

Ρώσικη πρόταση με μνημόνιο – ή ρωσικός ελιγμός;

Η ρωσική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ζητώντας ωστόσο την υπογραφή μνημονίου που θα καταγράφει με σαφήνεια τους όρους και των δύο πλευρών. Ένα γραπτό πλαίσιο πριν την έναρξη των επαφών, που όπως όλα δείχνουν, επιδιώκει περισσότερο να εγκλωβίσει τη διαδικασία σε προκαθορισμένες ρωσικές αξιώσεις παρά να ανοίξει τον δρόμο για ειρήνευση.

Τραμπ και Πούτιν σε… Mαραθώνιο διάλογο: Ολοκληρώθηκε η τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ηγετών – «Απαιτούνται αμοιβαίοι συμβιβασμοί»

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιθυμεί μια άμεση διπλωματική επιτυχία ώστε να αποδείξει πως μπορεί να επιλύσει συγκρούσεις εκεί όπου οι προκάτοχοί του απέτυχαν, κρατά στα χέρια του έναν ακόμη ρωσικό ελιγμό. Το ερώτημα είναι αν τον αντιλαμβάνεται ως τέτοιον ή αν πρόκειται για συνέργεια.

Ομολογία μεταστροφής ή επιχείρηση κατευνασμού;

Η δήλωση Πούτιν περί «αμοιβαίων υποχωρήσεων» αποτελεί ίσως την πρώτη σημαντική λεκτική διαφοροποίηση από τη ρωσική ηγεσία από το 2022 και την έναρξη της εισβολής. Πρόκειται για πραγματική μεταστροφή ή για τακτική κινήσεων εντυπώσεων; Μέχρι σήμερα, οι ρωσικές αξιώσεις παραμένουν αμετάβλητες και η Μόσχα κινείται στρατιωτικά στον ρυθμό της σταθερής, βραδείας προέλασης – μόλις λίγων εκατοστών κάθε φορά.

Το μόνο σίγουρο είναι πως αν πρόκειται για παραχώρηση, είναι μια επικοινωνιακή παραχώρηση. Όχι επί της ουσίας.

Τραμπ: Θέλω νίκη – όχι ευθύνη

Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται κουρασμένος από τον ρόλο του διαμεσολαβητή χωρίς αποτέλεσμα. Η δυσαρέσκειά του απέναντι στην Ουκρανία είναι γνωστή – δεν την κρύβει. Ταυτόχρονα, δεν επιθυμεί να παραδοθεί και στην εικόνα ενός Προέδρου που δεν κατάφερε να ξεμπλοκάρει τη μεγαλύτερη μεταπολεμική σύρραξη στην Ευρώπη.

Γι’ αυτό και φαίνεται να εξετάζει ακόμη και την αποχώρηση των ΗΠΑ από τις διαπραγματεύσεις – κάτι που η Μόσχα δεν επιθυμεί. Η αποχώρηση αυτή θα έδινε μεγαλύτερο διπλωματικό χώρο σε οντότητες όπως η Τουρκία και θα έφερνε στην πρώτη γραμμή μια λιγότερο «διαλλακτική» Ευρώπη.

Τουρκία: Ο κρυφός παίχτης

Η Άγκυρα έχει αποδείξει διαχρονικά την ικανότητά της να «τρυπώνει» στα κενά που αφήνουν οι μεγάλοι παίκτες. Ο Ερντογάν, αν και κατηγορείται διεθνώς για αυταρχισμό και διγλωσσία, καταφέρνει να χτίσει διπλωματικά προφίλ σε κρίσεις υψηλής έντασης. Η συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη, αν και καταδικασμένη, αποτελεί κίνηση συμβολική – η Άγκυρα είναι έτοιμη να αναλάβει ξανά ρόλο μεσολαβητή.

Η Ευρώπη εγκλωβισμένη σε στρατηγικά κενά

Η Γαλλία, η Γερμανία και η Βρετανία δεν έχουν σταματήσει να στηρίζουν την Ουκρανία. Όμως χωρίς την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ, η ευρωπαϊκή φωνή αποδυναμώνεται. Την ίδια ώρα, δεν φαίνεται να υπάρχει ένα νέο, συνεκτικό ευρωπαϊκό σχέδιο για την επόμενη μέρα του πολέμου, ούτε στρατηγική απέναντι στην επιθετικότητα Πούτιν. Ο ρόλος της Ευρώπης είναι κρίσιμος, αλλά περιορισμένος, όσο δεν υπάρχει ενιαία κατεύθυνση.

Αντί συμπερασμάτων

• Η Ρωσία επιθυμεί συνομιλίες υπό τους δικούς της όρους, καταθέτοντας προτάσεις που λειτουργούν περισσότερο ως παγίδες παρά ως ουσιαστικές κινήσεις για ειρήνευση.

• Ο Τραμπ επιδιώκει διπλωματική νίκη, αλλά όχι μετωπική σύγκρουση με τη Μόσχα, κάτι που ενισχύει την εικόνα μιας ΗΠΑ που αποχωρεί, αποδυναμώνεται ή/και κάνει εκπτώσεις.

• Η Τουρκία επιστρέφει ως διεκδικητής μεσολαβητικού ρόλου, εκμεταλλευόμενη την αμερικανική απροθυμία και την ευρωπαϊκή αδυναμία.

• Η Ευρώπη βρίσκεται μεταξύ υποστήριξης της Ουκρανίας και ανυπαρξίας στρατηγικής, ενώ η Μόσχα παραμένει σταθερά προσηλωμένη στο σχέδιό της.

• Η ειρήνευση απέχει έτη φωτός, εφόσον οι ρωσικές αξιώσεις παραμένουν αδιαπραγμάτευτες και οι ΗΠΑ δείχνουν έτοιμες να αποσυρθούν.

Ο πόλεμος δεν κρίνεται από τα λόγια, αλλά από τους όρους. Και μέχρι σήμερα, αυτοί παραμένουν μονομερώς ρωσικοί.

• Βλαντιμίρ Πούτιν
• διαπραγματεύσεις
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία
• Ρωσία