Το μετέωρο βήμα της Φον ντερ Λάιεν: Πώς ένα «όχι» στο πράσινο ξέπλυμα απειλεί ολόκληρη την πολιτική της ατζέντα

Η απόφαση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να αποσύρει τη νομοθεσία που στόχευε στο «πράσινο ξέπλυμα» των εταιριών δεν ήταν απλώς μια συμβολική υποχώρηση, σύμφωνα με το Politico.

Αντίθετα, φαίνεται πως θέτει σε δοκιμασία τη συνοχή του πολιτικού συνασπισμού που τη στήριξε, απειλώντας να τινάξει στον αέρα μερικές από τις βασικές πολιτικές της δεύτερης θητείας της στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η νομοθεσία για τους πράσινους ισχυρισμούς –ένα σημαντικό εργαλείο της Πράσινης Συμφωνίας για την καταπολέμηση της παραπλάνησης των καταναλωτών από ψευδείς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς- βρισκόταν ήδη στο τελικό στάδιο διαπραγμάτευσης μεταξύ Ευρωκοινοβουλίου και Συμβουλίου.

Όμως η Φον ντερ Λάιεν επέλεξε να την αποσύρει, σε μια εμφανή προσπάθεια να προσεγγίσει την ακροδεξιά και να διατηρήσει την επιρροή της καθώς οι πολιτικοί άνεμοι στην Ευρώπη φυσούν δεξιότερα.

Μια πολιτική ρήξη που αναστατώνει τις ισορροπίες

Η κίνηση αυτή εξόργισε τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) και το φιλελεύθερο Renew Europe, τους δύο βασικούς συμμάχους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) στο οποίο ανήκει η Φον ντερ Λάιεν.

Οι δύο ομάδες βλέπουν την κίνηση ως απευθείας πρόκληση και μιλούν για καταστρατήγηση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, ενώ απειλούν να μπλοκάρουν κρίσιμα νομοσχέδια.

Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται η μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), οι νέοι κανόνες για τις απελάσεις αιτούντων άσυλο, αλλά και το omnibus -η δέσμη μέτρων που απλοποιεί τις υποχρεώσεις υποβολής περιβαλλοντικών εκθέσεων.

Αν η πρόεδρος της Επιτροπής δεν καταφέρει να κρατήσει ενωμένους τους Σοσιαλιστές και τους Φιλελεύθερους, τα παραπάνω θα μπορούσαν να παγώσουν εντελώς.

«Η Φον ντερ Λάιεν πρέπει να διαλέξει πλευρά», προειδοποίησε ο Ρενέ Ρεπάσι, επικεφαλής των Γερμανών Σοσιαλιστών. Αν συνεχίσει να φλερτάρει με την ακροδεξιά, οι κεντρώοι σύμμαχοί της μπορεί να τινάξουν στον αέρα το omnibus, την κορυφαία προτεραιότητά της για τη δεύτερη θητεία.

Μια Ε.Ε. στα πρόθυρα πολιτικού αδιεξόδου

Η απογοήτευση των κεντρώων δεν περιορίζεται μόνο στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Για πολλούς, η απόσυρση της Οδηγίας για τους πράσινους ισχυρισμούς ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Ο ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών Tiemo Wölken δήλωσε πως το ΕΛΚ «παίζει ανεύθυνα με την εξουσία» και προσπαθεί να ταπεινώσει τους πρώην συμμάχους του. «Θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε φάκελος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ειδικοί και πολιτικοί εκτιμούν ότι οι Σοσιαλιστές και οι Φιλελεύθεροι είναι έτοιμοι να δυσκολέψουν το έργο της Επιτροπής, καθυστερώντας διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις, ειδικά σε φακέλους που η ακροδεξιά δεν θα υποστήριζε ποτέ.

Ο πρώην ευρωβουλευτής Richard Corbett μιλά για «ζόρικα χρόνια μπροστά», ιδίως όσο πλησιάζει η συζήτηση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό του 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ.

Η φθίνουσα επιρροή της κεντροαριστεράς ενισχύει την αντιπολίτευση

Η Φον ντερ Λάιεν μπορεί να ηγείται της Επιτροπής, αλλά το πολιτικό τοπίο στην Ευρώπη μεταβάλλεται ταχύτατα. Σε πολλές χώρες η κεντροαριστερά βρίσκεται σε υποχώρηση -χαρακτηριστικά παραδείγματα η Ισπανία και η Γερμανία. Αυτό μπορεί να δώσει στους Σοσιαλιστές στις Βρυξέλλες μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, καθιστώντας τους πιο ενεργούς στην αντιπολίτευση.

Το ίδιο ισχύει και για τους Φιλελεύθερους, ειδικά αν ο Εμανουέλ Μακρόν δεν καταφέρει να διατηρήσει τη θέση του στις γαλλικές εκλογές του 2027. «Η αντιπροσωπεία της Ισπανίας είναι η δεύτερη μεγαλύτερη», υπενθυμίζει ο Ρεπάσι, «και αν νιώσουν ότι δεν δεσμεύονται πια από κυβερνητικές ευθύνες, τότε όλα αλλάζουν».

Συγκρούσεις μεν, αλλά και ρεαλισμός

Παρά την ένταση, κάποιοι παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο ο συνασπισμός θα καταρρεύσει στην πράξη. Οι Σοσιαλιστές και οι Φιλελεύθεροι έχουν στο παρελθόν εκφράσει αντίθεση σε κινήσεις της φον ντερ Λάιεν -όπως με την υποψηφιότητα του Ιταλού δεξιού Raffaelle Fitto- αλλά τελικά υποχώρησαν.

Επιπλέον, η ακροδεξιά, αν και χρήσιμη σε επιμέρους ψηφοφορίες, δεν θεωρείται αξιόπιστος θεσμικός εταίρος, ιδίως σε μεγάλα θέματα όπως ο προϋπολογισμός ή η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

«Η συνεργασία των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων είναι αναπόφευκτη», δήλωσε ο ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Sigfried Mureșan, που ηγείται των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.

Ένα στοίχημα με αβέβαιο αποτέλεσμα

Η Φον ντερ Λάιεν παίζει πλέον σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο γεωπολιτικό και πολιτικό πεδίο. Με το ΕΛΚ να γέρνει προς τα δεξιά και τους άλλοτε συμμάχους να προειδοποιούν για ρήξη, η επιτυχία της δεύτερης θητείας της θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να ισορροπήσει μεταξύ ιδεολογίας και ρεαλισμού. Και αυτό, μετά το «πράσινο φιάσκο», μόνο εύκολο δεν θα είναι.

• οδηγία
• Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν