«Το ριφιφί του αιώνα»: Η ληστεία της Τράπεζας Εργασίας το 1992 που έμεινε για πάντα ανεξιχνίαστη

Το «ριφιφί του αιώνα. Στις 21 Δεκεμβρίου 1992 οι υπάλληλοι της Τράπεζας Εργασίας στον Νέο Κόσμο αντίκρισαν ένα θέαμα που θύμιζε κινηματογραφικό σενάριο: μια τρύπα στο δάπεδο του θησαυροφυλακίου, εκατοντάδες θυρίδες ανοιγμένες και το περιεχόμενό τους – μετρητά, κοσμήματα, ράβδοι χρυσού – να έχει εξαφανιστεί. Συνολικά παραβιάστηκαν 301 από τις 1.151 θυρίδες, με λεία που υπολογίζεται στα 5 δισεκατομμύρια δραχμές, ποσό-ρεκόρ για τα ελληνικά δεδομένα.

Δεν άργησε να αποδοθεί ο χαρακτηρισμός «το ριφιφί του αιώνα», μια περιγραφή που αποδείχθηκε απόλυτα ακριβής. Γιατί οι δράστες δεν μπήκαν από πόρτα ή παράθυρο, αλλά… από τα έγκατα της πόλης.

Το απίστευτο τούνελ των 23 μέτρων – Έργο μηχανικών ή εγκληματιών;

Η διάρρηξη δεν έγινε με κλασικό τρόπο. Οι ληστές είχαν σκάψει ένα υπόγειο τούνελ μήκους περίπου 23 μέτρων, ξεκινώντας από την κοίτη του καλυμμένου Ιλισού, κάτω από την οδό Καλλιρρόης. Η σήραγγα οδηγούσε κατευθείαν κάτω από την τράπεζα, επιτρέποντάς τους να ανοίξουν τρύπα στο δάπεδο του θησαυροφυλακίου χωρίς κανείς να τους αντιληφθεί.

Η στοά ήταν πραγματικό τεχνικό έργο: ξύλινα υποστυλώματα, μεταλλικές ράγες, βαγονέτο για τα μπάζα, ηλεκτρογεννήτριες και κομπρεσέρ. Σύμφωνα με ειδικούς, ακολουθούσε όλους τους κανόνες στατικής – κάτι που δείχνει ότι οι δράστες είχαν επαγγελματικές γνώσεις και όχι απλώς θράσος.

Το εντυπωσιακότερο; Κανείς δεν είδε τίποτα.
Οι ληστές εμφανίζονταν ντυμένοι με στολές εργασίας, σαν συνεργεία της ΕΥΔΑΠ, και δούλευαν από ένα φρεάτιο απέναντι από την τράπεζα. Περαστικοί άκουγαν θορύβους, αλλά τους θεωρούσαν «έργα της ΔΕΥΑ».

Η παραβίαση του θησαυροφυλακίου – Ο συναγερμός που χτύπησε 4 φορές και αγνοήθηκε

Όταν η στοά ολοκληρώθηκε, οι δράστες χρειάστηκε να διαπεράσουν οπλισμένο σκυρόδεμα και μεταλλική θωράκιση πάχους αρκετών εκατοστών. Με φορητό εξοπλισμό οξυγονοκόλλησης άνοιξαν τρύπα σε περίπου μία ώρα.

Την ίδια στιγμή, οι συναγερμοί χτυπούσαν – τέσσερις φορές μέσα στο Σαββατοκύριακο.
Ωστόσο, ο διευθυντής του υποκαταστήματος υπέθεσε ότι πρόκειται για βλάβη, επειδή από την εξωτερική είσοδο δεν φαινόταν παραβίαση. Αυτή η λανθασμένη εκτίμηση έδωσε στη συμμορία τον χρόνο που χρειαζόταν για να ολοκληρώσει την επιχείρηση.

Μόλις μπήκαν στο θησαυροφυλάκιο, άνοιξαν επιλεκτικά εκατοντάδες θυρίδες και εξαφανίστηκαν από το ίδιο τούνελ. Άφησαν πίσω τους μόνο μια ηλεκτρογεννήτρια, το βαγονέτο, κάποια εργαλεία και έναν χάρτη. Ούτε ένα δακτυλικό αποτύπωμα.

Η αστυνομική έρευνα ξεκινά μέσα σε σκοτάδι – και μένει εκεί

Η αστυνομία βρέθηκε μπροστά σε ένα έγκλημα χωρίς προηγούμενο. Δεν υπήρχαν μάρτυρες, δεν υπήρχαν ίχνη, δεν υπήρχε τίποτα αξιοποιήσιμο. Οι έρευνες στο σημείο κράτησαν εβδομάδες, αλλά δεν οδήγησαν πουθενά.

Το πρώτο σημαντικό εύρημα εμφανίστηκε 22 ημέρες αργότερα, όταν στη Βραυρώνα βρέθηκαν να επιπλέουν στη θάλασσα κουτιά θυρίδων και χαρτιά που είχαν πεταχτεί από τους δράστες. Αυτό ενίσχυσε τη θεωρία ότι η συμμορία διέφυγε δια θαλάσσης, πιθανότατα με ταχύπλοο.

Η τράπεζα ανακοίνωσε αμοιβή 200 εκατομμυρίων δραχμών για πληροφορίες – όμως κανείς δεν μίλησε.

Το μυστήριο αντί να λύνεται, βαθύνει.

Οι συλλήψεις που έγιναν πρωτοσέλιδα – και το δικαστικό φιάσκο

Το 1994, ένας Σύρος κρατούμενος υποστήριξε ότι συμμετείχε ο ίδιος στο ριφιφί και έδωσε στην αστυνομία ονόματα. Κατονόμασε 17 άτομα, μεταξύ των οποίων υποδιευθυντή της τράπεζας, υπάλληλο των ΕΛΤΑ και γνωστούς επιχειρηματίες.

Οι συλλήψεις προκάλεσαν σεισμό στα ΜΜΕ. Δύο κατηγορούμενοι προφυλακίστηκαν, ενώ άλλοι διέφυγαν στο εξωτερικό. Όμως η υπόθεση κατέρρευσε όταν ο «μάρτυρας» ανακάλεσε τα πάντα δημόσια, λέγοντας ότι… είχε πει ψέματα.

Μέχρι το 1995 όλοι οι κατηγορούμενοι είχαν απαλλαγεί.
Το ριφιφί έμεινε και τυπικά ανεξιχνίαστο.

Θεωρίες, φήμες και συνωμοσίες: Τι ειπώθηκε για τους αληθινούς δράστες

Ελλείψει στοιχείων, η υπόθεση γέννησε δεκάδες θεωρίες:

• Οργάνωση ΕΛΑ: ότι χρηματοδότησε τη δράση της από τη ληστεία.

• Ιταλική μαφία: λόγω ομοιότητας με ληστεία στο Μιλάνο την ίδια περίοδο.

• Δίκτυο ναρκωτικών: φήμες ότι θυρίδες έκρυβαν μεγάλα φορτία κοκαΐνης.

• Υψηλή προστασία από την ΕΛ.ΑΣ.: υπερβολικά σενάρια που δεν επιβεβαιώθηκαν ποτέ.

Καμία θεωρία δεν αποδείχθηκε.
Το ποιοι πραγματικά οργάνωσαν την επιχείρηση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα του ελληνικού εγκλήματος.

Ο κοινωνικός αντίκτυπος – και μια απρόσμενη υπενθύμιση μετά από 31 χρόνια

Το ριφιφί σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή. Η ένταση του γεγονότος, η κινηματογραφική του διάσταση και η πλήρης αδυναμία της αστυνομίας να το εξιχνιάσει προκάλεσαν σοκ στο κοινό. Η εμπιστοσύνη στις τραπεζικές θυρίδες υπέστη ισχυρό πλήγμα, ενώ εκατοντάδες πολίτες έχασαν τιμαλφή ανεκτίμητης αξίας – τα περισσότερα χωρίς ποτέ να αποζημιωθούν.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, το 2024 ένα τμήμα της οδού Καλλιρρόης κατέρρευσε ξαφνικά.
Σκάβοντας το οδόστρωμα, τα συνεργεία ανακάλυψαν ότι η καθίζηση προκλήθηκε από… το παλιό τούνελ του ριφιφί, το οποίο παρέμενε επί τρεις δεκαετίες στο υπέδαφος. Μια υπενθύμιση ότι η υπόθεση εξακολουθεί – κυριολεκτικά – να βρίσκεται κάτω από τα πόδια μας.

Το μεγαλύτερο ανεξιχνίαστο ριφιφί στην Ελλάδα

Τριάντα -τρία χρόνια μετά, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή πληγή για τις αρχές και ζωντανό θρύλο για το κοινό. Οι δράστες εξαφανίστηκαν μαζί με την αστρονομική λεία, χωρίς να αφήσουν πίσω τους τίποτα που να οδηγεί στην ταυτότητά τους.

Όπως σχολιάζουν έμπειροι αστυνομικοί και δημοσιογράφοι, η ομάδα που εκτέλεσε το σχέδιο διέθετε εξαιρετικές τεχνικές γνώσεις, οργάνωση και επαγγελματισμό. Είτε επρόκειτο για διεθνές κύκλωμα είτε για εγχώριους «αρχιτέκτονες του εγκλήματος», η αλήθεια ίσως να μη βγει ποτέ στο φως.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το «ριφιφί του αιώνα» έχει μείνει χαραγμένο στη συλλογική μνήμη, όσο και στα θεμέλια της ίδιας της Αθήνας.

• ληστεία
• ριφιφί