Τουρκία – Η επόμενη μέρα: Ο σουλτάνος Ερντογάν και η παντοδυναμία του – Εθνικισμός και λαϊκισμός χωρίς αστερίσκους

Ο Ερντογάν μπορεί να κέρδισε τις εκλογές στην Τουρκία, όμως, η επόμενη μέρα φαντάζει ως αβέβαιη στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου. Κέρδισε όμως η ανέχεια και ο εθνικισμός.

Στο πρόσωπο του… μικρού Σουλτάνου ο Τούρκος είδε μία μετενσάρκωση του Κεμάλ, ο οποίος δεν έχανε ποτέ την ευκαιρία να μιλά για αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ή περί Γαλάζιας Πατρίδας.

Ο Ερντογάν και η επόμενη μέρα

 Η λίρα καταρρέει

Στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 20 λιρών έναντι του δολαρίου υποχώρησε το τουρκικό νόμισμα, 24 ώρες πριν την επικράτηση Ερντογάν.

Η τουρκική λίρα, που αποδυναμώνεται σταθερά μετά τις ισχυρές επιδόσεις του Ταγίπ Ερντογάν στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, ξεπέρασε το όριο των 20 έναντι του δολαρίου ενόψει της αναμέτρησης της Κυριακής.

Ο Ερντογάν, του οποίου οι ανορθόδοξες νομισματικές πολιτικές έχουν προκαλέσει νευρικότητα στους ξένους επενδυτές και έχουν οδηγήσει σε σημαντική πτώση της τουρκικής λίρας, αναμένεται να επιστρατεύσει και άλλες… οικονομικές αλχημείες μέσα στο επόμενο χρονικό διάσημα.

Ολοκληρωτισμός

Ο Ερντογάν είναι ο πιο ισχυρός ηγέτης που είχε ποτέ η Τουρκία μετά την ίδρυση της σύγχρονης τουρκικής δημοκρατίας πριν από έναν αιώνα από τον Μουσταφά Κεμάλ και, μαζί με το κόμμα του, το AKP, έχει απομακρύνει το τουρκικό κράτος από τον κοσμικό χαρακτήρα που του είχε δώσει ο ιδρυτής του.

Ο Ερντογάν συγκέντρωσε επίσης την εξουσία σε μια εκτελεστική προεδρία της Δημοκρατίας, η οποία έχει την έδρα της σ’ ένα μέγαρο 1.000 δωματίων στις παρυφές της Άγκυρας και καθορίζει την πολιτική σε ό,τι αφορά την οικονομία, την ασφάλεια, τις εσωτερικές και τις διεθνείς υποθέσεις.

Οι επικριτές του Ερντογάν λένε πως η κυβέρνησή του έχει φιμώσει τους διαφωνούντες, έχει διαβρώσει τα δικαιώματα και έχει θέσει υπό τον έλεγχό της το δικαστικό σύστημα, μια κατηγορία την οποία αρνούνται αξιωματούχοι, οι οποίοι υποστηρίζουν πως η κυβέρνηση του Ερντογάν προστάτευσε τους πολίτες έναντι απειλών για την ασφάλεια, περιλαμβανομένης μιας απόπειρας πραξικοπήματος το 2016.

Οικονομολόγοι λένε πως οι εκκλήσεις του Ερντογάν για χαμηλά επιτόκια αύξησαν πέρυσι τον πληθωρισμό στο 85%, το υψηλότερο επίπεδό του εδώ και 24 χρόνια, και μείωσαν την ισοτιμία της λίρας στο ένα δέκατο της αξίας της έναντι του δολαρίου κατά την τελευταία δεκαετία.

Η Τουρκία και η Ελλάδα

Σύμφωνα με σχετική αναφορά στρατιωτικών επιτελών του ελληνικού Πενταγώνου, ο μεγάλος κερδισμένος από τις εκλογές στη γειτονική μας χώρα είναι ο τουρκικός εθνικισμός, κάτι που αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι από την κάλπη της πρώτης Κυριακής (14/5) τα ποσοστά από τα κόμματα που προέρχονται από την πολιτική μήτρα των «Γκρίζων Λύκων» αθροίζουν περί το 30%.

«Αυτό που διαφαίνεται είναι μια βαθιά συντηρητική κοινωνία, ισλαμιστική που αξίζει να σημειωθεί ότι ακολουθεί έναν άνθρωπο ο λόγος του οποίου χαρακτηρίζεται από ανορθολογικά στοιχεία», αναφέρουν οι στρατιωτικοί επιτελείς, επισημαίνοντας ταυτόχρονα τη λάθος ανάγνωση της Τουρκίας από την πλευρά της Δύσης (φαινόμενο mirror effect). «Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται εκτός Δυτικού πλαισίου. Η τουρκική κοινωνία, όπως φάνηκε και από το πώς ψήφισε η νεολαία, έχει γαλουχηθεί με την ιδέα της μεγάλης Τουρκίας. Η επανεκλογή Ερντογάν θα σημάνει την ισλαμοποίηση της χώρας ώστε να αποκτήσει τον οθωμανικό χαρακτήρα που επιθυμεί ο ίδιος», τονίζουν οι Ελληνες επιτελείς.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της αναφοράς τους, επισημαίνουν πως η συγκεκριμένη διαδικασία αναμένεται να προκαλέσει την αντίδραση της Δύσης, κάτι το οποίο ενδεχομένως να αναγκάσει την Τουρκία να πέσει στην αγκαλιά της Ρωσίας και των ευρασιατικών δυνάμεων.

«Λαμβανομένων υπ’ όψιν των θέσεων όλου του τουρκικού πολιτικού συστήματος σχετικά με την Ελλάδα (ο Τούρκος ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου επανήλθε για την αμφισβήτηση των νήσων του Αιγαίου, εναερίου χώρου, χωρικών υδάτων, ο ΥΠΑΜ Χουλουσί Ακάρ περί Γενοκτονίας Ποντίων δήλωσε πως είναι φαντασιώσεις και δεν υπάρχουν στοιχεία), θα πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή από την ελληνική πλευρά, δεδομένου ότι ενδέχεται να δεχθεί πιέσεις από τη Δύση προκειμένου να αποδεχτεί μια τουρκική ατζέντα που θα λειτουργήσει σε βάρος της», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, οι επιτελείς του Πενταγώνου υποστηρίζουν πως η χώρα μας, «ξέροντας ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να αλλάξει πρόσωπο και ότι αποτελεί μια αναθεωρητική δύναμη, θα πρέπει να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που θα δημιουργηθεί από μια ευρασιατική στροφή της, ώστε να αποτελέσει έναν προμαχώνα και παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή, αναβαθμίζοντας έτσι και τη σχέση της με τις ΗΠΑ. Πέρα από τα εξοπλιστικά, είναι απαραίτητη η παρουσία της Ελλάδας ως δυναμικού παίκτη στις συμμαχίες της περιοχής αποτελώντας παράγοντα ειρήνης στην περιοχή αλλά και ενεργειακής ασφάλειας», καταλήγουν οι επιτελείς, χαρακτηρίζοντας παράλληλα ως «ψευδοεπιχείρημα» το ότι οι δύο χώρες έχοντας νεοεκλεγείσες κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αναλάβουν το κόστος εκατέρωθεν υποχωρήσεων.

Η Τουρκία και ο υπόλοιπος κόσμος

Υπό τον Ερντογάν, η Τουρκία έχει προχωρήσει σε επίδειξη στρατιωτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, εξαπολύοντας τέσσερις επιδρομές στο έδαφος της Συρίας, διεξάγοντας επίθεση εναντίον κούρδων μαχητών μέσα στο Ιράκ και στέλνοντας στρατιωτική υποστήριξη στη Λιβύη και στο Αζερμπαϊτζάν.

Η Τουρκία είχε επίσης μια σειρά διπλωματικών συγκρούσεων με περιφερειακές δυνάμεις, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, καθώς και μια αντιπαράθεση με την Ελλάδα και την Κύπρο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο, μέχρι που πριν από δύο χρόνια επιδίωξε να προσεγγίσει μερικούς από τους αντιπάλους της.

Η αγορά από τον Ερντογάν ρωσικών συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας προκάλεσε κυρώσεις από τη βιομηχανία όπλων των ΗΠΑ εναντίον της Άγκυρας, ενώ η εγγύτητά του με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν έκανε επικριτές να αμφισβητήσουν τη δέσμευση της Τουρκίας στη δυτική συμμαχία του ΝΑΤΟ. Οι αντιρρήσεις της Άγκυρας στην ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ προκάλεσαν επίσης εντάσεις.

Ωστόσο η Τουρκία μεσολάβησε επίσης για μια συμφωνία για τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών, υπογραμμίζοντας τον εν δυνάμει ρόλο που διεκδικεί ο Ερντογάν στις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Δεν είναι σαφές ότι ένας διάδοχος θα έχει το ίδιο προφίλ που εκείνος δημιούργησε στην παγκόσμια σκηνή, κάτι που ο Ερντογάν υπογράμμισε στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του.

 

• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Τουρκία