Τα παράξενα έθιμα της Πρωτοχρονιάς: Από το γκι των Ιρλανδών, στις 12 ρώγες σταφύλι των Ισπανών και το ρόδι των Ελλήνων

Πρωτοχρονιά, πρωτομηνιά, πρώτη γιορτή του χρόνου με τα έθιμα σε όλο τον κόσμο να αναβιώνουν έτσι για να ξορκίσουν το… κακό.

Στη  χώρα μας τηρούνται πολλά έθιμα για καλή τύχη όλο τον χρόνο, όπως το «ποδαρικό», το κρέμασμα της κρεμμύδας στην πόρτα και το σπάσιμο του ροδιού. Από τα αρχαία χρόνια ακόμα, τόσο η κρεμμύδα όσο και το ρόδι αποτελούσαν σύμβολα ευημερίας, αφθονίας για την οικογένεια και καλοτυχίας για τους απογόνους.

Με την αλλαγή του χρόνου, την ημέρα της Πρωτοχρονιάς, σπάμε ένα ρόδι μπροστά στην πόρτα του σπιτιού μας. Το σπάσιμο του ροδιού είναι ένα από τα πιο γνωστά και τα πιο αγαπημένα έθιμα της πατρίδας μας. Το ρόδι, εξάλλου, είναι σύμβολο τύχης και ευημερίας.

Εκτός από το σπάσιμο του ροδιού, το κόψιμο της βασιλόπιτας, το «καλό ποδαρικό» και τα -απαραίτητα πλέον- γούρια για το σπίτι είναι κάποια από τα έθιμα που τηρούνται ακόμα…

Σπάσιμο πιάτων στη Δανία

Μπορεί το σπάσιμο των πιάτων να είναι συνυφασμένο στην Ελλάδα με την εποχή που τα νυχτερινά κέντρα κρατούσαν τα «σκήπτρα» της διασκέδασης, στη Δανία, όμως, το σπάσιμο των πιάτων δεν συμβολίζει το γλέντι και το ξεφάντωμα, αλλά την καλή τύχη!

Παραμονή της Πρωτοχρονιάς, Δανοί σπάνε παλιά ή αχρησιμοποίητα πιάτα στο κατώφλι του δικού τους σπιτιού ή φίλων τους, για καλοτυχία.

Μάλιστα, λέγεται ότι όσο περισσότερα σπασμένα πιάτα βρει κάποιος έξω από την πόρτα του την Πρωτοχρονιά, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η τύχη του! Όσοι δε από τους Δανούς δεν …σπάνε πιάτα, ανεβαίνουν σε καρέκλες τα μεσάνυχτα και πηδούν απ’ αυτές καθώς πιστεύουν ότι το άλμα στον Ιανουάριο, τον πρώτο μήνα του νέου έτους, θα εξαφανίσει την κακοτυχία και θα φέρει τύχη

Πρωτοχρονιάτικα έθιμα σε Ιταλία, Αργεντινή, Σκωτία, Ιρλανδία, Ισπανία

Στον νότο της Ιταλίας, ξορκίζουν το κακό του έτους που φεύγει πετώντας από τα παράθυρα παλιά κατσαρολικά, ρούχα ή άλλα ανεπιθύμητα αντικείμενα, μια πρακτική που φαίνεται να προτιμούν και στην Αργεντινή, στην πιο …ελαφριά ωστόσο έκδοσή της καθώς παλιά έγγραφα και χαρτιά χωρίς καμιά αξία πλέον για τον ιδιοκτήτη τους είναι αυτά που εκτοξεύονται σαν άλλο κομφετί από τα ανοιχτά παράθυρα, σε μια συμβολική κίνηση που δείχνει ότι κάποιος αφήνει πίσω του το παρελθόν.

Αν είσαι μελαχρινός κι έχεις στο …δισάκι σου ως δώρα νομίσματα (ή ένα κομμάτι μαύρο κάρβουνο κατά μια άλλη εκδοχή), ψωμί (συνήθως με σταφίδες) και …φυσικά ουίσκι, τότε είσαι σίγουρα ευπρόσδεκτος να κάνεις ποδαρικό για το νέο έτος σ’ ένα σκωτσέζικο νοικοκυριό. Η παράδοση θέλει τους Σκωτσέζους να δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στο ποιος θα περάσει το κατώφλι τους πρώτος μετά την αλλαγή του έτους και πιστεύουν πως ένα άτομο με τα παραπάνω χαρακτηριστικά είναι οιωνός καλής τύχης.

Όπως αναφέρουν σχετικά δημοσιεύματα του ξένου Τύπου, δεν αποκλείεται αυτή η προτίμησή τους να συνδέεται με την εποχή των Βίκινγκ, όταν οι ξανθοί ξένοι το μόνο …δώρο που έφερναν ήταν προβλήματα.

Από την άλλη, αν είσαι γυναίκα μόνη, ζεις στην Ιρλανδία και θέλεις να βρεις τον έρωτα της ζωής σου δεν έχεις παρά να κοιμηθείς με μερικά κλαδάκια γκι κάτω από το μαξιλάρι σου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Στην Ισπανία, το πιο περιζήτητο φρούτο την παραμονή της Πρωτοχρονιάς -την παλιά νύχτα, όπως την αποκαλούν (La Noche vieja)- είναι το σταφύλι, αφού το έθιμο θέλει τους Ισπανούς να τρώνε δώδεκα ρώγες (las doce uvas de la suerte) -αντίστοιχες με το κάθε ένα από τα χτυπήματα του ρολογιού (συνήθως στην κεντρική πλατεία των πόλεων), όταν θα σημάνει μεσάνυχτα. Μάλιστα, όσοι δεν προλάβουν να φάνε τον σωστό αριθμό κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με κακοτυχία το νέο έτος γι’ αυτό και κάποιοι κάνουν …εξάσκηση ώστε να είναι «ετοιμοπόλεμοι» την κατάλληλη ώρα. Λέγεται ότι πρόκειται για ένα έθιμο, οι ρίζες του οποίου εντοπίζονται στις αρχές του περασμένου αιώνα, όταν το 1909 οι αγρότες στο Αλικάντε επεξεργάζονταν τρόπους να πουλήσουν τη σοδειά σταφυλιών, που ήταν ιδιαίτερα πλούσια εκείνη τη χρονιά.

Από την άλλη, στην Τσεχία προτιμούν τα φρούτα εποχής και γι’ αυτόν τον λόγο αναζητούν την τύχη τους σ’ ένα μήλο! Το κόβουν στη μέση κι αν το σχήμα στο εσωτερικό του προσομοιάζει σε σταυρό είναι προμήνυμα για μπελάδες στο νέο έτος, αν πάλι θυμίζει αστέρι μπορούν να είναι αισιόδοξοι ότι θα βρουν τη χαρά.

Σε χώρες της Νοτίου Αμερικής, όπως το Μεξικό, η Βολιβία και η Βραζιλία, η τύχη ενός ατόμου στη νέα χρονιά φαίνεται να καθορίζεται από το χρώμα των εσωρούχων που θα επιλέξει για την υποδοχή της. Ή τουλάχιστον έτσι θέλει το έθιμο… Αυτοί που ψάχνουν την αγάπη λέγεται ότι επιλέγουν το κόκκινο χρώμα, ενώ όσοι προτιμούν τον πλούτο «ψηφίζουν» κίτρινο. Όσοι πάλι βάζουν την ειρήνη πάνω από το χρήμα και την αγάπη θα πρέπει να ντυθούν στα λευκά.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

• έθιμα
• Ελλάδα
• Ισπανία
• πιάτα
• Πρωτοχρονιά
• ρόδι
• σκωτια