«The Big Short» σε εκδοχή ΟΠΕΚΕ-πέ – Dune: «The Sinai Protocol» και του… Σίσι – Ο υπνωτισμένος Γεραπετρίτης – Το φάντασμα… Καραμανλή και η απειλή του Μεσσήνιου – Το έπος… Δούκα 

Αν η εξωτερική πολιτική ήταν οσκαρική ταινία, ο Γιώργος Γεραπετρίτης δεν θα έπαιζε στο “The King’s Speech”αλλά στο “While You Were Sleeping”. Την ώρα που το αιγυπτιακό Εφετείο έβαζε γκρίζες υποσημειώσεις στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής Σινά, το ελληνικό ΥΠΕΞ ξυπνούσε με τον καφέ και την «Πυραμίδα» στο τραπέζι. Πρώτα ήρθε το δημοσίευμα, μετά ο θόρυβος, και ύστερα – σε ένα ξαφνικό ξύπνημα αξιοπρέπειας – η «κατεπείγουσα» αποστολή στο Κάιρο. Η ειρωνεία; Η Αίγυπτος δεν είναι εχθρικό καθεστώς, είναι στρατηγικός εταίρος. Με πρόεδρο που πριν λίγες μέρες διαβεβαίωνε δημοσίως τη δέσμευσή του για σεβασμό στη Μονή. Κι όμως, η ελληνική πλευρά αιφνιδιάστηκε σαν πρωτάρης στη διπλωματική σκακιέρα. Ο Γεραπετρίτης, που πλασαρίστηκε ως θεσμικός στυλοβάτης της διεθνούς σοβαρότητας, εμφανίστηκε εκ των υστέρων – σαν ήρωας του “Arrival” που προσγειώνεται αφού έχει ειπωθεί η μισή αλήθεια. Με τέτοιο επιτελείο, ούτε συνθήκη του Αγίου Όρους δεν σώζεται – πόσο μάλλον της Αγίας Αικατερίνης.

Σινά, ώρα μηδέν

Αν ήταν ταινία, θα την σκηνοθετούσε ο Ντένις Βιλνέβ και θα λεγόταν “Dune: The Sinai Protocol”. Το σκηνικό έτοιμο: μοναχοί, διπλωμάτες, αρχαιολογικά συμβούλια και δικαστικές αποφάσεις που γράφονται σε 160 σελίδες αλλά διαβάζονται μόνο σε περίληψη. Η απόφαση του εφετείου στο Κάιρο ήρθε σαν την άμμο σε παλιοκαιρισμένο ρουλεμάν: μόλις μπει, δεν βγαίνει. Στην Αθήνα, έπεσαν από τα σύννεφα — κι ας μην είχε προβλεφθεί ούτε συννεφιά.

Η Αίγυπτος, λέει, δεν αγγίζει τη Μονή. Μόνο τα γύρω-γύρω. Όπως ακριβώς στο Spotlight δεν αγγίζουν το Βατικανό, αλλά όλο το υπόλοιπο οικοδόμημα καταρρέει.

Ο Σίσι, οι μοναχοί και το τηλέφωνο του Θεού

Ο Κυριάκος σήκωσε το τηλέφωνο. Στην άλλη άκρη, ο Πρόεδρος Σίσι – ο μόνος Αιγύπτιος που μιλά με τόση σιγουριά για την ελληνορθόδοξη παράδοση όσοι και για τα τανκς του. Μια μέρα πριν, το κλίμα ήταν σαν να έχει φυσήξει ο άνεμος από το Mad Max: Fury Road. Την επόμενη, επικράτησε ψυχραιμία – σχεδόν The King’s Speech, αλλά με λιγότερη βρετανικό φλέγμα και περισσότερα υπουργεία Πολιτισμού.

Η συνομιλία κατέληξε στην αποστολή ελληνικής αντιπροσωπείας στο Κάιρο, για να ράψει το χαλί πριν αυτό γίνει χαρτοπόλεμος. Το Σινά δεν “διώχνεται”, λέει η επίσημη γραμμή. Αλλά ο τρόπος που μένει, θέλει masterclass διπλωματίας — και κασκόλ για τη σκόνη.

Αιγυπτιακή αντίφαση ή βαθύ κράτος με φέσι;

Όπως έλεγε ο Γκοντάρ, «το σινεμά είναι η αλήθεια 24 καρέ το δευτερόλεπτο». Στην περίπτωση του Σινά, η αλήθεια έρχεται σε δόσεις. Από τα 71 κτήματα της Μονής, αναγνωρίζονται κάπως τα 40. Τα υπόλοιπα; Γη του Φαραώ. Ή του κράτους. Ή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Ή όλων μαζί. Όταν πίσω από το κοσμικό κράτος φωλιάζει ο μηχανισμός που έφερε το 2013 τους μοναχούς κοντά στην έξωση, τότε δεν μιλάμε για πλοκή. Μιλάμε για sequel.

Μόνο που εδώ, δεν παίζει ο Τομ Κρουζ. Παίζουν οι μοναχοί – και ο Άχτναμές του Μωάμεθ.

Η άγνοια του πρωτοτύπου και η σοφία της εμπιστοσύνης

Το γεγονός ότι ακόμη κανείς δεν έχει στα χέρια του την πρωτότυπη απόφαση προκαλεί θυμηδία. Σαν να κρίνεις το Oppenheimer από το τρέιλερ. Οι δικηγόροι της ελληνικής πλευράς ψάχνουν σελίδες και παραγράφους, ενώ στην Ιερά Μονή, όπως λέει και ο αρχιμανδρίτης Πορφύριος, ζουν με την αγωνία της «απροειδοποίητης άρνησης υπογραφής» και με την πίστη ότι όλα θα πάνε καλά. Θυμίζει λίγο Life of Pi. Μόνο που η βάρκα είναι διπλωματική, και μέσα της έχει και μοναχούς και γεράκια.

Η πολιτισμική αξία της βάτου – και το συμβολικό μήνυμα της φλόγας

Η Μονή του Σινά είναι η “βάτος” της γεωπολιτικής: φλέγεται χωρίς να κατακαίγεται. Είναι η απόδειξη ότι ο Ελληνισμός – όταν δεν πολιτεύεται, αλλά πνευματεύεται – επιβιώνει μέσα στους αιώνες, μαζί με τους Βεδουίνους Γκεμπελία, τα χειρόγραφα του 6ου αιώνα και το βλέμμα του Χριστού που κοιτάζει κριτικά και φιλικά μαζί. Κάτι σαν το βλέμμα του Σίσι, αλλά με λιγότερα F-16.

Δεν είναι τυχαίο που εκεί ενώνονται ο Μωυσής, η Παναγία, η βυζαντινή θεολογία και ο Ιωάννης της Κλίμακος. Το Σινά είναι πιο παλιό και από την αμφισβήτηση. Και γι’ αυτό, χρειάζεται λιγότεροι δικαστές και περισσότεροι φύλακες. Όχι της τάξης – της ψυχής.

Μετά την καταιγίδα, έρημος ή ελπίδα;

Η πολιτική συμφωνία που ετοιμάζεται είναι σαν το Bridge of Spies: χτίζεται μέσα στην καχυποψία, με ελπίδα για μια γέφυρα. Το στοίχημα της νηνεμίας δεν θα κριθεί από τις ανακοινώσεις, αλλά από την ικανότητα Ελλάδας και Αιγύπτου να αναγνωρίσουν την πνευματική κληρονομιά όχι ως νομικό εμπόδιο, αλλά ως οικουμενική αναφορά.

Και όπως έλεγε ο Τέρενς Μάλικ στο The Tree of Life, «από πού ήρθαμε; Πού πηγαίνουμε;». Ε, λοιπόν, οι μοναχοί ξέρουν. Από το Σινά ήρθαμε. Κι αν πηγαίνουμε κάπου, ας είναι χωρίς άλλες “περιλήψεις αποφάσεων” που κανείς δεν έχει διαβάσει.

Το νέο “The Big Short” σε εκδοχή ΟΠΕΚΕ-πέ

Αν το 2023 ήταν για το Μαξίμου ένα Don’t Look Up (μην κοιτάτε το Τέμπη), το 2024 θυμίζει κάτι ανάμεσα σε Everything Everywhere All at Once  και The Whale – με μια κυβέρνηση που ασθμαίνει κάτω από το βάρος των επιλογών της και προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από την κουρτίνα των αριθμών. Μόνο που η κουρτίνα έχει τρύπες. Και πίσω της, δεν είναι μάγος. Είναι απλώς ο Κυριάκος. Με ανοιχτούς λογαριασμούς και παλιούς πρωθυπουργούς να τον κοιτούν από το απέναντι παγκάκι. Όπως λέει και μια σοφή ψυχή στο Μαξίμου: «Πριν πούμε δόξα τω Θεώ, είμαστε πάλι στο βοήθα Παναγία»…

Μεταξύ σφύρας, άκμονος και Αντώνη

Η ακρίβεια μοιάζει με τον Τζόκερ (του Τοντ Φίλιπς), πάντα ένα βήμα μπροστά, πάντα με το χαμόγελο της κοινωνικής σήψης. Ο Πρωθυπουργός, σαν άλλος Μπάτμαν χωρίς ζώνη εργαλείων, αναγνωρίζει πλέον ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά. Οι παγκόσμιες πιέσεις, λέει, μας «πολιορκούν». Το πρόβλημα; Την πολιορκία τη ζει ο πολίτης στο σούπερ μάρκετ, όχι στα δελτία τύπου.

Αλλά το χτύπημα δεν έρχεται μόνο από τις τιμές. Έρχεται κι από Βρυξέλλες, εκεί που η Άγκυρα τρύπωσε από την… κερκόπορτα στο SAFE. Όταν ο Δένδιας φωνάζει και το ΥΠΕΞ σιωπά, κάτι δεν πάει καλά στο κάδρο. Ο Πρωθυπουργός ήθελε «όρους». Οι Ευρωπαίοι είπαν… “terms and conditions apply”. Και κάπου εκεί, ο Μητσοτάκης θυμήθηκε πως οι αιρεσιμότητες δεν είναι πολιτική ρητορική. Είναι νομικό κείμενο.

Το νέο “The Big Short” σε εκδοχή ΟΠΕΚΕ-πέ

Το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι η τέλεια ελληνική εκδοχή του Big Short. Μόνο που εδώ, οι πρωταγωνιστές δεν είναι οικονομικά όρνεα της Wall Street, αλλά δημόσιοι λειτουργοί που αρνούνται να μιλήσουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η βόμβα τικ-τακίζει, η κυβέρνηση βάζει την πληρωμή επιδοτήσεων στην ΑΑΔΕ, αλλά όλοι ξέρουν: όταν το «επιτελικό κράτος» κάνει μεταφορές αρμοδιοτήτων, δεν είναι γιατί λειτουργεί καλά. Είναι γιατί έχει διαρροή.

Το φάντασμα του Καραμανλή και η απειλή του Μεσσήνιου

Η παραπομπή του Κώστα Αχ. Καραμανλή δεν είναι απλώς κοινοβουλευτικό προηγούμενο. Είναι και πολιτικός ζουρλομανδύας. Για πρώτη φορά η ΝΔ κατηγορεί δικό της. Για να σώσει τη δική της εικόνα. Με την κοινωνία να φωνάζει «δεν ξεχνώ», το κυβερνητικό επιτελείο ψάχνει εχθρούς… στην αντιπολίτευση! Κι επειδή φοβάται ότι οι δικοί της βουλευτές θα κουνήσουν το δάχτυλο, ζητάει στήριξη από τους άλλους. Όπως στο Titanic: «οι πρώτες λέμβοι είναι για τους ενοίκους της πρώτης θέσης… αλλά φέρτε και κανένα της τρίτης, μη μας πουν και άκαρδους».

Την ίδια ώρα, Σαμαράς και Καραμανλής δίνουν ραντεβού σε βιβλιοπαρουσίαση. Ο ένας σιωπηλός, ο άλλος φωνακλάς, κι ο Μητσοτάκης ανάμεσα – σαν το παιδί στο διαζύγιο που δεν ξέρει ποιον να πρωτοακολουθήσει.

Το 29% που έγινε 22% 

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις μοιάζουν με τα φώτα των Χριστουγέννων: όμορφες, αλλά συχνά καμένες. Η Pulse και η MRB δίνουν στη ΝΔ γύρω στο 29%. Με αναγωγή. Χωρίς; 24% η μία, 22,7% η άλλη. Οι επιτελικοί πανηγυρίζουν, αλλά μόνοι τους. Στο real-life box office, η ΝΔ είναι ακόμη κάτω από τα εισιτήρια της προηγούμενης σεζόν. Και η νεολαία; Στο target group 17-24, η ΝΔ είναι τέταρτη – και όχι στο Eurogroup. Με 6,8%. Κάτω κι από την Πλεύση. Δηλαδή, αν το Μαξίμου ήταν Netflix, θα είχε ακυρωθεί μετά το πρώτο επεισόδιο.

Μονιμότητα: Κι εσύ τέκνον Άντεργουντ;

Η πρόταση για άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο μπορεί να βρίσκει υποστήριξη στην κοινή γνώμη, αλλά το 39,8% λέει ότι είναι καθαρά πολιτική πυροτέχνηση. Άλλο ένα επεισόδιο House of Cards, μόνο που ο Φρανκ Άντεργουντ έλεγε ψέματα με στυλ. Ο Κυριάκος απλώς ταΐζει το θηρίο, για να μη φάει το ίδιο το κόμμα του.

Επίλογος: No Country for Old Pollsters

Το Μέγαρο Μαξίμου βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί, ανάμεσα σε υποθέσεις, δυσαρέσκεια και εσωτερικά ρήγματα. Όλα αυτά, σε μια χώρα που ζητάει ειλικρίνεια, όχι Excel. Και μια κυβέρνηση που βλέπει μπροστά… αλλά με το ένα μάτι. Όπως στην Απόδραση των 11 – μόνο που στο τέλος, αυτός που μένει πίσω δεν είναι ο χειρότερος. Είναι ο πιο μόνος.

Το κατηγορητήριο… οικογενειακή υπόθεση

Ο Κώστας Αχ. Καραμανλής αποφάσισε να μην αφήσει τίποτα στην τύχη του. Για την πρόταση κατηγορίας που του καταλόγισε η ίδια του η κυβέρνηση, συνέστησε νομικό επιτελείο, με τη συνδρομή της αδελφής του – της Φωτεινής, εφοπλίστριας αλλά και νομικά καταρτισμένης. Γιατί στη ΝΔ, όταν σου ρίχνουν την πρώτη πέτρα, απαντάς με νομική γνωμοδότηση… από την οικογένεια. Όχι μόνο αυτό: λέγεται ότι ζήτησε και έλαβε γνώμη και από τον πολιτικά αθόρυβο αλλά πάντα θεσμικά διαθέσιμο Προκόπη Παυλόπουλο. Κάτι ανάμεσα σε Κατηγορούμενος με το Δεξί DNA και A Few Good Men (μερικοί καλοί φίλοι). Και στο τέλος; Ο Καραμανλής δεν θα πάει στην Προανακριτική, θα στείλει υπόμνημα. Γιατί μπορεί να μη θέλει τα φώτα, αλλά θέλει να «υπερασπιστεί το όνομά του». Από το σπίτι.

Ανεξάρτητες Αρχές: πολλές, φλύαρες και… άδειες

Η κυβέρνηση μας έπεισε ότι δεν έχει πρόβλημα με το κράτος. Απλώς το αναγνωρίζει ως προβληματικό και φτιάχνει άλλους φορείς να κάνουν τη δουλειά του. Μετά την παραίτηση Μενουδάκου, που έκρουσε τον κώδωνα για την υποστελέχωση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, ο Κυριάκος και το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισαν να ιδρύσουν όχι μία, αλλά δύο νέες Αρχές! Μία για την καταπολέμηση της ακρίβειας (γιατί οι τιμές θέλουν επιθεωρητή), και μία για να αντικαταστήσει τον «προβληματικό» ΟΠΕΚΕΠΕ, ενσωματωμένη στην ΑΑΔΕ – αρκεί να μη μεταφέρουν μαζί και τις προμήθειες για τα βοσκοτόπια. Η λογική είναι απλή: όταν δεν ξέρεις να κυβερνάς, φτιάχνεις καινούργιες ταμπέλες για τις ίδιες αποθήκες.

ΕΑΔ: Ούτε φωνή, ούτε διαφάνεια

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ξεκίνησε φιλόδοξα, με τον Άγγελο Μπίνη να πουλά «θεσμική αξιοπιστία» σαν καλογραμμένο προφίλ στο LinkedIn. Μετά την αποχώρησή του, η Αρχή σίγησε σαν ερασιτεχνικός σταθμός μετά το ΕΣΡ. Τελευταίο της κατόρθωμα; Ένα πόρισμα για τον Καχριμάνη στην Ήπειρο, το οποίο κανείς δεν έχει δει, γιατί… λέει την αλήθεια. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση κάνει ότι δεν ξέρει, οι Αρχές κοιτάνε αλλού και οι καταγγελίες για αναθέσεις και ιδιοποιήσεις δημόσιας γης μένουν κρυμμένες σε φακέλους με σφραγίδα «Μυστικό».

Από το ΜΙΤ στην Πλατεία Βάθη

Ο Χάρης Δούκας δεν είναι δήμαρχος, είναι performance. Βγαίνει σε ημερίδες, μιλάει για δημοκρατία, συμμαχίες, συναινέσεις, εκλογικά Φρανκενστάιν και λοιπά τερατουργήματα. Θυμίζει κάπως The Imitation Game: πολλά μαθηματικά, μηδέν συναίσθημα. Μόνο που αντί για αποκρυπτογράφηση ναζιστικών κωδίκων, ο Δούκας προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει γιατί δεν τον βλέπει κανείς να κάνει… κάτι. Ούτε ένα παγκάκι καινούργιο. Ούτε ένα καθαρό παρτέρι. Ούτε ένα σπασμένο πεζοδρόμιο λιγότερο. Καλά για τα κάγκελα Αβραμόπουλου και τη βρώμα στη Βαρβάκειο, αφήστε τα καλυτερα. Η Αθήνα μοιάζει με το ίδιο σκονισμένο σενάριο από την εποχή Μπακογιάννη – απλώς άλλαξε ο αφηγητής.

Το έπος της απραξίας: Μπακογιάννης 2 – Η επιστροφή

Κάντε μια βόλτα στην πόλη και αν εντοπίσετε κάποια διαφορά από την προηγούμενη δημαρχιακή θητεία – πέρα απ’ το ότι δεν ακούγονται πια οι φωνές για τον Μεγάλο Περίπατο γιατί όλοι έχουν παραιτηθεί από την ελπίδα – τότε κερδίζετε αυτομάτως εκπομπή στον 984, μαζί με τον Δούκα να σχολιάζει… έργα που δεν έγιναν ποτέ. Ίδιο σκηνικό, ίδιο μποτιλιάρισμα, ίδια πεζοδρόμια σε αποσύνθεση, ίδιοι ασυντήρητοι χώροι. Τίποτα. Όχι απλώς δεν έγινε έργο, δεν έγινε ούτε γραφειοκρατική εξομάλυνση. Ακόμα κι ο Δήμος Νεας Υόρκης αν ήθελε να στείλει συγχαρητήρια κάρτα στον Δούκα, θα χανόταν στην ελληνική γραφειοκρατία.

Καταγγέλλω, άρα υπάρχω

Και τι κάνει λοιπόν ο Δούκας; Καταγγέλλει! Όχι, δεν καταγγέλλει τα κακοσυντηρημένα σχολεία ή τα απροσπέλαστα πεζοδρόμια. Την άσχημη πόλη, τη βρώμικη και χωρίς ράμπες για ανάπηρους. Καταγγέλλει την κατάργηση του δεύτερου γύρου. Αυτό είναι το μεγάλο του πολιτικό δράμα. Το προσωπικό του Spotlight, η δική του στιγμή JFK. «Η δεξιά θέλει να αλώσει τους δήμους» λέει. Μα αγαπητέ, ποιον να αλώσει; Εσείς μόνοι σας τους παραδίδετε – με γραφειοκρατία, απουσία πολιτικής φαντασίας και ένα powerpoint από το ’00. Η Αθήνα δεν περιμένει σωτηρία από δεύτερους γύρους. Περιμένει κάποιον να τη διαχειριστεί. Ή έστω να της αλλάξει μια λάμπα.

Η πολιτική σαν αντιγραφή μεταπτυχιακής εργασίας

Ο Χάρης Δούκας δεν είναι δημαρχιακό πρόβλημα. Είναι σύμπτωμα. Το σύμπτωμα μιας Αυτοδιοίκησης που εκπροσωπείται από ανθρώπους οι οποίοι έχουν εξαιρετικές ακαδημαϊκές αναφορές, κοσμοπολίτικες γλώσσες, αλλά μηδέν πολιτική πρακτική. Θυμίζει χαρακτήρα από το Don’t Look Up – βλέπει την καταστροφή, ξέρει τι πρέπει να γίνει, αλλά καταγγέλλει το μετεωρίτη αντί να χτίσει καταφύγια. Αν η κυβέρνηση πάει σε έναν γύρο, είναι επειδή ο πρώτος είναι ήδη αφόρητος. Με τέτοια εικόνα δήμου, και πολύ μας κρατάνε.

Δήμαρχε, κάνε κάτι ή έστω πες μας γιατί δεν κάνεις τίποτα

Η αλήθεια είναι ότι ο Δούκας είναι εξαιρετικός στο να περιγράφει το πρόβλημα. Αν και δεν έχει άνεση στον προφορικό λόγο, αλλά με στόμφο, με πολιτικό λεξιλόγιο προηγούμενης δεκαετίες ή δεκαετιών. Αν του δίναμε Όσκαρ για «καλύτερη φωνητική απόδοση σε ημερίδα», θα έπαιρνε βατόμουρο με κλειστά μάτια. Αλλά η Αυτοδιοίκηση δεν είναι βραβεία. Ούτε πολιτική σχολή. Είναι βρόμικα πεζοδρόμια, παρατημένα σχολεία, εγκαταλελειμμένες πλατείες, σκοτεινοί δρόμοι, εγκληματικότητα και άνθρωποι που δεν έχουν χρόνο να διαβάσουν δελτία Τύπου γιατί περιμένουν στα φανάρια της Πατησίων. Αν δεν μπορεί να τα αλλάξει αυτά, ας αφήσει τον δεύτερο γύρο και ας αναρωτηθεί μήπως το πραγματικό πρόβλημα είναι πως στον πρώτο… απλώς δεν ήρθε ποτέ.

• Γιώργος Γεραπετρίτης