Τι κρύβουν στην… ντουλάπα οι εθισμένοι στο πορνό;

Είναι άνθρωποι καθημερινοί, πηγαίνουν το πρωί στην εργασία τους, ζουν μία φυσιολογική φαινομενικά ζωή και όμως είναι εθισμένοι στο πορνό. Τα βράδια -συνήθως- τα περνούν μπροστά από μία οθόνη παρακολουθώντας ερωτικές ταινίες… Το θεωρείτε απίστευτο; Και όμως, είναι αληθινό.

Ειδικότερα η ένταξη του ίντερνετ στη ζωή μας ενίσχυσε τέτοιου τύπου εθισμούς καθώς πλέον η πρόσβαση είναι πανεύκολη χωρίς να χρειάζεται καμία ταλαιπωρία. Από τον καναπέ του σπιτιού μας!

Κάθε στατιστικό στοιχείο που σχετίζεται με τη χρήση πορνογραφίας στο Ηνωμένο Βασίλειο -και παγκοσμίως- είναι στα ύψη, λόγω της πανταχού παρουσίας των κινητών τηλεφώνων.

Περίπου 13,8 εκατομμύρια άνθρωποι -το ένα τρίτο όλων των ενηλίκων που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο- είδαν πορνό στο διαδίκτυο μόνο τον Μάιο του 2023, σύμφωνα με την Ofcom. Τα δύο τρίτα αυτών ήταν άνδρες.

Ενώ οι εταιρείες πορνογραφίας δεν αναφέρουν (ή δεν αναγνωρίζουν) στατιστικά στοιχεία για τους ανήλικους θεατές, τα παιδιά στη Βρετανία, κατά μέσο όρο, παρακολουθούν για πρώτη φορά πορνό στην ηλικία των 12 ετών.

Ο επίτροπος για τα παιδιά της Αγγλίας διαπίστωσε σε πρόσφατη μελέτη του ότι μεγάλο μέρος όσων βλέπουν οι νέοι είναι βίαια και ακραία.

Το ανησυχητικό είναι ότι το ερέθισμα του πορνό είναι έντονο και οδηγεί σε απευαισθητοποίηση απέναντι στις μικρές καθημερινές απολαύσεις που μας κρατούν λογικούς και ικανοποιημένους.

Ωστόσο σε αντίθεση με άλλους συμπεριφορικούς εθισμούς, όπως ο τζόγος και τα τυχερά παιχνίδια, ο εθισμός στην πορνογραφία δεν περιλαμβάνεται στη Διεθνή Ταξινόμηση των Ασθενειών (ICD), η οποία καταρτίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Αντ’ αυτού ορίζεται ως καταναγκαστική σεξουαλική συμπεριφορά.

Η Πόλα Χολ είναι ψυχοθεραπεύτρια που ειδικεύεται στην εργασία με άτομα που παλεύουν με τη χρήση πορνογραφίας και έχει δημιουργήσει μια ιδιωτική κλινική αφιερωμένη σε αυτό στο Λονδίνο.

Είναι θεραπεύτρια εθισμού εδώ και 30 χρόνια -και ξεκίνησε την καριέρα της δουλεύοντας με άτομα που αντιμετώπιζαν προβλήματα κατάχρησης ουσιών.

Πιστεύει ότι είναι σαφές πως η πορνογραφία προκαλεί εθισμό. «Η χρήση πορνό ενέχει τον κίνδυνο κλιμάκωσης και αυτό είναι που τη χαρακτηρίζει για μένα ως εθιστική συμπεριφορά», λέει. «Είναι μια κατάσταση που προκαλεί σημαντικό πόνο και χρειαζόμαστε απεγνωσμένα να αναπτύξουμε πόρους για την πρόληψη και τη θεραπεία» συμπληρώνει.

Ο Πίτερ Γουάντιγκτον είναι σύμβουλος της Relate, μιας φιλανθρωπικής οργάνωσης που προσφέρει υποστήριξη στις σχέσεις, ο οποίος βλέπει όλο και περισσότερους ανθρώπους με ανησυχίες σχετικά με τη χρήση πορνογραφίας.

«Μερικοί άνθρωποι μπορεί να αυνανίζονται 10 φορές την ημέρα, έως και τρεις ή τέσσερις ώρες τη φορά. Πονάνε σωματικά και τους λείπει ο ύπνος. Βλέπω ανθρώπους που φαίνονται να μην είναι καλά. Οι ομοιότητες με την [κατάχρηση] αλκοόλ είναι πολύ έντονες… Θεωρείται επίσης πιο ντροπιαστικό από τον τζόγο ή το αλκοόλ», λέει.

«Είναι χρήσιμο το γεγονός ότι αναγνωρίζεται πλέον ως καταναγκασμός από τον ΠΟΥ, αλλά θα θέλαμε να το δούμε να κατατάσσεται ως εθισμός. Αν υποστηριζόταν από το NHS, οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζητήσουν βοήθεια από τον γενικό τους ιατρό». Ως έχει, ο Γουάντιγκτον πιστεύει ότι η ντροπή μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην πρόσβαση σε βοήθεια.

«Υπάρχει ανησυχία ότι μιλώντας για την πορνογραφία και τον εθισμό στο σεξ παθολογικοποιούμε την ανθρώπινη σεξουαλικότητα», λέει η Χολ. Αλλά, επιμένει, το να το ονομάζουμε εθισμό δεν αυξάνει αυτό το αίσθημα ντροπής.

«Γνωρίζουμε ότι το αλκοόλ συνδέεται με βίαιη συμπεριφορά, με σχέσεις εξαναγκασμού, με καρδιακές παθήσεις, αλλά οι άνθρωποι εξακολουθούν να απολαμβάνουν το αλκοόλ. Μπορούμε λοιπόν να αναγνωρίσουμε αυτούς τους πιθανούς κινδύνους χωρίς να παθολογικοποιούμε την ψυχαγωγική χρήση πορνό».

Η Χολ ολοκληρώνει τις εργασίες μιας κορυφαίας μελέτης σχετικά με τις συνήθειες της βρετανικής πορνογραφίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Leeds Trinity.

Στόχος είναι να βοηθήσει στην ανάπτυξη ενός διαδικτυακού προγράμματος αυτοβοήθειας. Από τα 193 άτομα που ερωτήθηκαν και αισθάνθηκαν ότι δεν μπορούσαν να ελέγξουν τη χρήση πορνό, πάνω από το 93% ανέφεραν ότι πάλευαν με την κατάθλιψη.

«Πολύ ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι πάνω από το 40% δηλώνουν ότι, κατά καιρούς, αισθάνονται πως θέλουν να βάλουν τέλος στη ζωή τους», λέει η Χολ. «Με τον ίδιο τρόπο που η βιομηχανία τυχερών παιχνιδιών έχει λάβει εντολή να παρέχει προειδοποιήσεις και να βοηθά τους προβληματικούς χρήστες, η βιομηχανία πορνό πρέπει να κάνει το ίδιο».

Οι αλγόριθμοι που προσφέρουν νέο περιεχόμενο στους χρήστες «είναι απίστευτα ισχυροί», λέει. «Βρίσκουν ενδιαφέροντα και παραξενιές που δεν ήξερες ότι είχες… Δεν φαντάζεστε τον αριθμό των κλικ του ποντικιού που κάνεις σε μια συνεδρία μερικές φορές. Δεν αρκεί να παρακολουθείς τα ίδια λίγα βίντεο ξανά και ξανά. Είναι πάντα περισσότερο, περισσότερο, περισσότερο, περισσότερο, νέο, νέο, νέο, νέο».

Η πορνογραφία είναι συχνά παράγοντας για τη διάλυση της σχέσης, λέει ο Γουάντιγκτον. «Για πολλούς από τους τύπους που βλέπω, οι σύντροφοί τους τους έφεραν σε επαφή επειδή ανακάλυψαν την κρυφή παρακολούθηση πορνό. Ή έχουν εθιστεί τόσο πολύ που άρχισαν να το βλέπουν στη δουλειά. Πρέπει λοιπόν να αλλάξουν επειγόντως -ο κόσμος τους καταρρέει».

Κανένας από τους ιστότοπους πορνογραφίας στους οποίους απευθύνθηκα για αυτό το κομμάτι δεν θέλησε να σχολιάσει.

Ο Γκάντερ ντε Γουίν είναι ουρολόγος που ειδικεύεται στην εφηβική και παιδιατρική ουρολογία και, κάθε μήνα, ταξιδεύει από τη βάση του στο Βέλγιο στο Λονδίνο, όπου είναι σύμβουλος στο νοσοκομείο University College.

«Πριν από τρία χρόνια άρχισα να βλέπω όλο και περισσότερα νεαρά παιδιά να έρχονται με στυτική δυσλειτουργία που σχετίζεται με θέματα πορνό», λέει. «Χρειάζονται την πορνογραφία για να φτάσουν στην κορύφωση με έναν σύντροφο ή για να διατηρήσουν τη στύση κατά τη διάρκεια του αυνανισμού. Και μπορεί να χρειαστεί να παρακολουθήσουν πολλά βίντεο πριν βρουν ένα που να τους ανάβει. Ως επιστήμονας, ήθελα να το διαλευκάνω αυτό».

Τώρα είναι μέλος μιας ερευνητικής ομάδας που προσπαθεί να μελετήσει την επίδραση της πορνογραφίας στη σεξουαλική ζωή των νεαρών ανδρών. Όμως, όπως αναφέρει η πιο πρόσφατη έκθεσή του, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος που έχει η κατανάλωση πορνό στους νεαρούς άνδρες με στυτική δυσλειτουργία, καθώς «είναι λίγο πολύ αδύνατο να βρεθεί μια ομάδα ελέγχου που δεν χρησιμοποιεί πορνογραφία από νεαρή ηλικία και ταυτόχρονα δεν είναι ηθικά αντίθετη στην κατανάλωσή της».

Τα έφηβα αγόρια που έχουν «άγχος απόδοσης είναι απολύτως φυσιολογικό», λέει. Ωστόσο, ο Ντε Γουίν έχει δει νεαρούς άνδρες να ανησυχούν ότι χάνουν τη στύση τους κατά τη διάρκεια των προκαταρκτικών -κάτι που και πάλι «είναι απολύτως φυσιολογικό». Αλλά βλέποντας πορνό τόσο νέοι, «δεν καταλαβαίνουν τα βασικά».

Ο Ντε Γουίν πιστεύει ότι χρειάζονται περισσότερες έρευνες σχετικά με τις επιπτώσεις της ευρέως διαθέσιμης πορνογραφίας στην ψηφιακή εποχή. «Πάρα πολλές από τις έρευνες για το πορνό είναι προκατειλημμένες είτε υπέρ είτε κατά», λέει.

Οι προσεγγίσεις «ψυχρής αποτοξίνωσης», όπως το NoFap, ένα δίκτυο υποστήριξης ομοτίμων με έδρα τις ΗΠΑ που ενθαρρύνει την αποχή από την πορνογραφία και τον αυνανισμό ως μέθοδο αποκατάστασης, μπορεί να έχουν ανάμεικτα αποτελέσματα για τους νέους, λέει.

«Για κάποιους, η ψυχρή αποτοξίνωση μπορεί να είναι ευεργετική, αλλά βλέπω αγόρια που καταλήγουν να μην έχουν καθόλου σεξουαλικό ενδιαφέρον, κάτι που είναι επίσης κακό για την ευημερία τους».

Η λύση του είναι η τεράστια βελτίωση της σεξουαλικής παιδείας -στη σεξουαλική αγωγή στα σχολεία και στην ιατρική κοινότητα- που δεν καταδικάζει όλη την πορνογραφία και τον αυνανισμό ως κακό.

«Η εισαγωγή της ντροπής και της ενοχής έχει συνέπειες», λέει. Για παράδειγμα, «αν κάποιος έχει θρησκευτικό υπόβαθρο και βλέπει το πορνό ως ταμπού, τότε ίσως αυτό να δημιουργεί ντροπή». Η ντροπή, με τη σειρά της, σημαίνει ότι δεν γίνονται ειλικρινείς συζητήσεις γύρω από την πορνογραφία.

Με πληροφορίες από Guardian

• εθισμός
• Θεραπεία
• πορνό