Τίτλοι τέλους για την ΑΕΠΙ – Μαλλιοτράβηγμα δημιουργών για το τι μέλλει γενέσθαι

Η ΑΕΠΙ μας άφησε χρόνους. Όσο και αν αυτό ακούγεται απίστευτο, το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού αποφάσισε επιτέλους να ανακαλέσει την άδεια λειτουργίας της αμαρτωλής εταιρείας που εδώ και δεκαετίες εισέπραττε και διένειμε τα έσοδα από την εκτέλεση από ηχογραφήματα ή ζωντανά των έργων συνθετών και στιχουργών στους ίδιους και στους κληρονόμους τους

Απίστευτο, διότι οι ψίθυροι και οι διαμαρτυρίες για τον τρόπο λειτουργίας της ΑΕΠΙ κρατούν χρόνια, όπως επίσης και ο διχασμός στις τάξεις των δημιουργών και η γκρίνια των χρηστών για τις πρακτικές της εταιρείας.

Για τους χρήστες –καταστηματάρχες και ιδιοκτήτες Μ.Μ.Ε.- το πρόβλημα έγκειτο στις υπέρογκες χρεώσεις οι οποίες επιβάλλονταν αυθαίρετα από τους υπαλλήλους της εταιρείας, οι οποίοι αποφάσιζαν κατά βούληση αν το κατάστημα σου ήταν κλαμπ ή καφενείο, αν το πατάρι-αποθήκη έπρεπε να συνυπολογιστεί στο συνολικό εμβαδό του καταστήματος ή αν η παρουσία συσκευής ραδιοφώνου σε κομμωτήριο συνιστά επιβαρυντικό στοιχείο. Με εγκύκλιό του το καλοκαίρι του 2016, το Υπουργείο Εσωτερικών έβαλε φρένο στην βεβαίωση παραβάσεων από την ΑΕΠΙ.

Όμως, από τον Ιανουάριο του 2010 έως τον Σεπτέμβρη του 2015 η εταιρεία είχε ήδη προχωρήσει σε 48.369 εισαγγελικές απαγορεύσεις, 1.406 ανακλήσεις αδειών μουσικής, 3.921 εξώδικες διαμαρτυρίες, 5.365 μηνύσεις, 15 ασφαλιστικά μέτρα και 939 αγωγές εναντίον επαγγελματιών και επιχειρήσεων.

Για τους δημιουργούς όμως το πρόβλημα ήταν μεγαλύτερο. Το πόρισμα της εταιρείας ορκωτών ελεγκτών-λογιστών Ernst & Young για την τετραετία 2011-2014 επιβεβαίωσε τα όσα λέγονταν από πολλούς δημιουργούς, πάντα εν κρυπτώ. «Το πληροφοριακό σύστημα που υποστηρίζει τη διαδικασία της διανομής δεν μπορεί να εξάγει ανάλυση – συσχέτιση εισπραχθέντων τιμολογίων και διανεμηθέντων δικαιωμάτων. Επίσης, το πληροφοριακό σύστημα δεν διασφαλίζει την πληρότητα της εισαγόμενης πληροφορίας η οποία χρησιμοποιείται στον υπολογισμό της διανομής». Με άλλα λόγια, κανείς δεν γνώριζε τι πραγματικά δικαιούνταν σε σχέση με αυτά που εισέπραττε. Δεν είναι λίγοι άλλωστε οι δημιουργοί που καταγγέλλουν ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση τους καθεστώτος λειτουργίας της εταιρείας οδηγούσε αναγκαστικά σε –τιμωρητική- μείωση των απολαβών τουw. Φυσικά, υπήρχαν και οι «τυχεροί». Αυτοί που έπαιρναν προκαταβολές, πολλαπλάσιες των νόμιμων, οι οποίες ουδέποτε επεστράφησαν, των οποίων τα ονόματα δεν δημοσιοποιούνται λόγω αντιδράσεων των ίδιων και των σωματείων που τους εκπροσωπούν.

Τα πράγματα είναι ακόμα πιο ζόρικα για τους στιχουργούς και τους κληρονόμους δημιουργών, οι οποίοι δεν έχουν απολαβές από δημόσιες εμφανίσεις και άρα το εισόδημά τους από το έργο τους φτάνει στους ίδιους μόνο μέσω δικαιωμάτων.

Και το κλου. Το ίδιο πόρισμα της Ernst & Young αποκαλύπτει αρνητικά κεφάλαια 19,9 εκατομμυρίων ευρώ και αδιανέμητα δικαιώματα 42 εκατομμυρίων (εισπαραχθέντα). Μαύρα τα μαντάτα για μια εταιρεία με 160 εργαζόμενους, 14.500 μέλη, 80.000.000 τίτλους τραγουδιών και το μοναδικό σοβαρό αρχείο ηχογραφημάτων ελληνικής μουσικής στη χώρα. Μια ανώνυμη εταιρεία «προστασίας και διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων», που λειτουργούσε χωρίς έλεγχο από τα μέλη της –Γενική Συνέλευση, Διοικητικό Συμβούλιο και Εποπτικό Συμβούλιο-, αποφέροντας τεράστια κέρδη στους μετόχους της, σε πλήρη αντίθεση με τα ισχύοντα για τους αντίστοιχους οργανισμούς στην Ευρώπη.  

Θα έλεγε κανείς, μετά από όλα όσα προέκυψαν τα τελευταία χρόνια μετά από ελέγχους, τον διορισμό επιτρόπου, την παραπομπή των μελών του Δ.Σ. της ΑΕΠΙ για επτά κακουργήματα και την απληρωσιά των δημιουργών, όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα ομονοούσαν προς την κατεύθυνση είτε της εξυγίανσης της ΑΕΠΙ, είτε της αντικατάστασής της από άλλο φορέα.

Όμως, όχι. Τα σωματεία που εκπροσωπούν σήμερα τους δημιουργούς, Άσμα 450+, Μέτρον, Υπέρβαση, ΣΩΜΣΕ, πέραν της κοινής ομολογίας ότι η κατάσταση στην ΑΕΠΙ της οικογένειας Ξανθόπουλου έφτασε στο απροχώρητο, έχουν επιδοθεί σε ανηλεή πόλεμο χαρακωμάτων, με ανταλλαγές ύβρεων και υπαινιγμών,  για το μέλλον των δικαιωμάτων τους.

Μέχρι τα πρόσφατα γεγονότα – μεταφορά των αρμοδιοτήτων της ΑΕΠΙ στον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ) που εποπτεύεται από το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού- οι προτάσεις ήταν: λουκέτο στην ΑΕΠΙ, συνέχιση της λειτουργίας της ΑΕΠΙ με ταυτόχρονο εξοβελισμό των παλιών μετόχων, συνδιοίκηση με τους μετόχους υπό προϋποθέσεις. Ο καθένας υποστήριξε την πρότασή του με μία τουλάχιστον ανοιχτή επιστολή προς τον εκάστοτε υπουργό πολιτισμού και τον πρωθυπουργό και μπόλικη λάσπη στους αντιπάλους του.

Όμως από τη στιγμή που έγινε γνωστό ότι θα μπει λουκέτο στην ΑΕΠΙ το «γήπεδο» μετατοπίστηκε. Τώρα ο πόλεμος μαίνεται μεταξύ των υποστηρικτών της απόφασης για τη σύσταση Ειδικής Υπηρεσίας Έκτακτης Διαχείρισης Πνευματικών Δικαιωμάτων υπό την  σκέπη του ΟΠΙ (Άσμα 450+, Υπέρβαση) μέχρι να φτιαχτεί ο νέος οργανισμός συλλογικής διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων και εκείνων που τον αντιμάχονται (Μέτρον, ΣΩΣΜΕ). Αυτοί οι τελευταίοι κατηγορούν το υπουργείο για «κρατικοποίηση» των δικαιωμάτων τους και έντεχνη πτώχευση της ΑΕΠΙ με συνέπεια να χάσουν τα λεφτά που τους οφείλονται. Δεν λένε τίποτα ωστόσο για το ποιος θα πληρώσει τα σπασμένα των οφειλών της ΑΕΠΙ προς τρίτους…

Και μια ιστορία «Αυτοδιαχείρισης»
Ο Γιάννης Γλέζος, συνθέτης, πρόεδρος του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Πνευματικών Δικαιωμάτων μουσικών έργων Αυτοδιαχείριση, πρότεινε την «αντικατάσταση» της ΑΕΠΙ από την Αυτοδιαχείριση με τις ευλογίες της CISAC, της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης. Τα επιχειρήματά του ωστόσο δεν φαίνεται να πείθουν τους περισσότερους συναδέλφους του. Στα προβλήματα της Αυτοδιαχείρισης αξίζει να αναφερθεί και η διχόνοια μεταξύ των μελών της που έχει οδηγηθεί στα άκρα…

Και το (μέγα) θέμα των δικαιωμάτων των ξένων δημιουργών…
Μεγάλο ζήτημα έχει προκύψει και με την καταβολή των δικαιωμάτων των ξένων δημιουργών τα οποία εισέπραττε η ΑΕΠΙ για λογαριασμό των οργανισμών διαχείρισης άλλων χωρών. Οι περισσότεροι ξένοι οργανισμοί έχουν ανακοινώσει εδώ και μήνες ότι δεν συνεργάζονται με την ΑΕΠΙ όμως εκκρεμεί να δούμε τι θα κάνουν. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία πάντως, ξένες επιχειρήσεις μπορούν να διαχειρίζονται πνευματικά δικαιώματα στη χώρα μας και ο βρετανικός PRS for music έχει ήδη εκδηλώσει σχετική πρόθεση. Όσο για την επιστολή του διευθυντή της CISAC προς την υπουργό Λυδία Κονιόρδου, με την οποία της ζητάει επιτακτικά να «υιοθετήσει» την λύση της Αυτοδιαχείρησης, αυτή δεν είναι δεσμευτική για τους επί μέρους οργανισμούς διαφόρων χωρών.

Για την ιστορία:
Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται είκοσι διαφορετικοί οργανισμοί πνευματικών δικαιωμάτων. Πρόκειται για οκτώ Οργανισμούς Συλλογικών Δικαιωμάτων (ΟΣΔ) που εκπροσωπούν τους πνευματικούς δημιουργούς (συνθέτες, στιχουργούς, ηθοποιούς, θεατρικούς συγγραφείς, σκηνογράφους, φωτογράφους κ.α.), δέκα ΟΣΔ που εκπροσωπούν τους δικαιούχους συγγενικών δικαιωμάτων (μουσικοί, ηθοποιοί, ερμηνευτές κ.α.) και δύο Οργανισμούς Συλλογικής Προστασίας.

 

• Ernst & Young
• ΑΕΠΙ
• υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού