Το 2026 ως χρονιά δοκιμασίας για τη διεθνή σκηνή και την ελληνική εξωτερική πολιτική

Το 2026 δεν προσφέρεται για εύκολες ταμπέλες. Δεν είναι χρονιά θριάμβων ούτε χρονιά κατάρρευσης· είναι μια περίοδος όπου οι ισορροπίες γίνονται πιο εύθραυστες και οι αποφάσεις πιο βαριές. Για τη διεθνή τάξη πραγμάτων, αλλά και για την Ελλάδα ειδικότερα, πρόκειται για έτος στρατηγικής πίεσης, στο οποίο οι βεβαιότητες των προηγούμενων ετών υποχωρούν και τα περιθώρια ελιγμών στενεύουν.

Στο διεθνές σύστημα, το ουκρανικό μέτωπο λειτουργεί ως καταλύτης. Η πορεία του πολέμου και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο θα επιχειρηθεί να «κλείσει» θα επηρεάσουν άμεσα το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας. Αν εδραιωθεί η λογική της επιβολής τετελεσμένων διά της ισχύος, τότε η Ευρώπη εισέρχεται σε μια φάση όπου το Διεθνές Δίκαιο παύει να αποτελεί επαρκή ασπίδα από μόνο του. Για χώρες που δεν διαθέτουν στρατηγικό βάθος ή πυρηνική ισχύ, αυτό το δεδομένο μεταφράζεται σε αυξημένη ανασφάλεια.

Η ελληνική ανάγνωση της ρευστότητας

Η Αθήνα παρακολουθεί αυτές τις εξελίξεις με διπλό άγχος. Από τη μία, γνωρίζει ότι δεν έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις αποφάσεις των μεγάλων δυνάμεων. Από την άλλη, αντιλαμβάνεται ότι κάθε αναθεώρηση κανόνων σε ένα σημείο του χάρτη λειτουργεί ως προηγούμενο αλλού. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η σταθερότητα δεν είναι δεδομένη, αλλά διαρκές ζητούμενο.

Αυτός είναι και ο λόγος που η επανενεργοποίηση του διαλόγου με την Τουρκία αντιμετωπίζεται λιγότερο ως στρατηγική σύγκλισης και περισσότερο ως μηχανισμός ελέγχου εντάσεων. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γιώργου Γεραπετρίτη υποδηλώνουν πρόθεση να διατηρηθεί το κανάλι ανοιχτό, χωρίς όμως να καλλιεργούνται προσδοκίες ταχείας επίλυσης των δομικών διαφορών.

«Τα δώρα του Πούτιν»: Σε ποιους ηγέτες «έστειλε» γιορτινά κουτιά ο Ρώσος πρόεδρος – Τι έλαβε ο Ζελένσκι

Η Τουρκία, την ίδια στιγμή, εμφανίζεται να ισορροπεί ανάμεσα στη φιλοδοξία και στον περιορισμό. Ο Ταγίπ Ερντογάν επιδιώκει να διατηρήσει ρόλο περιφερειακού παίκτη πρώτης γραμμής, ωστόσο τα περιθώριά του συμπιέζονται από τη σχέση με τη Δύση, την αμυντική αναδιάταξη της Ευρώπης και τις εσωτερικές οικονομικές πιέσεις. Αυτή η συνθήκη δεν παράγει σταθερότητα· παράγει αβεβαιότητα.

Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών

Παράγοντας-κλειδί για το 2026 παραμένουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς η νέα αμερικανική διοίκηση περνά από τη φάση της προσαρμογής στη φάση των ουσιαστικών επιλογών, η Ανατολική Μεσόγειος επανέρχεται στο ραντάρ της Ουάσιγκτον. Όχι ως πεδίο επίλυσης διαφορών για λόγους αρχής, αλλά ως περιοχή κρίσιμη για την ενεργειακή, στρατιωτική και γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Δύσης.

Η ελληνική πλευρά επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη θέση της ως προβλέψιμου συμμάχου αλλά έχει εγκλωβιστεί σε εξωτερικές πρωτοβουλίες που ενδέχεται να υπερβούν τα όρια της εθνικής στρατηγικής. Η επιτάχυνση πολυμερών σχημάτων και η κινητικότητα στο διπλωματικό πεδίο λειτουργούν και ως μήνυμα ετοιμότητας, αλλά και ως προληπτική άμυνα απέναντι σε αιφνιδιασμούς.

Μεταξύ πρωτοβουλίας και αναμονής

Το βασικό δίλημμα για την ελληνική διπλωματία το 2026 δεν είναι αν θα κινηθεί, αλλά πώς θα κινηθεί. Υπάρχει η σχολή που θεωρεί ότι το ρευστό περιβάλλον απαιτεί πρωτοβουλίες και προετοιμασία για δύσκολες αποφάσεις. Υπάρχει και η άποψη ότι, σε συνθήκες παγκόσμιας αστάθειας, η προσεκτική διαχείριση και η αποφυγή δεσμεύσεων αποτελούν ασφαλέστερη επιλογή.

Το γεγονός ότι το 2026 φέρει έντονα προεκλογικά χαρακτηριστικά για την Ελλάδα ενισχύει τη δεύτερη προσέγγιση. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι σε τέτοιες περιόδους κυριαρχεί η λογική της συντήρησης και όχι της ρήξης.

Το βέβαιο είναι ότι το 2026 δεν θα κρίνει τα πάντα, αλλά θα καθορίσει τα όρια μέσα στα οποία θα κινηθεί η ελληνική εξωτερική πολιτική τα επόμενα χρόνια. Και σε έναν κόσμο που αλλάζει χωρίς σαφείς κανόνες, η ικανότητα προσαρμογής ίσως αποδειχθεί πιο σημαντική από τις μεγάλες διακηρύξεις.

• 2026
• ελληνική εξωτερική πολιτική
• εξωτερική πολιτική
• ρευστότητα