Το αφγανικό φιάσκο των 6,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και η πόρτα του φρενοκομείου!

Ήταν ο πιο κοστοβόρος πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας». Σύμφωνα με το Forbes, στα 20 χρόνια της αμερικανικής παρουσίας στο Αφγανιστάν δαπανήθηκαν 2,26 τρισεκατομμύρια δολάρια τα οποία καθώς προέρχονται από δανεισμό θα εκτοξευτούν στα 6,5 τρισ. έως το 2050!

Χώρια οι απώλειες ανθρώπινων ζωών κυρίως μεταξύ των Αφγανών.

Και όμως! Λίγα 24ωρα ήταν αρκετά για να καταρρεύσουν τα πάντα. Με την έναρξη και μόνο της αποχώρησης των αμερικανικών δυνάμεων μετά από απόφαση του Τζο Μπάιντεν, δραπέτευσε ο πρωθυπουργός, φυγαδεύτηκε η κυβέρνηση, παραδόθηκε στους Ταλιμπάν σχεδόν ολόκληρη η χώρα. Η στρατιωτική εκπαίδευση του αφγανικού στρατού, ο ακριβός εξοπλισμός του, ο εκδημοκρατισμός των θεσμών και των τοπικών κοινωνιών απεδείχθησαν πομφόλυγες που έσκασαν.

Περπατώντας μπήκαν στην Καμπούλ οι Ταλιμπάν. Μετά τις πρώτες φωτό με τα συγκρουόμενα αυτοκινητάκια στο λούνα παρκ και τις τρέντι εμφανίσεις μαχητών με μπαντάνες, sneakers, γυαλιά ηλίου και καπέλα του μπέιζμπολ με την σημαία των Ταλιμπάν, άρχισε ο εφιάλτης. Οι εκκαθαρίσεις των «προδοτών» που συνεργάστηκαν με τον εχθρό. Ξαναμπήκε σε ισχύ ο μουσουλμανικός νόμος της Σαρία, «το μονοπάτι που οδηγεί στον Αλλάχ» το οποίο καταδικάζει τις γυναίκες στις επιταγές του ακραίου Ισλάμ όπου το δίκαιο και ο θρησκευτικός φανατισμός ταυτίζονται. Τα αμερικανικά drones, τα τανκς και όλο το οπλοστάσιο πέρασε στην κατοχή των νικητών.

Η αμερικάνικη εισβολή στο Αφγανιστάν ξεκίνησε ως μάχη κατά της τρομοκρατίας μετά τα χτυπήματα της Αλ Κάιντα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, στην καρδιά των ΗΠΑ, στους δίδυμους πύργους και στο Πεντάγωνο. Η τιμωρία ήταν το «εύκολο» κομμάτι της επιχείρησης. Η «συμμόρφωση» και η επιβολή κανόνων με τον δυτικό τρόπο, το δύσκολο.

Το Αφγανιστάν απεδείχθη το δεύτερο Βιετνάμ για τους Αμερικανούς. Είχε προηγηθεί η τότε Σοβιετική Ένωση που επιχείρησε να το μετατρέψει σε σοβιετικό προτεκτοράτο αλλά απέτυχε. Η Μόσχα έζησε το δικό της Βιετνάμ στο Αφγανιστάν. Ακολούθησαν οι Αμερικανοί χωρίς να έχουν διδαχθεί τίποτα. Έκαναν τα ίδια και χειρότερα και απέτυχαν.

Οι Ταλιμπάν, η Αλ Κάιντα και όλα τα παρακλάδια τους ενδυναμώθηκαν από τους εισβολείς. Η δράση φέρνει αντίδραση. Παρά τα 20 χρόνια που πέρασαν, δεν υπήρξε καμία μαζική αντίδραση από τους τοπικούς πληθυσμούς. Δεν έγιναν σοβαρές μάχες για να υπερασπιστούν τις όποιες αλλαγές έγιναν στη ζωή τους. Είτε από απογοήτευση για το διαφορετικό που δεν ήρθε είτε από υποταγή.

Η ρεαλιστική στρατηγική του «Stop loss» που προέκρινε ο Μπάιντεν προκειμένου να σταματήσει την οικονομική αιμορραγία των ΗΠΑ, αναγνωρίζοντας εμμέσως και την αποτυχία αλλαγής του στάτους κβο μιας πολύπαθης και κατακερματισμένης από τις φυλές, περιοχής, οδήγησε σε σειρά λαθών έως την τελευταία στιγμή. Η αποχώρηση και η μετάβαση στο νέο καθεστώς δεν κράτησε μήνες όπως ήλπιζαν κάποιοι αλλά ήταν ραγδαίες οι εξελίξεις.

Ακόμη και σε αυτό έπεσαν έξω. Πολλαπλή είναι η ταπείνωση της υπερδύναμης.

Αναλύσεις επί των αναλύσεων γίνονται όλες αυτές τις ημέρες, για το τι έφταιξε και υπήρξε αυτό το τεράστιο φιάσκο στο Αφγανιστάν. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ τα είπε όλα σε λίγες φράσεις. «Αυτοί (οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ) θα έπρεπε να έχουν παραδεχθεί νωρίτερα ότι απέτυχαν. Όπως και σε πολλά άλλα παρόμοια σχέδια, στην καρδιά του βρίσκονταν η υπερβολή μιας απειλής και κακώς προσδιορισμένες γεωπολιτικές ιδέες. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν μη ρεαλιστικές απόπειρες εκδημοκρατισμού μιας κοινωνίας που αποτελείται από πολλές φυλές».

Το δια ταύτα είναι ότι υπήρξαν οι γνωστές δυτικές παρωπίδες και σε αυτήν την μεγάλη εκστρατεία. Δεν δόθηκαν οι αρμόζουσες ευκαιρίες σε μια χώρα με ιδιαιτερότητες που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη στο ειρηνευτικό σκέλος. Έγιναν πολλά άλλα, αλλά όχι αυτά που θα βοηθούσαν να πνεύσει ένας φιλελεύθερος άνεμος σε συνθήκες ασφάλειας, έστω για ένα κομμάτι του πληθυσμού που θα μπορούσε να τραβήξει και άλλους στη συνέχεια. Οι ΗΠΑ ποτέ δεν κατάλαβαν τι είναι το Αφγανιστάν ή το Ιράκ!

Κι όλα τώρα βυθίστηκαν σε έναν ωκεανό αβεβαιότητας. Και μέσα στο Αφγανιστάν και σε ότι αφορά στις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν με μια ενδεχόμενη πυροδότηση επιθέσεων αυτοκτονίας από τζιχαντιστές στις ΗΠΑ, στην ΕΕ και όπου αλλού.

Όποιος σπέρνει ανέμους θερίζει θύελλες. Η κυριαρχία των Ταλιμπάν άνοιξε την πόρτα του φρενοκομείου με απρόβλεπτες συνέπειες για όλους.

• Αφγανιστάν
• ΗΠΑ
• Ταλιμπάν