Το σύνταγμα δεν είναι τηλεσκονάκι – Και η πλειοψηφία δεν είναι καρτούν – Πολιτική σάτιρα με κόκκινο χαλί και φόντο την Κεντροαριστερά: Back to the Future ή απλώς Tsipras.. Back;

Η απόφαση του Εκλογοδικείου να σβήσει με ένα delete τρεις έδρες των Σπαρτιατών, φέρνει μια νέα πραγματικότητα. Όχι τόσο νομική, όσο σκηνοθετική. Το ελληνικό Κοινοβούλιο μοιάζει πια με σεκάνς από το Minority Report – μόνο που εδώ δεν έχουμε προκαταβολικά εγκλήματα, αλλά καθυστερημένες διαγραφές.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης φόρεσε το κοστούμι του Τομ Κρουζ και έσπευσε να προειδοποιήσει: “Μπορεί και με 149”. Το Μαξίμου για λίγο φλέρταρε με τη θεωρία της σχετικής πλειοψηφίας. Κάποιοι μάλιστα σκέφτηκαν να βάλουν και soundtrack από το La La Land, γιατί έπαιζαν επικοινωνιακά σε άλλο πλανήτη.

Κι εκεί που κάποιοι νόμιζαν πως θα παίζουν μπάλα με λιγότερους βουλευτές, εμφανίζονται οι… βαριά χαρτιά του δραματικού σεναρίου: Ευάγγελος Βενιζέλος και Προκόπης Παυλόπουλος. Με λόγο στέρεο, σαν να διαβάζουν σκηνές από το Twelve Angry Men θύμισαν ότι η “απόλυτη πλειοψηφία” είναι σαν την αριθμητική: δεν αλλάζει με δικαστικές αποφάσεις ούτε με ερμηνευτική ευελιξία.

Πρώτη πράξη: Η κυβέρνηση δοκιμάζει το αφήγημα της αριθμητικής ευελιξίας

Κι όπως λένε και στο Χόλιγουντ: “Good luck with that.” Γιατί όταν οι Βενιζέλος και Παυλόπουλος – σαν άλλοι Τζακ Νίκολσον στο A Few Good Men – λένε «You can’t handle the truth», μάλλον ξέρουν για ποιο Σύνταγμα μιλάνε.

Δεύτερη πράξη: Ο Κακλαμάνης παίζει… Σφίγγα

Ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης – πάντα ψύχραιμος, πάντα θεσμικός – δεν σπεύδει να αποφασίσει. Περιμένει την καθαρογραφή της απόφασης και τη γνωμοδότηση του Επιστημονικού Συμβουλίου. Το timing; Ίσως λίγο πριν στηθεί προανακριτική κάλπη για τον Κώστα Καραμανλή. Γιατί στην πολιτική, όπως και στο σκάκι, η σιωπή του πύργου δεν σημαίνει αδυναμία· σημαίνει ότι σκέφτεται να φάει βασίλισσα.

Τρίτη πράξη: Η πολιτική σημειολογία του «κενού»

Το άδειασμα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Σπαρτιατών δεν είναι απλώς ένα νομικό γεγονός – είναι συμβολισμός. Η τελευταία φορά που «έπεσε» κοινοβουλευτική ομάδα ήταν οι ΑΝΕΛ, στη σκιά της Συμφωνίας των Πρεσπών. Σήμερα, οι Σπαρτιάτες διαλύονται από το ίδιο το δικαστικό σώμα που κάποτε ίσως έβλεπαν ως “σύστημα”. Στο τέλος, η θεσμική πραγματικότητα κερδίζει πάντα τους φωνακλάδες.

Επίλογος:

Όπως λέει και ο Τσώρτσιλ – και το ‘χουν ξεχάσει μερικοί κυβερνητικοί σεναριογράφοι – «Η Δημοκρατία δεν είναι η λαχτάρα του νικητή να την κουμαντάρει, αλλά η αντοχή του ηττημένου να την αντέχει.» (Μετάφραση δική μας, ελεύθερη και πλειοψηφική.)

Στην περίπτωση των 149, ευτυχώς για το Σύνταγμα, υπάρχουν ακόμη ενήλικες στο δωμάτιο. Τώρα μένει να δούμε αν θα ακούσει κανείς τους τίτλους τέλους. Ή αν θα το τραβήξουν μέχρι το σίκουελ.

Πολιτική σάτιρα με κόκκινο χαλί και φόντο την Κεντροαριστερά – Η μουσική υπόκρουση: As Time Goes By…

Η πρόσφατη εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα στο Ινστιτούτο του θύμιζε εκείνες τις ταινίες όπου ο πρωταγωνιστής γυρίζει μετά από χρόνια για «μια τελευταία αποστολή». Το κοινό, συγκινημένο, φώναζε “Γύρνα!” – λες και παρακολουθούσαμε τον Ρόκι Μπαλμπόα πριν ανέβει ξανά στο ρινγκ. Το μόνο που έλειπε ήταν ο Μίκυ να του πει: «Get up, you son of a b****, ’cause Tzannis loves ya!»

Ο ίδιος ο Τσίπρας, πιστός στο είδος του πολιτικού μοντάζ, παρέθεσε ένα χορταστικό μπακαλιάρο τσιτάτων, συνδυάζοντας Kopstein, Πύλο, ΟΠΕΚΕΠΕ, Τέμπη και τα κλασικά περί “ελπίδας” και “αξιοπρέπειας”, ενώ το κοινό ενθουσιαζόταν όπως στις ταινίες Avengers, όταν εμφανίζεται ο Iron Man από το πουθενά.

Το πρόβλημα; Δεν ήταν ο Iron Man. Ήταν ο Σπίρτζης

Γιατί εκεί, ανάμεσα στις προβλέψιμες φυσιογνωμίες των Χαρίτσηδων και Αχτσιόγλων (προσοχή: όχι άχρηστοι, απλώς μονίμως… standby), ξεπρόβαλε ξαφνικά ο Χρήστος Σπίρτζης. Κανείς δεν κατάλαβε αν εκλήθη ή απλώς πέρασε για να πει ένα γεια. Ίσως πήγε όπως πάμε σε γάμους άγνωστων συγγενών. Ίσως ήταν απλώς ένα διακριτικό δείγμα του παλιού πολιτικού DNA, ως υπενθύμιση στον Τσίπρα τι να μην κάνει.

Η αμηχανία της Αριστεράς, σε ρόλο κομπάρσου.

Ενώ ο Τσίπρας μιλούσε για νέο κίνημα, για κοινωνική πρωτοβουλία και για ελπίδα, πίσω του καθόταν το πολιτικό παρελθόν – η αποτυχία σε γραβάτα. Οι περισσότεροι παρόντες έχουν τόση εκλογική απήχηση όση ένα περίπτερο με χαλασμένο ψυγείο. Και η ελπίδα πως αυτοί οι άνθρωποι θα αποτελέσουν εμπροσθοφυλακή για το «νέο» πολιτικό πρόταγμα θυμίζει τη σκηνή από το Titanic : παίζουν βιολί καθώς το καράβι βουλιάζει.

Η παγίδα του ρόλου-Μεσσία

Κάποιοι στον ΣΥΡΙΖΑ – και όχι μόνο – έχουν τόσο ανάγκη τον Τσίπρα, που θα τον έβαζαν να επιστρέψει ακόμα κι αν ήθελε να πάει μοναχός του στο Άγιο Όρος. Όχι γιατί περιμένουν να νικήσει τον Μητσοτάκη. Αλλά γιατί διαφορετικά θα χάσουν τη βουλευτική έδρα, το γραφείο και τη θεσούλα. Είναι η ίδια λογική με τον Michael Corleone στο Godfather II,I «Just when I thought I was out, they pull me back in.»

Ο Τσίπρας μεταξύ δύο δρόμων: Οράματα ή survival mode;

Απ’ όσα είπε, μάλλον δεν θέλει να ηγηθεί. Θέλει να επιβιώσει. Να είναι παρών. Να διατηρεί ρόλο. Και αν τελικά επιστρέψει, όπως όλα δείχνουν, θα το κάνει με χαμηλότερο ποσοστό από τότε που έφυγε. Σαν τον Batman που αποφάσισε να επιστρέψει στη Γκόθαμ, αλλά οι πολίτες τον προτιμούν στο μπάνιο του με το ρόμπε.

Επίλογος με spoiler:

Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν διαλύεται από τους αντιπάλους του. Τον διαλύουν οι εσωτερικές παραφωνίες, οι άτεχνοι κομπάρσοι και οι σκηνοθέτες που παίζουν χωρίς σενάριο. Αν συνεχίσουν έτσι, θα γράψουν πολιτική ιστορία – με υπότιτλο: «Πώς χάσαμε τη Βουλή επειδή δεν μπορούσαμε να χάσουμε τις συνήθειές μας».

Και όπως λένε στις ταινίες, The End δεν σημαίνει πάντα το τέλος. Καμιά φορά, είναι απλώς η αρχή για το sequel που κανείς δεν ζήτησε.

297 βουλευτές, 149 πλειοψηφία, 0 νομοθετική σαφήνεια και ένας Σκρέκας για τον εκσυγχρονισμό

«Η Βουλή των 300» κατέβηκε στα 297. Όχι, δεν μιλάμε για το sequel του 300 – αν και μοιάζει με spin-off που γύρισε ο Ζακ Σνάιντερ μετά από κρασί και συνταγματολόγους.

Η ελληνική Δημοκρατία αντιμετωπίζει μια πρωτόγνωρη συνθήκη: τρεις έδρες χάθηκαν στο δρόμο, και η κυβέρνηση παίζει αριθμητική με ψήφους. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, με ύφος Matt Damon στο Good Will Hunting , ανακοίνωσε πως «πλειοψηφία είναι οι 149». Και κάπως έτσι, ο θεσμικός λόγος απέκτησε δημιουργική ασάφεια.

Η θεωρία λέει ότι όταν η Βουλή λειτουργεί με 297 βουλευτές, αλλά το Σύνταγμα μιλά για «όλο αριθμό», τότε η πλειοψηφία παραμένει 151. Η κυβέρνηση όμως απαντά με το γνωστό σύνθημα από το Inception: “You mustn’t be afraid to dream a little bigger, darling.”

Βενιζέλος και Παυλόπουλος ως πολιτικοί Nolan

Στο Ζάππειο, οι βετεράνοι της συνταγματικής γεωμετρίας (aka Βενιζέλος & Παυλόπουλος) ανέλαβαν ρόλο Μόργκαν Φρίμαν στον Dark Knight : «Ολόκληρη Βουλή σημαίνει 300. Όλα τα άλλα είναι επικοινωνιακή διαχείριση της θεσμικής αμηχανίας.»

Ο Βενιζέλος μάλιστα μίλησε λατινικά («tacitus consensus omnium»), δηλαδή συναίνεση όλων – πλην του Μαξίμου, που προφανώς είχε πάει για καφέ εκείνη την ώρα. Ο Παυλόπουλος, με συναισθηματικό δραματισμό, αναρωτήθηκε αν το Σύνταγμα μπορεί να εφαρμόζεται “κατά περίπτωση”. Όχι, Προκόπη, δεν μπορεί. Αλλά εδώ μιλάμε για χώρα που θεωρεί ανανέωση την επιστροφή του Κώστα Σκρέκα.

Ο Σκρέκας ως σύμβολο πολιτικής μετενσάρκωσης

Νέος Γραμματέας της ΝΔ: ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με την ενεργειακή ανασφάλεια και την ακρίβεια – ένα πολιτικό «κάδρο IKEA»: φθηνό, πρακτικό, αλλά ποτέ δεν ξέρεις αν θα κρατήσει στο χρόνο. Σε μια εποχή που η πολιτική διεκδικεί ψηφιακό DNA, ο Μητσοτάκης δίνει τον κωδικό WiFi στον Σκρέκα. Κι εσύ νόμιζες πως το Everything Everywhere All At Once (προφορά: Έβριθινγκ Εβριγουέρ Ολ Ατ Γουάνς) ήταν ταινία φαντασίας. Είναι το οργανόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας.

Μια Σολομώντεια απόφαση που αφήνει… τρύπες

Η απόφαση του Εκλογοδικείου να ακυρώσει τρεις βουλευτές των «Σπαρτιατών» για τον ρόλο-φάντασμα του Κασιδιάρη, ήταν μεν ιστορική, αλλά ήρθε με παρενέργειες. Τρεις έδρες έμειναν κενές και δεν θα αναπληρωθούν. Γιατί; Γιατί δεν προβλέπεται από το νόμο. Και αντί να αλλάξουμε το νόμο, αποφασίσαμε να αλλάξουμε την αριθμητική.

Η Βουλή των 300 δεν είναι πλέον 300. Είναι 297. Αλλά ο «όλος αριθμός» παραμένει… 300. Καλωσορίσατε στη χώρα όπου το Σύνταγμα είναι ελαστικό, αλλά όχι σαν κάλτσες. Σαν ατάκα από τοThe Matrix: “There is no spoon.” Δηλαδή, δεν υπάρχει αριθμός. Μόνο αφήγημα.

Αν κάτι αποκαλύπτει η όλη υπόθεση, είναι ότι το Σύνταγμα μάς άντεξε 50 χρόνια. Το ερώτημα είναι αν θα αντέξει την ερμηνεία του από… επικοινωνιολόγους.
Οι ισορροπίες αλλάζουν, τα νούμερα μπλέκουν, και η αλήθεια παραμένει στη σκιά – κάπως σαν την Αλήθεια στο The Usual Suspects : “The greatest trick the devil ever pulled was convincing the world he didn’t exist.”

Στη δική μας περίπτωση, το μεγαλύτερο κόλπο του πολιτικού συστήματος είναι ότι λειτουργεί… σαν να μην υπάρχει πρόβλημα.

• Hard Talks
• Αλέξης Τσίπρας
• ΣΥ​ΡΙΖΑ