Το φάντασμα του Μάο και η διαφθορά, σκιάζουν το ΚΚ Κίνας

Ξεκίνησε την Πέμπτη, σε μία κομβική εποχή για την Κίνα, το 18ο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Δέκα χρόνια μετά την τελευταία αλλαγή ηγεσίας, και έπειτα από μία περίοδο εκρηκτικής ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της οποίας η ασιατική χώρα μετατράπηκε στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, το ΚΚΚ βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο ιδεολογικό σταυροδρόμι: Μεγαλύτερο άνοιγμα προς τη Δύση με μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνουν περισσότερες καπιταλιστικής οικονομίας ή η επιμονή στο σοσιαλιστικό μοντέλο και ο επαναπροσδιορισμός του; Βασικοί εκφραστές αυτού του διλήμματος είναι οι δύο ισχυρότατες φράξιες του μεγαλύτερου πολιτικού κόμματος του πλανήτη, οι φιλελεύθεροι και οι σκληροπυρηνικοί, οι οποίοι κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην εκλογή της Κεντρικής Επιτροπής, του πολιτικού γραφείου αλλά και του νέου δίδυμου που θα διαδεχθεί τον απερχόμενο πρόεδρο Χου Ζιντάο και τον πρωθυπουργό Γουέν Τζιαμπάο.

Σκληρή παρασκηνιακή μάχη

Πίσω από τις μεγαλοπρεπείς – σοβιετικού τύπου – τελετές που συνοδεύουν τις εργασίες του 18ου Συνεδρίου που διεξάγεται από την Πέμπτη στο Μέγαρο του Λαού στην πλατεία Τιεν Αν Μεν του Πεκίνου, κορυφώνονται οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ των δύο τάσεων εδώ και αρκετούς μήνες. Η διαδικασία επιλογής συνέδρων είναι μία χρονοβόρα διαδικασία και στοχεύει αφ’ ενός σε μία κατά το δυνατόν «αντιπροσωπευτική» σύνθεση του περίπλοκου κινεζικού χάρτη και, αφ’ ετέρου, στο να διασφαλίσει ότι δεν θα λείπουν τα στελέχη που βρίσκονται πιο κοντά στα υψηλότερα κλιμάκια, κατά συνέπεια πλησιέστερα στις επικρατούσες φράξιες.

Κατά τη διάρκεια των επτά ημερών του, το συνέδριο επιλέγει την Κεντρική Επιτροπή, η οποία με τη σειρά της καταλήγει στην επιλογή του Πολιτικού Γραφείου. Έπειτα, το Πολιτικό Γραφείο εκλέγει την Επιτροπή του -η κορυφή της πυραμίδας κινεζικής εξουσίας, στην οποία βρίσκονται ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και ο πρωθυπουργός της χώρας. Επί της ουσίας, οι δύο πανίσχυρες φράξιες του κόμματος -οι σκληροπυρηνικοί και οι φιλελεύθεροι- δίνουν έναν επταήμερο αγώνα για το ποιος θα επηρεάσει περισσότερα στελέχη στην Κεντρική Επιτροπή και στο Πολιτικό Γραφείο, κατά συνέπεια, για το ποίος θα ελέγχει τις αποφάσεις του κόμματος. Αποτέλεσμα της σύνθεσης των διεργασιών αυτών είναι και το δίδυμο που όπως φαίνεται θα διαδεχθεί τους Χου Ζιντάο και του Γουέν Τζιαμπάο στην ηγεσία της Κίνας: Από τη μία ο εκλεκτός των μεταρρυθμιστών Σι Τζιπίνγκ με διασυνδέσεις στο στρατό και ένα πιο… «δυτικό» προφίλ, ο οποίος προορίζεται για Πρόεδρος της χώρας. Από την άλλη ο σκληροπυρηνικός Λι Κεκιάνγκ που προαλείφεται για τον πρωθυπουργικό θώκο, ο οποίος έχτισε από το μηδέν την κομματική του καριέρα και ανήλθε σταδιακά στα ανώτατα κλιμάκια του ΚΚΚ, ξεκινώντας από χειρώνακτας εργάτης.

Μεγάλες ιδεολογικές διαφορές

Η πολιτική συμβίωση των δύο νέων ισχυρών ανδρών της Κίνας αναμένεται με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αφού παρότι βρίσκονται στο ίδιο κόμμα έχουν εκ διαμέτρου αντίθετες ιδεολογικές απόψεις, αντανακλώντας εν μέρη τη σύγκρουση κοινωνικών ομάδων που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κίνα. Ο μεν Σι Τζιπίνγκ εκπροσωπεί τη νέα ελίτ που δημιουργήθηκε από τα ανοίγματα της χώρας προς το καπιταλιστικό μοντέλο και ταυτίζεται περισσότερο με τα συμφέροντα των επιχειρηματιών και της ανερχόμενης μεσαίας τάξης των εύπορων παραλιακών περιοχών της ανατολικής Κίνας. Προωθεί περισσότερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, όπως την απελευθέρωση της αγοράς στις ξένες επενδύσεις, σε συνδυασμό με την εισαγωγή δυτικού τύπου δημοκρατικών θεσμών στην χώρα. Ο Τζιπίνγκ μάλιστα αναμένεται να συνεχίσει το έργο του απερχόμενου προέδρου Χου Ζιντάο, ο οποίος κατά την ομιλία του στο συνέδριο άνοιξε με τον πιο εμφατικό τρόπο τη συζήτηση για εκδημοκρατισμό της Κίνας, κάνοντας λόγο για την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στη βελτίωση του δημοκρατικού συστήματος, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο λαός θα μπορεί να έχει τη δυνατότητα εκλογών και δημοκρατικών αποφάσεων. Ο δε Λι Κενγκιανγκ αποτελεί την επιλογή των σκληροπυρηνικών του ΚΚΚ, οι οποίοι εκπροσωπούν και την παραδοσιακή κομματική γραφειοκρατία, με αιτήματα που απευθύνονται στα φτωχότερα στρώματα των πόλεων και της επαρχίας, όπως η ανέγερση φθηνών λαϊκών κατοικιών, η δημιουργία πληρέστερου δημόσιου συστήματος υγείας, αλλά η στροφή της Κίνας στην πράσινη ενέργεια.

Το σκάνδαλο Μπο Σιλάϊ, ευκαιρία για ξεκαθάρισμα λογαριασμών

Ακόμα ένα παράδειγμα του υπογείου πολέμου που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη για την αλλαγή φρουράς στο καθεστώς είναι και το σκάνδαλο με επίκεντρο τον Μπο Σιλάϊ, ο οποίος διαγράφηκε από το κόμμα λίγες ημέρες πριν το συνέδριο. Ο άλλοτε πανίσχυρος γραμματέας του κόμματος στην Τσονγκτσίνγκ, μια μητρόπολη 33 εκατομμυρίων κατοίκων, ήταν ο δελφίνος των σκληροπυρηνικών για την ηγεσία, αλλά αποτελούσε κόκκινο πανί για τους μεταρρυθμιστές, οι οποίοι θεωρούσαν απειλή τη νεομαοϊκή ρητορική του και ξένες προς τα κομματικά ήθη τις τάσεις αυτοπροβολής του. Η καταγγελία ότι επιχείρησε να εμποδίσει τις έρευνες για τη δολοφονία του βρετανού επιχειρηματία Νιλ Χέιγουντ ήταν η ευκαιρία που έψαχναν οι μεταρρυθμιστές για να βγάλουν εκτός μάχης ένα στέλεχος με μεγάλη δύναμη μέσα στο κόμμα, που θα μπορούσε να ανατρέψει τους συσχετισμούς με την ψήφο του. Η καθαίρεση του Μπο στέρησε από τους σκληροπυρηνικούς ένα προβεβλημένο στέλεχος, ίσως και την ελπίδα τους να έχουν έναν εκπρόσωπο τους στον προεδρικό θώκο της χώρας.

Χαίνουσα πληγή η διαφθορά

Μπορεί η υπόθεση Μπο να ήταν ευκαιρία για ορισμένους να προχωρήσουν σε ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών, ωστόσο οι καταγγελίες για διαφθορά στους κόλπους του ΚΚ είναι μία χαίνουσα πληγή για το κόμμα, που τραυματίζει την εικόνα του τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό της Κίνας Το συνέδριο καλείται να πάρει μία σαφή θέση σε αυτό το ζήτημα και να δημιουργήσει ένα πλαίσιο αντιμετώπισης των φαινομένων άκρατου πλουτισμού και των σκανδαλωδών προνομίων που αποκτούν ορισμένα μέλη του ιστορικού κόμματος. «Κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου», τόνισε χαρακτηριστικά ο απερχόμενος πρόεδρος Χου Ζιντάο στη διάρκειας 90 λεπτών ομιλία του, η καλώντας ειδικά τα μέλη του ΚΚΚ να είναι υποδείγματα ηθικής και χρηστής άσκησης της εξουσίας. «Εάν δεν χειριστούμε σωστά αυτό το ζήτημα, μπορεί να αποδειχθεί μοιραίο για το κόμμα και να προκαλέσει ακόμη και την κατάρρευσή του» ήταν τα λόγια του Χου. Η σκιά του Μάο Τσε Τουνγκ πέφτει βαριά στο ΚΚΚ, ο πόλεμος χαρακωμάτων για τη διαδοχή βρίσκεται στο αποκορύφωμά του μέσα σε όλα αυτά η διαφθορά έχει αρχίσει να «διαβρώνει» σημαντικά τις δομές του κόμματος…

Παναγιώτης Βελισσάρης – Λυμπερίδης

• Διαφθορά
• Κίνα
• Μπο Σιλάι