Τι είναι η Διάσκεψη COP30 για το κλίμα και γιατί έχει σημασία; – Σήμερα ξεκινούν οι εργασίες

Κάθε χρόνο, η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30) παράγει εκατοντάδες πρωτοσέλιδα γύρω από τις παγκόσμιες προσπάθειες να σωθεί ο πλανήτης από την κλιματική καταστροφή. Φέτος, η σύνοδος ξεκινά σήμερα στην πόλη Μπελέμ, μέσα στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου στη Βραζιλία.
Αλλά τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτές τις ετήσιες συναντήσεις; Ορίστε τι πρέπει να γνωρίζετε:

Τι είναι η COP;

Η ετήσια διάσκεψη είναι γνωστή ως COP -τα αρχικά σημαίνουν Conference of the Parties (Σύνοδος των Συμβαλλομένων Μερών) που υπέγραψαν τη Συνθήκη του ΟΗΕ για το Κλίμα το 1992. Η συνθήκη αυτή, γνωστή ως Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για τις Κλιματικές Αλλαγές (UNFCCC), δεσμεύει τα κράτη να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής – ενός προβλήματος που αναγνωρίστηκε ως κοινό για όλη την ανθρωπότητα και που απαιτεί συλλογική δράση.

Η συνθήκη καθιέρωσε επίσης την αρχή των «κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών», που σημαίνει ότι οι πλούσιες χώρες –οι οποίες ευθύνονται περισσότερο για τις εκπομπές που θερμαίνουν τον πλανήτη– φέρουν και τη μεγαλύτερη ευθύνη για την επίλυση του προβλήματος.

Η εκ περιτροπής προεδρία, που φέτος ανήκει στη Βραζιλία, καθορίζει την ατζέντα της συνόδου και εργάζεται όλο το χρόνο για να κινητοποιήσει τις κυβερνήσεις προς κοινές δράσεις και στόχους. Στη συνέχεια, φιλοξενεί τη δεκαπενθήμερη σύνοδο, προσελκύοντας την παγκόσμια προσοχή και δίνοντας την ευκαιρία στους ηγέτες να ανταλλάξουν ιδέες και να λογοδοτήσουν μεταξύ τους.

Με τα χρόνια, οι συνόδοι COP έχουν εξελιχθεί σε σημαντικά κέντρα γεωπολιτικών και οικονομικών διαβουλεύσεων, προβάλλοντας την ιδέα ενός «παγκόσμιου χωριού» που υποδέχεται κράτη, κοινωνικές οργανώσεις, επιχειρήσεις και χρηματοδότες.

Γιατί έχει σημασία η COP30;

Για πολλούς, η 30ή σύνοδος (COP30) θεωρείται μια στιγμή-ορόσημο, σχεδόν σαν να «κλείνει ο κύκλος». Η Βραζιλία ήταν η χώρα που φιλοξένησε τη Διάσκεψη της Γης στο Ρίο το 1992, όπου υπογράφηκε η αρχική συνθήκη UNFCCC. Φέτος, η χώρα επιδιώκει να επαναφέρει τη σύνοδο στις ρίζες της, δίνοντας φωνή στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς, όπως οι αυτόχθονες κοινότητες, μερικές από τις οποίες θα συμμετάσχουν ενεργά στις διαπραγματεύσεις.

Η Βραζιλία έχει καλέσει τις χώρες να τηρήσουν τις παλαιότερες δεσμεύσεις —όπως αυτές της COP28 για σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα— αντί να θέσουν απλώς νέες. Η COP30 είναι επίσης η πρώτη σύνοδος που αναγνωρίζει επίσημα την αποτυχία του κόσμου να τηρήσει τον στόχο συγκράτησης της υπερθέρμανσης κάτω από 1,5°C.

Η επιλογή της πόλης Μπελέμ στον Αμαζόνιο δεν είναι τυχαία. Συμβολίζει τη σημασία των παγκόσμιων δασών, που εξακολουθούν να απειλούνται από την αποψίλωση, την εξόρυξη, τη γεωργία και τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων.

Ποιοι είναι οι βασικοί «παίκτες» της συνόδου;

Οι περισσότερες κυβερνήσεις στέλνουν αντιπροσωπείες, ενώ πολλές φορές χώρες με κοινά συμφέροντα μιλούν με ενιαία φωνή.

Μερικές από τις πιο σημαντικές ομάδες είναι:
-Η Συμμαχία Μικρών Νησιωτικών Κρατών (AOSIS), που απειλούνται άμεσα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
-Η ομάδα G77 + Κίνα, που εκπροσωπεί τις αναπτυσσόμενες χώρες.
-Η Αφρικανική Ομάδα και η ομάδα BASIC (Βραζιλία, Νότια Αφρική, Ινδία, Κίνα).

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που είχαν εξαγγείλει αποχώρηση από τη Συμφωνία του Παρισιού, έχουν αποσυρθεί από τον ηγετικό τους ρόλο. Τη θέση τους προσπαθούν να καλύψουν η Κίνα, η Βραζιλία και άλλες χώρες.

Τι συμβαίνει μέσα σε αυτές τις δύο εβδομάδες;

Η περιοχή της συνόδου μετατρέπεται σε κυψέλη δραστηριότητας:

Ακτιβιστές διεκδικούν ορατότητα για τις υποθέσεις τους, ενώ εταιρείες προσπαθούν να επηρεάσουν πολιτικές ή να κλείσουν «πράσινες» συμφωνίες.

Φέτος, υπήρξε μια ιδιαιτερότητα: οι παράλληλες εκδηλώσεις μειώθηκαν, με τους χρηματοδότες να συναντώνται στο Σάο Πάολο και τους τοπικούς ηγέτες στο Ρίο ντε Τζανέιρο, πριν από την κύρια σύνοδο (10–21 Νοεμβρίου). Στόχος ήταν να χτιστεί δυναμική και υποστήριξη για τις κύριες διαπραγματεύσεις στο Μπελέμ. Την πρώτη εβδομάδα, οι διαπραγματευτές των χωρών παρουσιάζουν τις προτεραιότητές τους και εξετάζουν τις θέσεις των άλλων. Αναδύονται θεματικοί άξονες και γίνονται ανακοινώσεις σχεδίων δράσης και δεσμεύσεις χρηματοδότησης για πράσινα έργα.

Τη δεύτερη εβδομάδα, προστίθενται οι υπουργοί, για τις τελικές, συχνά δύσκολες, διαπραγματεύσεις γύρω από νομικές και τεχνικές λεπτομέρειες.

Εύκολο ακούγεται; Όχι ακριβώς.

Οι COP σπάνια κυλούν ομαλά. Οι χώρες διαπραγματεύονται έντονα για να υπερασπιστούν τα εθνικά τους συμφέροντα και πολλές φορές οι συνομιλίες κολλάνε ή καταλήγουν σε ένταση. Στο τέλος, οι διαπραγματευτές περνούν νύχτες χωρίς ύπνο, ψάχνοντας συμβιβασμούς. Οι αποφάσεις εγκρίνονται κατόπιν συναίνεσης, όχι ομοφωνίας. Η τελετή λήξης –όπου η προεδρία χτυπά το σφυρί– σχεδόν πάντα καθυστερεί. Μερικές φορές… για μέρες.

Πηγή: reuters

• COP30
• Διάσκεψη
• κλιμα
• κλιματική αλλαγή