Το κινδυνολογικό παραμύθι για επεισόδια στις 28 – Τα Τέμπη ως πολιτικό πολυεργαλείο και ο Φλωρίδης κάνει… casting – Το ΠΑΣΟΚ που θέλει να μεγαλώσει και ο ελέφαντας στο δωμάτιο

Τι νομίζετε, ρε καλόπαιδα; Ότι θα φοβηθεί ο κόσμος; Κάτι ατσίδες στα σόσιαλ διακινούν το κινδυνολογικό παραμύθι ότι στη συγκέντρωση της 28ης Φεβρουαρίου για τα Τέμπη θα γίνουν επεισόδια. Πρόκειται για παμπάλαιη, ασφαλίτικης λογικής έμπνευση προκειμένου να τρομάξει ο κόσμος και να μην πάει στη συγκέντρωση.

Ρε καλόπαιδα, δεν βαρεθήκατε την ανόητη κινδυνολογία; Τι νομίζετε, ρε μπαγάσηδες; Ότι θα φοβηθεί ο κόσμος και θα αποφύγει να κατέβει στον δρόμο για να διαμαρτυρηθεί για το έγκλημα;

Είστε βαθιά νυχτωμένοι. Η συγκέντρωση της 28ης θα είναι τεράστια. Μεγαλύτερη της πρόσφατης που ταρακούνησε και φόβισε την κυβέρνηση. Ρίξτε μια ματιά γύρω σας και ρωτήστε κόσμο. Αυτή τη φορά θα πάνε ακόμη και εκείνοι που δεν είχαν πάει την προηγούμενη.

Κι αυτό κάτι δείχνει, ατσίδες μου. Κάτι που το βλέπετε και σείς, αλλά προσπαθείτε με βρώμικες μεθόδους να το αντιμετωπίσετε. Όμως το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω, για να θυμηθούμε και κάτι απ’ τα παλιά…

Όσο για την κυβέρνηση, οφείλει να προστατεύσει τις συγκεντρώσεις με σαφείς εντολές προς τους αστυνομικούς να αποφύγουν τις αχρείαστες ρίψεις χημικών και τις προκλητικές ενέργειες εναντίον του ειρηνικού πλήθους.

Τους συνήθεις ταραξίες τους ξέρει. Και είναι εύκολο να τους αντιμετωπίσει, αν θέλει…

«Η πολιτική είναι η τέχνη του να ψάχνεις προβλήματα, να τα βρίσκεις παντού, να τα διαγνώσεις λανθασμένα και να εφαρμόζεις λάθος λύσεις»

Αν κάποιος πίστευε ότι το δυστύχημα των Τεμπών ήταν αποκλειστικά ένα θέμα δικαιοσύνης, διαφάνειας και λογοδοσίας, μάλλον δεν είχε δει ποτέ την ελληνική πολιτική σκηνή να μετατρέπει τραγωδίες σε επικοινωνιακά εργαλεία. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα «Τέμπη» δεν είναι απλά «Τέμπη» – είναι ο καταλύτης για τη συσσωρευμένη κοινωνική οργή, ένας πολυσυλλεκτικός αγωγός διαμαρτυρίας που ξεκινά από την ακρίβεια και φτάνει μέχρι την απόλυτη απονομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος.

Στη Βουλή, κυβέρνηση και αντιπολίτευση κάνουν πρόβα για την επερχόμενη πρόταση δυσπιστίας, αλλά το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν η ΝΔ θα παραμείνει στην εξουσία. Το ερώτημα είναι αν θα καταφέρει να ελέγξει το αφήγημα ή αν θα δει τη δυσαρέσκεια να διοχετεύεται προς νέους, πιο «αντισυστημικούς» παίκτες. Ο Μητσοτάκης θέλει να πείσει ότι η Δικαιοσύνη θα κάνει τη δουλειά της, ενώ ο Ανδρουλάκης και ο Φάμελλος προσπαθούν να βρουν το τέλειο πολιτικό frame για να εκφράσουν την οργή χωρίς να φανούν απελπισμένοι.

Όταν το σύστημα φοβάται τον αντισυστημισμό

Η νέα δημοσκόπηση της GPO επιβεβαιώνει αυτό που το πολιτικό σύστημα απεύχεται: ο αντισυστημισμός γιγαντώνεται, και η λέξη πλέον δεν είναι απλά μια αόριστη έννοια αλλά μια ενεργή πολιτική ταυτότητα. Το 64,8% θεωρεί ότι η υπόθεση των Τεμπών ενίσχυσε την αποστροφή προς το κράτος, ενώ ένα 39,8% βλέπει θετικά τον αντισυστημισμό –ένα ποσοστό αρκετό για να προκαλέσει πονοκέφαλο στη Χαριλάου Τρικούπη και ακόμα μεγαλύτερο εκνευρισμό στη Νέα Δημοκρατία.

Η άνοδος κομμάτων όπως η Ελληνική Λύση, η Πλεύση Ελευθερίας και η Φωνή Λογικής δείχνει ότι η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται σε μια ιδεολογική κατεύθυνση. Από τη μια, οι πιο νεαρές ηλικίες και οι αριστερόστροφοι ψηφοφόροι βλέπουν τον αντισυστημισμό ως πράξη αντίστασης απέναντι σε ένα διεφθαρμένο σύστημα. Από την άλλη, οι συντηρητικότεροι πολίτες τον θεωρούν μια επικίνδυνη παρέκκλιση που οδηγεί σε «λαϊκισμό» και χάος.

Η κάλπη και ο πολιτικός εφιάλτης των παραδοσιακών κομμάτων

Στο πολιτικό χρηματιστήριο, οι μετοχές της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ πέφτουν, με το κυβερνών κόμμα να βρίσκεται στο 24,8% και τη Χαριλάου Τρικούπη να παραπαίει στο 15,4%. Ο ΣΥΡΙΖΑ, αποδυναμωμένος και χωρίς αφήγημα, βλέπει το εκλογικό του μερίδιο να βυθίζεται σε μονοψήφια επίπεδα (5,9%), πίσω ακόμα και από το ΚΚΕ. Εν τω μεταξύ, η Ελληνική Λύση με 9,6% και η Πλεύση Ελευθερίας με 6,8% αποδεικνύουν ότι το αντισυστημικό κύμα δεν είναι μια συγκυριακή τάση, αλλά μια δυναμική που μεταφράζεται σε ψήφους.

Όταν ο κόσμος παύει να εμπιστεύεται την τηλεόραση, τις εφημερίδες και τα «παραδοσιακά» μέσα ενημέρωσης και στρέφεται στα social media για πληροφόρηση, τότε οι πολιτικές ισορροπίες αρχίζουν να τρέμουν. Η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ βλέπουν τους ψηφοφόρους τους να γλιστρούν προς πιο ριζοσπαστικές επιλογές, ενώ η συζήτηση για το αν η Ελλάδα βαδίζει προς ένα νέο κύμα πολιτικής ανατροπής δεν είναι πλέον θεωρητική.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το αντισυστημικό ρεύμα θα διαρκέσει, αλλά αν το υπάρχον πολιτικό σύστημα έχει τα εργαλεία να το διαχειριστεί. Ή όπως θα έλεγε και ο Heath Ledger στο The Dark Knight: “This town deserves a better class of criminal.”

Αποκάλυψη τώρα ή πολιτική υπερπαραγωγή;

Ο Γιώργος Φλωρίδης, σε μια δήλωση που θα μπορούσε να είναι deleted scene από το “Apocalypse Now”, προειδοποιεί πως οι διαδηλώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε «εμφύλιο». Μια βαριά λέξη, που στην Ελλάδα έχει τη δική της φόρτιση – δεν είναι ατάκα του “The Dark Knight”, είναι κομμάτι της Ιστορίας. Κι αν κάτι μας δίδαξε η κρίση των μνημονίων, είναι πως όσο κι αν τα πράγματα έφτασαν στα άκρα, η Δημοκρατία δεν λύγισε. Η κοινωνία εξοργίζεται, διαδηλώνει, φωνάζει – όπως ακριβώς θα έπρεπε σε μια δημοκρατία που λειτουργεί. Το να βαφτίζεις τον λαό “προεπαναστατικό” επειδή ζητά Δικαιοσύνη δεν είναι πολιτική ψυχραιμία, είναι ρητορική “Dr. Strangelove”. Ο υπουργός Δικαιοσύνης θα έπρεπε να καθησυχάζει, όχι να κάνει casting για μια νέα εκδοχή του “Joker”. Άλλο το να υπερασπίζεσαι τους θεσμούς, κι άλλο να δείχνεις με το δάχτυλο τις πλατείες, γιατί, όπως θα έλεγε κι ο Μάο, «μεγάλη αναταραχή, υπέροχη κατάσταση» – αλλά το αν αυτή η κατάσταση γυρίσει εναντίον του συστήματος, είναι μια άλλη ταινία

Το τέλος μιας υπόθεσης είναι σημαντικότερο από την αρχή της

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη Θεσσαλονίκη μοιάζει να προετοιμάζει το τελικό act μιας τετραετίας που θυμίζει λίγο από “The Truman Show”: ένα προσεκτικά σκηνοθετημένο αφήγημα στο οποίο όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο. Μόνο που έξω από το σκηνικό, οι πολίτες ζουν σε μια χώρα που ασφυκτιά από ακρίβεια, κρατική ανεπάρκεια και ένα αόρατο «επιτελικό» χέρι που προτιμά να χειροκροτεί τον εαυτό του αντί να λύσει προβλήματα.

Το έργο που συνεχίζεται, κατά τον πρωθυπουργό, είναι γεμάτο εντυπωσιακές γέφυρες και υποδομές – λες και οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης νοιάζονται περισσότερο για flyover παρά για την καθημερινή τους επιβίωση. Και αν το στοίχημα είναι να κριθεί η κυβέρνηση στο τέλος της τετραετίας, ας θυμηθεί τι έλεγε ο Τσόρτσιλ: “Η Ιστορία θα είναι καλή μαζί μου, γιατί σκοπεύω να τη γράψω εγώ.” Μόνο που η Ιστορία συχνά διαψεύδει όσους πιστεύουν ότι θα τη χαλιναγωγήσουν.

Η αντιπολίτευση ως οικουμενικό κακό

Όταν δεν υπάρχει απάντηση στα πραγματικά προβλήματα, υπάρχει πάντα το blame game. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, υιοθετεί τη γνωστή τακτική του “διαίρει και βασίλευε”, κατηγορώντας ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ για αποσταθεροποίηση. Στο μυαλό του, η αντιπολίτευση δεν είναι απλώς ανίκανη – είναι σχεδόν σατανική, με οργανωμένα σχέδια που θυμίζουν περισσότερο “House of Cards” παρά την πραγματικότητα ενός κατακερματισμένου πολιτικού τοπίου.

Και φυσικά, η πιο βολική κατηγορία είναι η «εργαλειοποίηση του ανθρώπινου πόνου». Λες και το δικαίωμα στη διαμαρτυρία είναι ένα προνόμιο που χαρίζεται και όχι θεμελιώδες στοιχείο της Δημοκρατίας. “Δώστε τους άρτο και θεάματα”, έλεγαν οι Ρωμαίοι – μόνο που εδώ, αντί για άρτο, έχουμε κούφιες υποσχέσεις, και αντί για θέαμα, μια κυβέρνηση που προσπαθεί να εξηγήσει γιατί φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από την ίδια.

Τέλος τετραετίας ή αρχή της κρίσης;

Το αφήγημα του “εμείς δουλεύουμε, οι άλλοι χαλάνε την ατμόσφαιρα” είναι βολικό, αλλά η πολιτική δεν είναι θερινό σινεμά. Ο κόσμος θυμάται ποιος έκανε τι και ποιος δεν έκανε τίποτα. Ο Μητσοτάκης υπόσχεται ότι όλα θα κριθούν στο τέλος – αλλά το θέμα είναι ποιος θα κρατά το στιλό όταν γραφτεί ο επίλογος. Διότι, όπως έγραφε και ο Έντουαρντ Μπούλβερ: “Η πένα είναι πιο δυνατή από το σπαθί. Αρκεί να ξέρεις πώς να τη χρησιμοποιήσεις.” Και κάποιοι μοιάζει να την έχουν αφήσει να σκουριάσει.

“Η πολιτική είναι η τέχνη του να ψάχνεις προβλήματα, να τα βρίσκεις παντού, να τα διαγνώσεις λανθασμένα και να εφαρμόζεις λάθος λύσεις.” – Groucho Marx

Ο ελέφαντας στο δωμάτιο της Χαριλάου Τρικούπη

Όμως, η δημοσκοπική στασιμότητα είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο της Χαριλάου Τρικούπη. Ο Ανδρουλάκης μιλά για ένα «ανοιχτό κόμμα», αλλά το ερώτημα είναι: πόσοι θέλουν να μπουν σε έναν χώρο που προσπαθεί ακόμα να αποφασίσει αν είναι κόμμα εξουσίας ή ο μόνιμος τρίτος πόλος που απλώς περιμένει το λάθος των άλλων;

Η επιθετική ρητορική του θεσμικού ΠΑΣΟΚ

Η Χαριλάου Τρικούπη αποφάσισε να εγκαταλείψει το «σοβαρό και θεσμικό» προφίλ και να υιοθετήσει μια πιο αιχμηρή στάση. Ίσως συνειδητοποίησαν ότι στη Βουλή δεν υπάρχουν Όσκαρ για «καλύτερη πολιτική ευπρέπεια». Οι αντιπολιτευτικές ριπές έχουν πυκνώσει, αλλά χωρίς την απαραίτητη πυκνότητα στην ατζέντα. Το ΠΑΣΟΚ αναγκάζεται να παίξει σε ένα γήπεδο όπου το ΣΥΡΙΖΑ έχει το know-how της αντιπολίτευσης και η ΝΔ το πλεονέκτημα της διακυβέρνησης.

Η στρατηγική του «εμείς δεν λέμε τη λέξη εκλογές, αλλά όλοι ξέρουμε ότι το εννοούμε» δείχνει μια πολιτική ντροπαλότητα που δεν αρμόζει σε κόμμα που θέλει να πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει. Όπως θα έλεγε και ο Θουκυδίδης, «οι δυνατοί κάνουν ό,τι μπορούν, οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει». Και στην πολιτική, το μεγαλύτερο λάθος είναι να δίνεις την εντύπωση ότι απλώς ακολουθείς τις εξελίξεις αντί να τις διαμορφώνεις.

Η μεγάλη πρόκληση: Μπορεί να μετατραπεί η διεύρυνση σε πραγματική δυναμική;

Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: είτε η διεύρυνση θα του δώσει νέα πνοή, είτε θα μείνει μια καλοστημένη επικοινωνιακή άσκηση χωρίς αντίκρισμα. Το πολιτικό τοπίο αλλάζει, αλλά δεν αρκεί να βλέπεις τις δημοσκοπήσεις – πρέπει να διαμορφώσεις το αφήγημα. Η ΝΔ παλεύει να διαχειριστεί τη φθορά της, ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να κρατήσει την όποια επιρροή του, και το ΠΑΣΟΚ απλά προσθέτει ονόματα στο μητρώο του.

Όμως, η πολιτική δεν είναι αριθμητική, είναι χημεία. Κι αν η Χαριλάου Τρικούπη δεν βρει τον σωστό συνδυασμό συμμαχιών, αφηγήματος και ριζοσπαστισμού, τότε θα ανακαλύψει ότι το να μεγαλώνεις αριθμητικά δεν σημαίνει πως δυναμώνεις πολιτικά. Και όπως είπε και ο Τσώρτσιλ: «Η επιτυχία δεν είναι οριστική, η αποτυχία δεν είναι μοιραία. Αυτό που μετράει είναι το κουράγιο να συνεχίζεις.» Η μόνη ερώτηση είναι: πόσο κουράγιο έχει πραγματικά το ΠΑΣΟΚ;

Ωραίο μου πλυντήριο!

Όταν ακούς ότι ο τάδε πολιτικός «έσπευσε να διευκρινίσει» ζητώντας συγγνώμη ταυτόχρονα για κάτι που είπε, να ξέρεις ότι για τα μάτια το λέει. Μέσα του ισχύουν απολύτως ό,τι είπε στην πρώτη δήλωσή του, αλλά αναγκάζεται να…διευκρινίσει λόγω του σάλου που δημιουργήθηκε.

Για παράδειγμα: Δεν ήταν η… «καθ’ υπερβολήν προφορικότητα του λόγου» που οδήγησε τον βουλευτή Αχαϊας Παναγιωτόπουλο, του ΣΥΡΙΖΑ, να χαρακτηρίσει την κυβέρνηση «συμμορία που μας κυβερνά» και τον Ανδρουλάκη «κοντούλα λεμονιά».

Ήταν η βαθιά πεποίθηση ότι αυτά που είπε ισχύουν. Δεν ήταν δηλαδή κάποιο λεκτικό ολίσθημα εν τη ρύμη του λόγου. Εδώ έχουμε μαζεμένους δύο υβριστικούς χαρακτηρισμούς που δεν του ξέφυγαν αλλά του βγήκαν αυθόρμητα. Γιατί τους πιστεύει.

Όσο για την αφωνία της Κουμουνδούρου τι να πεις; Ενώ κάθε τρεις και λίγο ζητάει διαγραφή βουλευτών της ΝΔ για ανάλογες δηλώσεις, στην περίπτωση του δικού του βουλευτή έκανε την πάπια.

Συγχαρητήρια, παιδιά! Μια χαρά το πάτε το κόμμα. Γι’ αυτό σκίζετε στις δημοσκοπήσεις…

• Hard Talks