Θρίλερ με τα πυρηνικά εργοστάσια του Ιράν: Πόλεμος «αμφισβητήσεων» μεταξύ Τραμπ και Μυστικών Υπηρεσιών – Ολική καταστροφή ή προσωρινή παύση;

Ένα και ουσιώδες είναι το ερωτήματα που προκύπτει από τον βομβαρδισμό των ΗΠΑ στα πυρηνικά εργοστάσια του Ιράν την περασμένη Κυριακή. Καταστράφηκαν ολοσχερώς, όπως επικαλείται ο Ντόναλντ Τραμπ, ή απλά καθυστέρησε για κάποιους μήνες την παραγωγή, όπως αναφέρουν πηγές στο Reuters; Ας το πάρουμε από την αρχή!

Τα χαράματα της 22ης Ιουνίου, η σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν πέρασε το κατώφλι μιας αχαρτογράφητης, επικίνδυνης φάσης. Οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, έπληξαν τρεις στρατηγικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο εσωτερικό του Ιράν: Φορντό, Natanz και Ισφαχάν. Χρησιμοποιήθηκαν υπερόπλα, όπως B‑2 Stealth bombers με στιβαρές βόμβες “bunker-busters” και Tomahawk πυραύλους. Μάλιστα ο Τραμπ σε διάγγελμά λίγη ώρα μετά, χαρακτήρισε τη επίθεση «πολύ επιτυχημένη», δηλώνοντας πως «τώρα είναι η ώρα για ειρήνη» αλλιώς θα ακολουθήσει τραγωδία για το Ιράν.

Τις τελευταίες ημέρες ωστόσο, αναπαράγεται σε όλα τα διεθνή δίκτυα το ερώτημα εάν όντως ΗΠΑ και Ισραήλ πέτυχαν τον στόχο τους. Δηλαδή να καταστρέψουν τα πυρηνικά εργοστάσια του Ιράν με απώτερο σκοπό να αποτρέψουν την Τεχεράνη να ολοκληρώσει το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Απόλυτος ο Τραμπ ότι κατέστρεψε ολοσχερώς το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν

Ο Πρόεδρος ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αποκάλυψε την «Operation Midnight Hammer», ισχυριζόμενος ότι οι στόχοι «καταστράφηκαν ολοσχερώς». Ωστόσο, μια προκαταρκτική ανατροπή ήρθε μέσα από απόρρητες αξιολογήσεις των αμερικανικών Μυστικών Υπηρεσιών: οι ζημιές αποδείχθηκαν περιορισμένες, με τον πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης να αναμένεται να ανακάμψει σε μερικούς μήνες. Το Ιράν αντέδρασε με έντονη καταδίκη, πυραυλικές επιθέσεις και προειδοποιήσεις για «αναλογική απάντηση». Το ερώτημα που προκύπτει, αν οι ΗΠΑ πέτυχαν τον στόχο τους ή αν απλά κέρδισαν χρόνο, εξετάζεται διεξοδικά στο παρακάτω άρθρο.

CNN: Φιάσκο οι αμερικανικές επιθέσεις στα πυρηνικά του Ιράν;

Σύμφωνα με αποκαλύψεις του CNN, oι πρόσφατοι βομβαρδισμοί των Ηνωμένων Πολιτειών σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν δεν φαίνεται να προκάλεσαν σοβαρή ζημιά στις κρίσιμες υποδομές του πυρηνικού του προγράμματος, περιορίζοντας ενδεχομένως την πρόοδό του μόνο για λίγους μήνες. Αυτό αναφέρει προκαταρκτική εκτίμηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που μίλησαν στο CNN υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Η ανάλυση αυτή, η οποία μέχρι πρότινος δεν είχε δημοσιοποιηθεί, προέρχεται από την Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας (DIA), τον πληροφοριακό βραχίονα του Πενταγώνου, και στηρίζεται σε αποτίμηση των ζημιών που διενήργησε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) μετά τις επιθέσεις, όπως ανέφερε μία από τις πηγές.

Η ανάλυση των πληγμάτων στις τοποθεσίες και του αντίκτυπου των χτυπημάτων στις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη και μπορεί να αλλάξει καθώς θα γίνονται διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες, ωστόσο τα πρώτα ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με τους επανειλημμένους ισχυρισμούς του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ ότι τα πλήγματα «εξαφάνισαν πλήρως και ολοκληρωτικά» τις εγκαταστάσεις πυρηνικού εμπλουτισμού του Ιράν. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε επίσης την Κυριακή ότι οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν «έχουν εξαλειφθεί».

Δύο από τα άτομα που γνωρίζουν την αξιολόγηση δήλωσαν ότι το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν δεν καταστράφηκε και ένας εξ αυτών ανέφερε ότι οι φυγόκεντρες είναι σε μεγάλο βαθμό «άθικτες». «Οπότε η αξιολόγηση (της DIA) είναι ότι οι ΗΠΑ τους πήγαν πίσω ίσως μερικούς μήνες, το πολύ», πρόσθεσε το άτομο αυτό.

Δεν συμφωνεί με την αξιολόγηση ο Λευκός Οίκος

Ο Λευκός Οίκος αναγνώρισε την ύπαρξη της αξιολόγησης, αλλά δήλωσε ότι διαφωνεί με αυτήν. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, σε δήλωσή της στο CNN ανέφερε πως: «Αυτή η υποτιθέμενη αξιολόγηση είναι εντελώς λανθασμένη και ήταν χαρακτηρισμένη ως “άκρως απόρρητη”, αλλά παρόλα αυτά διέρρευσε στο CNN από έναν ανώνυμο, χαμηλόβαθμο χαμένο των μυστικών υπηρεσιών. Η διαρροή αυτής της υποτιθέμενης αξιολόγησης είναι μια σαφής προσπάθεια να υποτιμηθεί ο πρόεδρος Τραμπ και να απαξιωθούν οι γενναίοι πιλότοι μαχητικών αεροσκαφών που διεξήγαγαν μια τέλεια εκτελεσμένη αποστολή για την εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Όλοι γνωρίζουν τι συμβαίνει όταν ρίχνεις δεκατέσσερις βόμβες των 30.000 λιβρών τέλεια στους στόχους τους: πλήρης αφανισμός».

Ο αμερικανικός στρατός ανέφερε ότι η επιχείρηση πήγε όπως είχε προγραμματιστεί και ότι ήταν μια «συντριπτική επιτυχία».

Είναι ακόμη νωρίς για τις ΗΠΑ να έχουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του αντίκτυπου των χτυπημάτων και καμία από τις πηγές δεν περιέγραψε πως η εκτίμηση της DIA συγκρίνεται με την άποψη άλλων μυστικών υπηρεσιών. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να συλλέγουν πληροφορίες, μεταξύ άλλων και από το εσωτερικό του Ιράν, καθώς αξιολογούν τα πλήγματα.

Πηγές σε Reuters: Δεν καταστράφηκαν ολοσχερώς οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν

Το ίδιο ισχυρίζονται στο Reuters τρεις πηγές από την Υπηρεσία πληροφοριών των ΗΠΑ. Αυτό που αναφέρουν είναι ότι ο βομβαρδισμός της Κυριακής θα καθυστερήσει απλά το Ιράν, για κάποιους μήνες, από το αρχικό της πρόγραμμα. Η αξιολόγηση διαπίστωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να επανεκκινήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα σε λίγους μήνες, σύμφωνα με τις τρεις πηγές, μία εκ των οποίων δήλωσε ότι εκτιμά ότι η πρώτη επανεκκίνηση θα μπορούσε να είναι σε έναν έως δύο μήνες.

Οι πηγές ανέφεραν ότι η έκθεση διαπίστωσε ότι η επίθεση των ΗΠΑ είχε καταστρέψει εισόδους εγκαταστάσεων και είχε καταστρέψει ή προκαλέσει ζημιές σε υποδομές. Ωστόσο, πρόσθεσε μία από αυτές, η επίθεση δεν κατέρρευσε υπόγεια κτίρια.

Η Washington Post, επικαλούμενη ένα άτομο που γνωρίζει την έκθεση, ανέφερε ότι ορισμένες φυγοκεντρητές για τον εμπλουτισμό ουρανίου ήταν άθικτες.

Δορυφορικές εικόνες της Maxar- Από ψηλά η καταστροφή

Νέες δορυφορικές εικόνες που δημοσίευσε η Maxar Technologies δείχνουν σημαντικές ζημιές σε τρεις από τις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, το Φορντό, το Νατάνζ και το Ισφαχάν, λίγες μέρες αφότου τα αμερικανικά βομβαρδιστικά B-2 πραγματοποίησαν επιθέσεις που διέταξε ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Πυρηνικό πρόγραμμα Ιράν: το ιστορικό

Το εξελισσόμενο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο –σύμφωνα με εκθέσεις της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας– βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν την ικανότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου. Το Ισραήλ, οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. προειδοποιούν εδώ και μήνες. Όμως η διπλωματία δείχνει να έχει εξαντλήσει τα όριά της. Τώρα, στο προσκήνιο μπαίνει η ισχύς.

• Το πρόγραμμα χρονολογείται από τη δεκαετία του 1950, σκοπός ήταν αρχικά η παραγωγή ενέργειας.

• Το 2002-2003 αποκαλύφθηκε το απόρρητο πρόγραμμα «AMAD», για ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, το οποίο υποτίθεται ανέστειλε το 2003

• Το 2015 υπεγράφη η JCPOA (Κοινός Ολοκληρωμένος Σχέδιο Δράσης), που επέβαλε περιορισμούς: εμπλουτισμός έως 3,67%, επιθεωρήσεις IAEA κ.λπ. Το 2018 ο Τραμπ αποχώρησε, επανέφερε κυρώσεις και το Ιράν απάντησε αυξάνοντας τον εμπλουτισμό 60%, 83% κ.ά. .

• Ο Fordow, χτισμένος σε βάθος έως 80 m μέσα σε βουνό, θεωρείται απόρθητο και κρίσιμο για εμπλουτισμό σε υψηλό βαθμό (>60%) – σημείο εστίασης της αμερικανο-ισραηλινής επιχείρησης .

• Παρά τη φετβά (fatwa) του Αγιατολάχ Χαμενεΐ κατά της χρήσης πυρηνικών όπλων, αναλυτές αμφισβητούν τη μακροπρόθεσμη δέσμευση.

Διαβάστε επίσης: Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: Η μεγάλη στρατιωτική σκακιέρα και ο φόβος για έναν πυρηνικό Αρμαγεδδώνα

Από την τακτική στη στρατηγική: πολιτικοί και αναλυτές

Οριοθέτηση της «νίκης»

• Διπλωμάτες του ΟΗΕ σημείωσαν ότι οι επιθετικές ενέργειες «μπορεί να έθεσαν όρια στην παραγωγή όπλων», ωστόσο πρέπει να χρησιμοποιηθεί διπλωματία .

• Αναλυτές (Arms Control Association) εκτιμούν πως η επίθεση ίσως ενισχύσει την αποφασιστικότητα του Ιράν να συνεχίσει χωρίς διεθνείς δεσμεύσεις reuters.com.

• Το ίδιο το Ιράν επικαλείται ότι είχε ήδη μετακινήσει κρίσιμο υλικό πριν τον βομβαρδισμό .

Κίνδυνοι κλιμάκωσης

• Υπάρχει αυξανόμενη πιθανότητα πλήρους σύγκρουσης στην περιοχή — κλείσιμο Στενού Χορμούζ, επιθέσεις proxies, στοχεύσεις βάσεων .

• Τραμπ διαβεβαιώνει ότι ο στόχος δεν είναι αλλαγή καθεστώτος, αλλά περιορισμός πυρηνικής απειλής .

• Ορισμένοι βουλευτές στις ΗΠΑ αμφισβητούν τη νομιμότητα χωρίς έγκριση Κογκρέσου (War Powers Act) .

Διπλωματία vs στρατιωτική ισχύς

• Ευρωπαϊκές δυνάμεις (Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία) προσπάθησαν να διασωθεί η JCPOA – η επίθεση ενέτεινε την αμφιβολία για ξανάσφιξη συμφωνίας .

• Το Ιράν επιμένει ότι μόνο η διπλωματία είναι «ο μοναδικός δρόμος» μετά την επιθετικότητα των ΗΠΑ .

 

• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ
• πυρηνικά εργοστάσια
• Τεχεράνη