Το νέο αλγοριθμικό μοντέλο ρύθμισης χρεών: Πώς θα καθορίζονται οι δόσεις για κάθε οφειλέτη – Τι αλλάζει για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Η κυβέρνηση περνά στην τελική ευθεία για τη δημιουργία ενός νέου, περισσότερο «έξυπνου» μοντέλου ρύθμισης χρεών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Για πρώτη φορά, εισάγεται ένας αλγοριθμικός μηχανισμός αξιολόγησης, ο οποίος θα δημιουργεί εξατομικευμένες προτάσεις δόσεων, προσαρμοσμένες στην πραγματική οικονομική δυνατότητα κάθε οφειλέτη. Πρόκειται για μια αλλαγή που φέρνει τη φορολογική διοίκηση πιο κοντά στις πρακτικές των τραπεζών, επιχειρώντας να συνδέσει τις υποχρεώσεις με τα πραγματικά δεδομένα διαβίωσης.

Πώς θα λειτουργεί ο νέος αλγόριθμος

Με βάση τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο μηχανισμός θα «διαβάζει» το συνολικό οικονομικό προφίλ του οφειλέτη, αντλώντας στοιχεία όπως:

• ύψος συνολικών οφειλών

• ατομικά και οικογενειακά εισοδήματα

• ακίνητη και κινητή περιουσία

• ηλικία και οικογενειακή κατάσταση

• ιστορικό συνέπειας σε παλαιότερες ρυθμίσεις

Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να εκτιμηθεί τι μπορεί ρεαλιστικά να πληρώνει κάθε μήνα ένας οφειλέτης χωρίς να οδηγείται σε αδιέξοδο.

Στη θέση ενός ενιαίου, οριζόντιου μοντέλου 24 ή 48 δόσεων, το νέο σύστημα θα προτείνει δυναμική διάρκεια αποπληρωμής, η οποία θα αλλάζει ανάλογα με το εισόδημα και τη συνολική οικονομική κατάσταση.

Ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τους συνεπείς φορολογούμενους

Κομβικό στοιχείο θα είναι το ιστορικό συνέπειας:
Όσοι τηρούν τις ρυθμίσεις τους ή έχουν στο παρελθόν αποπληρώσει εγκαίρως, θα λαμβάνουν πιο χαλαρές και ευνοϊκές δόσεις — μια μορφή «βαθμού πιστοληπτικής συμπεριφοράς» που επιχειρεί να επιβραβεύσει τη συνέπεια.

Ο ρόλος του Εξωδικαστικού για όσους χρωστούν και σε ιδιώτες

Για όσους έχουν παράλληλα οφειλές προς τράπεζες, servicers και ιδιώτες, παραμένει ενεργή η επιλογή του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.

Το εργαλείο αυτό έχει ήδη αποδώσει σημαντικά:

• 48.000+ ολοκληρωμένες ρυθμίσεις

• Πάνω από 15 δισ. ευρώ συνολικών ρυθμισμένων οφειλών

Η εμπειρία αυτή λειτουργεί ως «υπόβαθρο» για τη νέα πλατφόρμα, αφού το κράτος έχει πλέον πρακτική τεχνογνωσία στη διασταύρωση δεδομένων και στη διαμόρφωση εξατομικευμένων προτάσεων.

Προκλήσεις και «γκρίζες ζώνες»

Παρά την ορθολογική κατεύθυνση του σχεδίου, το εγχείρημα δεν είναι χωρίς δυσκολίες:

1. Προστασία προσωπικών δεδομένων

Η εκτεταμένη χρήση οικονομικών και περιουσιακών στοιχείων απαιτεί ισχυρούς μηχανισμούς διαφάνειας και ασφάλειας.

2. Αναγκαιότητα εξήγησης των αποφάσεων του αλγορίθμου

Ο πολίτης θα πρέπει να μπορεί να κατανοήσει γιατί λαμβάνει συγκεκριμένη πρόταση και πώς προκύπτει.

3. Μηχανισμός αντιρρήσεων

Ερωτήματα παραμένουν για το πώς θα αντιμετωπίζονται απότομες μεταβολές στο εισόδημα, όπως απώλεια εργασίας ή ασθένεια.

4. Η «παγίδα» της περιουσίας

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου κάποιος έχει ακίνητη περιουσία αλλά εξαιρετικά χαμηλή ρευστότητα. Αν ο αλγόριθμος δεν εκτιμήσει σωστά αυτή την ανισορροπία, μπορεί να δημιουργηθεί νέα γενιά κόκκινων ρυθμίσεων.

Το πολιτικό και οικονομικό στίγμα της μεταρρύθμισης

Το νέο μοντέλο σηματοδοτεί μια πιο σύγχρονη και στοχευμένη προσέγγιση στη φορολογική διοίκηση. Η λογική των «οριζόντιων» ρυθμίσεων φαίνεται να υποχωρεί, δίνοντας τη θέση της σε ένα μοντέλο που:

• αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα των φορολογουμένων,

• αυξάνει την αποτελεσματικότητα της είσπραξης,

• προσφέρει πραγματική ανάσα σε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που ασφυκτιούν από παλιά χρέη.

Η τελική επιτυχία, βέβαια, θα κριθεί από τον τρόπο εφαρμογής — τις λεπτομέρειες που συχνά καθορίζουν αν μια μεταρρύθμιση θα λειτουργήσει ή θα χαθεί μέσα στην πολυπλοκότητα.

Καθώς οι αποφάσεις μπαίνουν στην τελική ευθεία, μένει να φανεί αν ο νέος αλγόριθμος θα αποτελέσει εργαλείο δικαιότερης φορολογικής πολιτικής ή ένα ακόμη δύσχρηστο σύστημα που θα μπερδεύει αντί να λύνει προβλήματα.

• δόσεις
• Εφκα
• εφορία
• χρέη