Το Airbnb φέρνει επενδύσεις, αλλά διώχνει τους ανθρώπους

Το δημοσίευμα της Καθημερινής είναι εντυπωσιακό. Τον Ιανουάριο καταγράφηκε αύξηση 157,7% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2018 στις εισροές κεφαλαίων από το εξωτερικό για την αγορά ακινήτων στην Ελλάδα. Τον περσινό Ιανουάριο είχαν αντιστοίχως αυξηθεί κατά 205.5% έναντι του 2017. Συνολικά το 2018, τα κεφάλαια που εισέρρευσαν στην ελληνική αγορά ακινήτων από το εξωτερικό αυξήθηκαν κατά 172% σε σχέση με το 2017 και διαμορφώθηκαν γύρω στο 1,3 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, βασική αιτία για το μπουμ στις ξένες επενδύσεις στα ακίνητα, πέρα από τη «χρυσή βίζα», είναι οι προσδοκίες σημαντικών αποδόσεων από την εκμετάλλευση ακινήτων μέσω των ψηφιακών πλατφορμών βραχυχρόνιων μισθώσεων -λέγε με Airbnb.

Το 2018 το σύνολο των ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα έφτασε τα 3,64 δισ.. Δηλαδή το 1/3 των ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα αφορούσαν αγορές ακινήτων. Το μερίδιο του real estate στις ξένες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω το 2019 γιατί οι αγορές ακινήτων τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα την ώρα που το σύνολο των ξένων επενδύσεων αυξήθηκε to 2018 κατά το (μικρό συγκριτικά) 13,8%.

Η κότα με τα χρυσά αυγά

Έχουμε βρει λοιπόν την κότα που γεννάει τα χρυσά αυγά. Εκ πρώτης όψεως έτσι μοιάζει το Airbnb. Στην Ελλάδα η οποία, κατά τον εκπρόσωπο της Κομισιόν Κρις Άλεν, έχει έλλειμμα επενδύσεων 15 δισ. ευρώ ετησίως, ένας κλάδος φέρνει συνεχώς αυξανόμενο ζεστό χρήμα. Μαζί με τη αύξηση της προσφοράς της σχετικά φτηνής Airbnb φιλοξενίας, αυξάνεται και ο όγκος των τουριστών. Και μαζί με την αύξηση των τουριστών, αυξάνεται και ο τζίρος των επιχειρήσεων που τους εξυπηρετούν, κατά κύριο λόγο αυτών που στη γλώσσα της γραφειοκρατίας ονομάζονται «καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος».

Οι γειτονιές

Μόνο που εκτός από τις επενδύσεις και τους τζίρους, υπάρχουν οι άνθρωποι και οι γειτονιές. Η έκρηξη του Airbnb συνέβαλε τα μάλα στη μέση αύξηση των ενοικίων κατά 8,4% το 2018, τη ώρα που οι άνεργοι είναι 870.000 και οι αυξήσεις στους μισθούς στον ιδιωτικό τομέα ήταν της τάξης του 1,5%. Η κατάσταση είναι ακόμα πιο δύσκολη σε γειτονιές όπως το Κουκάκι, τα Εξάρχεια και το Παγκράτι, όπου ιδιοκτήτες ζητάνε ακόμα και αύξηση 50% στα ενοίκια. Σταδιακά ολόκληρες συνοικίες χάνουν τους μόνιμους κατοίκους τους και μετατρέπονται σε περιοχές διαμονής τουριστών.

Πέρα από το οικονομικό και ψυχικό κόστος αυτών που φεύγουν, τα πράγματα γίνονται δύσκολα και για αυτούς που μένουν. Μια συνοικία που κατοικείται σε μεγάλο μέρος από τουρίστες, παύει να είναι πλέον γειτονιά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους δεσμούς αλληλεγγύης, το θόρυβο, την ασφάλεια, την ποιότητα ζωής εν γένει.

Να σημειωθεί επίσης ότι δεν ωφελούνται γενικά οι επιχειρήσεις από το Airbnb. Τα μαγαζιά που εξυπηρετούν τους μόνιμους κατοίκους, χάνουν την πελατεία του. Το Airbnb μετασχηματίζει γύρω του την οικονομική δραστηριότητα. Τα self service πλυντήρια αντικαθιστούν τα τσαγκαράδικα.

Η ρύθμιση

Δεν πιστεύω ότι πρέπει να ρίξουμε το Airbnb στο πυρ το εξώτερο. Γνωρίζω ανθρώπους που τα βγάζουν πέρα χάρη στο έξτρα εισόδημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Επιπλέον, είμαι ένας από αυτούς που κατά καιρούς έχουν κάνει τουρισμό επειδή ακριβώς υπάρχουν τα Airbnb και οι φτηνές αεροπορικές εταιρίες.

Πιστεύω όμως ότι πρέπει να μπουν αυστηροί περιορισμοί στο Airbnb. Επειδή, το «αόρατο χέρι της αγοράς» δεν λύνει μαγικά όλα τα προβλήματα, απαιτείται η δημόσια παρέμβαση για να προστατευτούν οι γειτονιές. Η ρύθμιση της αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων πρέπει να γίνει τώρα, πριν το νέο κύμα του real estate δημιουργήσει καινούργια μη αναστρέψιμα τετελεσμένα. Δεν υπάρχει καμία απολύτως δικαιολογία για τη συνεχιζόμενη κυβερνητική ολιγωρία.

Και οι επενδύσεις; Ας μη γελιόμαστε. Οι περιορισμοί στο Airbnb (αν δεν είναι πλασματικοί) θα βάλουν φρένο κατά πάσα πιθανότητα στην επενδυτική φρενίτιδα στο real estate. Αυτό όμως είναι ένα κόστος που η κοινωνία μας μπορεί και πρέπει να καταβάλει. Γιατί δεν γίνεται να διώχνουμε τους ανθρώπους για να φέρουμε τις επενδύσεις. Ούτε είναι βιώσιμο (κοινωνικά και οικονομικά) ένα μοντέλο ανάπτυξης που οδηγεί στην ερήμωση των πόλεων. Η ανάκαμψη δεν έχει νόημα αν δεν αναβαθμίζει το βιοτικό επίπεδο των πολλών. Γνώμη μου πάντα.

• Airbnb
• ακίνητα
• επενδύσεις