Τουρίστες ανεπιθύμητοι: Η παγκόσμια εξέγερση κατά της «κακής» τουριστικής συμπεριφοράς

Καλοκαίρι πλησιάζει και τα αγαπημένα νησιά της Μεσογείου ετοιμάζονται να υποδεχτούν εκατομμύρια τουρίστες. Όχι όμως με ανοιχτές αγκάλες. Στην Ίμπιζα, τη Μαγιόρκα, τη Βαρκελώνη και τις Κανάριες Νήσους, το κλίμα αλλάζει. Και το μήνυμα είναι σαφές: τουρίστα, σεβασμός ή τίποτα.

Τα τελευταία χρόνια, η υπερτουριστική πίεση έχει φτάσει στα άκρα. Οι ντόπιοι αντιδρούν, διαδηλώνουν και απαιτούν μια νέα εποχή για τον τουρισμό. Όχι άλλοι μεθυσμένοι επισκέπτες που βανδαλίζουν, φωνάζουν, αφήνουν σκουπίδια ή εκτοπίζουν τους κατοίκους από τα ίδια τους τα σπίτια και τις μετακινήσεις.

«Σεβασμό στη γη μου!»

Αυτό ήταν το σύνθημα στις πρόσφατες διαδηλώσεις στα Κανάρια Νησιά. Παρόμοιες εικόνες είδαμε στη Βαρκελώνη, την Αθήνα, τη Μάλαγα και άλλες πόλεις που έχουν μετατραπεί από ζωντανοί τόποι σε τουριστικά πάρκα. Οι κάτοικοι ζητούν τουρίστες που σέβονται τον τόπο, ενισχύουν τις τοπικές επιχειρήσεις και δεν φέρονται σαν να βρίσκονται σε λούνα παρκ χωρίς όρια.

Τουρισμός-ρεκόρ, αλλά για ποιους;

Το 2024 προβλέπεται έτος ρεκόρ για τον τουρισμό. Μόνο η Ισπανία υποδέχτηκε 85,1 εκατομμύρια επισκέπτες πέρσι, και το νούμερο ανεβαίνει. Όμως όπως λέει ο ειδικός στον τουρισμό Sebastian Zenker: «Δεν αρκεί να λέμε πως θέλουμε καλούς τουρίστες – πρέπει να διασφαλίσουμε πως και οι ντόπιοι ωφελούνται από τον τουρισμό».

Σε περιοχές όπως τα Κανάρια, το ένα τρίτο του πληθυσμού ζει κοντά στο όριο της φτώχειας, την ώρα που τα ξενοδοχεία ευημερούν. Ποιον εξυπηρετεί τελικά ο τουριστικός «πυρετός»;

Οι απαγορεύσεις ξεκινούν

Ίμπιζα και Μαγκαλούφ: αυστηροί περιορισμοί στο αλκοόλ.
Βαρκελώνη: αφαιρέθηκε λεωφορειακή γραμμή από το Google Maps για να προστατευτούν οι ηλικιωμένοι κάτοικοι από την τουριστική κοσμοσυρροή.
Βενετία: νέο τέλος 5 ευρώ για ημερήσιους επισκέπτες.
Μπαλί: νέο τουριστικό τέλος μετά από περιστατικά ασέβειας σε ιερούς χώρους.
Άμστερνταμ: καμπάνια “Stay Away” για να αποθαρρύνει bachelor parties και ανάρμοστη συμπεριφορά.

Η αντίδραση δεν είναι τοξική – είναι αναγκαία

Η ειδικός Antje Martins εξηγεί πως δεν φταίνε οι τουρίστες, αλλά η αποτυχημένη τουριστική διαχείριση. Όταν δεν υπάρχουν κανόνες, οι συνέπειες χτυπούν πρώτα τους κατοίκους: ακρίβεια, έλλειψη στέγασης, υποβάθμιση ποιότητας ζωής.

Ωστόσο, τονίζει και τον κίνδυνο: να γίνει ο τουρισμός πολυτέλεια για λίγους. Το παράδειγμα της Νέας Ζηλανδίας, που το 2020 στόχευσε αποκλειστικά σε “υψηλής ποιότητας” επισκέπτες, κατηγορήθηκε ως ελιτίστικο και αναποτελεσματικό. Δεν αποδείχθηκε ποτέ ότι οι τουρίστες με πολλά χρήματα ωφελούν περισσότερο.

Ποια είναι η λύση;

Ο στόχος δεν είναι να απομακρυνθούν οι τουρίστες, αλλά να δημιουργηθεί ένα νέο συμβόλαιο αμοιβαίου σεβασμού. Πρωτοβουλίες όπως το «pledge» της Ισλανδίας (να μην οδηγείς off-road, να μην αφήνεις σκουπίδια στη φύση) ή η παιδική «υπόσχεση» των νησιών Παλάου, δείχνουν τον δρόμο.

Από την άλλη, η επιβολή τουριστικών τελών – όπως στη Βενετία ή στο Μπουτάν με τα 100 δολάρια τη μέρα – είναι αμφιλεγόμενη: προστατεύει ή αποκλείει;

Τουρισμός με πρόσωπο

Αν θέλουμε να συνεχίσουμε να ταξιδεύουμε, πρέπει να το κάνουμε αλλιώς. Πιο συνειδητά. Όχι σαν καταναλωτές, αλλά σαν επισκέπτες. «Αν δεν διαχειριστούμε σωστά τον τουρισμό, καταστρέφουμε τον ίδιο τον προορισμό», λέει η Martins. «Οι προορισμοί είναι σπίτια για κάποιους άλλους. Ας τους φερόμαστε όπως θα θέλαμε να φερθούν στον δικό μας τόπο».

Πηγή: BBC

• Γερμανοί τουρίστες
• υπερτουρισμός