Το παρασκήνιο πίσω από το «βραχυκύκλωμα» στο ΝΑΤΟ – Η «περίεργη» ανακοίνωση Στόλτενμπεργκ για διάλογο και η ενόχληση της Αθήνας – Γκρίνια Ερντογάν σε Μέρκελ

Έντονη κινητικότητα παρατηρείται τα τελευταία 24ωρα στο διπλωματικό μέτωπο, σε μία προσπάθεια να εξομαλυνθεί η ελληνοτουρκική κρίση, η Άγκυρα να σταματήσει τις προκλήσεις και οι δύο πλευρές να κάτσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Όλοι οι παίχτες στη γεωπολιτική σκακιέρα τοποθετήθηκαν την Πέμπτη, με τις εξελίξεις να είναι τουλάχιστον καταιγιστικές: Τουρκική NAVTEX για ρωσική άσκηση με πραγματικά πυρά, οργισμένη απάντηση της Μόσχας ότι δεν στηρίζει κάποιο μέρος στη σοβούσα κρίση, επικοινωνία της Άνγκελα Μέρκελ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ωστόσο, αυτός που έβαλε κυριολεκτικά φωτιά στα τόπια ήταν ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος με ένα βιαστικό tweet προανήγγειλε συμφωνία Αθήνας και Άγκυρας για την έναρξη τεχνικών διαπραγματεύσεων με σκοπό τη δημιουργία μηχανισμού αποκλιμάκωσης των κρίσεων, προκαλώντας την έντονη δυσφορία της ελληνικής κυβέρνησης.

Το παρασκήνιο πίσω από την άτσαλη ανακοίνωση του Στόλτενμπεργκ

Τι συνέβη λοιπόν; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Αργά το απόγευμα της Πέμπτης και χωρίς καμία εξέλιξη να συνηγορεί προς αυτή την κατεύθυνση, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ ανακοίνωσε μέσω Twitter: «Μετά από τις συζητήσεις με τον Έλληνα και τον Τούρκο ηγέτη, οι δύο σύμμαχοι συμφώνησαν να ξεκινήσουν τον διάλογο σε τεχνικό επίπεδο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ για να καθιερωθούν μηχανισμοί αποσυμπίεσης και να μειωθεί ο κίνδυνος ατυχημάτων στην Αν. Μεσόγειο».

Άμεσα σήμανε συναγερμός στην Αθήνα. Δεν πέρασαν παρά ελάχιστα λεπτά και διπλωματικές πηγές διέψευσαν τα όσα ανακοίνωσε ο αξιωματούχος του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. «Οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας σχετικά με φερόμενες τεχνικές συνομιλίες στο ΝΑΤΟ δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Σε κάθε περίπτωση, έχουμε συγκρατήσει την πρόθεση του ΓΓ του ΝΑΤΟ να εργαστεί για να θεσπίσει μηχανισμούς αποκλιμάκωσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Πλην όμως, αποκλιμάκωση συνιστά μόνον η άμεση απομάκρυνση όλων των τουρκικών πλοίων από την ελληνική υφαλοκρηπίδα».

Οι ίδιες πηγές εξηγούσαν πως ο κ. Στόλτενμπεργκ είχε αργά το απόγευμα της Πέμπτης (3/9) μια συζήτηση με τις μόνιμες αντιπροσωπείες των χωρών και εξεφρασε την  πρόθεση να εισηγηθεί τεχνικές συνομιλίες στο ΝΑΤΟ, μεταξύ Ελλάδας- Τουρκίας για την αποκλιμάκωση της έντασης. Όμως η Αθήνα δεν ενημερώθηκε πότε και ειδικά δεν υπήρξε επικοινωνία του κ. Στόλντεμπεργκ με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια ή τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Παναγιωτόπουλο και φυσικά δεν υπήρξε ποτέ συναίνεση από ελληνικής πλευράς.

Διπλωματικές πηγές εξηγούσαν πως επί της ουσίας ο κ. Στόλτενμπεργκ κατέθεσε ένα έγγραφο προτάσεων για αποκλιμάκωση και ζητούσε από τις δυο πλευρές σχόλια επ’ αυτού εντός εβδομάδας. Όπως χαρακτηριστικά σχολίαζαν οι διπλωματικές πηγές: «η μονομερής εγχείριση εγγράφου με την παράκληση για σχόλια εντός μίας εβδομάδας σε καμία περίπτωση δε συνιστά έναρξη διαλόγου»

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Αθήνα αναγνωρίζει τις καλές προθέσεις του κ.Στόλτεμπεργκ, αλλά δεν πρόκειται να καθίσει σε τραπέζι συνομιλιών, αν δεν υπάρξει έμπρακτη  αποκλιμάκωση από τουρκικής πλευράς με την αποχώρηση των στρατιωτικών πλοίων από την ανατολική Μεσόγειο. 

Η επικοινωνία Μέρκελ – Ερντογάν

Άξιο προσοχής είναι το γεγονός ότι ο Στόλτενμπεργκ προχωρούσε σε αυτή την τοποθέτηση ελάχιστα μόλις λεπτά αφότου γνωστοποιήθηκε και το περιεχόμενο της τηλεφωνικής επικοινωνίας της καγκελαρίου της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ένα τηλεφώνημα που αναμενόταν εδώ και αρκετές μέρες και που είναι άγνωστο εάν θα οδηγήσει σε νέες εξελίξεις.

Αυτό που έγινε γνωστό από τα τουρκικά ΜΜΕ είναι η… γκρίνια του Ερντογάν στη Μέρκελ, με τον σουλτάνο να παραπονιέται στην καγκελάριο ότι είναι μη αποδεκτή «η εγωιστική στάση της Ελλάδας και η άδικη στάση της υποστηρίζεται και από άλλες χώρες». Με την τελευταία αποστροφή ο Ερντογάν εννοούσε φυσικά τη Γαλλία που το τελευταίο διάστημα έχει υψώσει το ανάστημά της έναντι των τουρκικών προκλήσεων με το Παρίσι να στηρίζει διπλωματικά και στρατιωτικά την Ελλάδα. Ο Ερντογάν συνέχισε λέγοντας πως η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι χώρες που στηρίζονται από το Βερολίνο και που έκαναν βήματα για την κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.

Ήδη από νωρίς την Πέμπτη ο Ερντογάν είχε φροντίσει να προλειάνει το έδαφος της συνομιλίας και με μια υπολογισμένη διαρροή, επιχείρησε να εμφανίσει εαυτόν ως τον τιμητή της διεθνούς νομιμότητας, και την Τουρκία ως δύναμη που επιδιώκει τη λύση των διενέξεων μέσω διαλόγου. Δηλαδή επιχείρησε για ακόμη μια φορά να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα, λέγοντας: «Στην Ανατολική Μεσόγειο έχουμε 100% δίκιο και δεν θα παραιτηθούμε από τη διεκδίκησή του. Μπορούμε να καθίσουμε με όλους στο ίδιο τραπέζι, εκτός από τη “νότια Κύπρο” (όπως αποκάλεσε την Κυπριακή Δημοκρατία). Δεν υποχωρούμε από τα δικαιώματά μας. Μπορούμε να βρούμε ένα κοινό έδαφος όπου όλοι να κερδίσουν. Μπορούμε να εφαρμόσουμε μια πολιτική win-win. Αλλά η Ελλάδα δεν το αποδέχεται. Εμείς όμως συνεχίζουμε τα πάντα στο τραπέζι. Υποστηρίζουμε την πολιτική λύση. Η Γερμανία θέλει να μεσολαβήσει, αλλά πρέπει να υποστηρίξει με κάποιο τρόπο και τον στρατηγικό της εταίρο τη Γαλλία». 

Στο παιχνίδι και η Μόσχα

Μέσα σε αυτό το κλίμα στο παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου εισήλθε και η Ρωσία. Το βράδυ της Τετάρτης η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX  για ασκήσεις του ρωσικού στόλου με πραγματικά πυρά στα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, αλλά και ανατολικά της Κύπρου. Η εν λόγω οδηγία εξελήφθη από αρκετούς ως έμμεση στήριξη της Μόσχας στην Άγκυρα, στην εν εξελίξει κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Και αυτό ακριβώς επιχείρησε να διαψεύσει το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δια της εκπροσώπου Μαρίας Ζαχάροβα. «Δεν αναζητούμε να επωφεληθούμε από διασυνοριακές διαφωνίες. Η προσέγγιση αυτή ισχύει και στην Ανατολική Μεσόγειο, μία εκρηκτική περιοχή. Η Ρωσία υπερασπίζεται την επίλυση των διαφωνιών μόνο μέσω του πολιτικού διαλόγου», σημείωσε. Η κ.  Ζαχάροβα, χαρακτήρισε επίσης προκλητικούς τους ισχυρισμούς ότι οι «επιθετικές» ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, οφείλονται στη στήριξη της Μόσχας.

Στην ίδια ενημέρωση η κ. Ζαχάροβα ανέφερε «τέτοιους συλλογισμούς μπορώ να τους χαρακτηρίσω παρά μόνο προκλητικούς». Στη συνέχεια, πρόσθεσε πως η Ρωσία δεν αναζητά οφέλη μέσα από διακρατικές διαμάχες, προβλήματα, συγκρούσεις, κάτι που «ισχύει πλήρως για μια τόσο ευαίσθητη και εκρηκτική περιοχή όπως η Ανατολική Μεσόγειος». «Δεν ωθούμε κανέναν σε επιθετικές ενέργειες. Η συνεργασία μας, ιδίως με την Τουρκία, δεν στρέφεται εναντίον τρίτων χωρών» ξεκαθάρισε.

• Γενς Στόλτενμπεργκ
• ΝΑΤΟ
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν