Τουρκία: Συνεχίζει την κατρακύλα η λίρα – Γιατί… «χαιρέτησε» τον υπουργό Οικονομικών ο Σουλτάνος

Ο Σουλτάνος «παραίτησε» τον «τσάρο» της τουρκικής Οικονομίας, Λουτφί Ελβάν, καθώς διαφωνούσε με την ακολουθούμενη πολιτική του.

Η Τουρκία βρίσκεται σε πολύ δύσκολο σταυροδρόμι με τον πληθωρισμό να εκτινάσεται στα ύψη και την λίρα να πέφτει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Στη θέση του διορίστηκε, με απόφαση του Ερντογάν, ο επιχειρηματίας και αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Νουρετίν Νεμπατί, ο οποίος είναι γνωστός για τις σχέσεις του με τον Μπεράτ Αλμπαϊράκ, γαμπρό του Ερντογάν και πρώην υπουργό Οικονομικών της χώρας.

Στην Άγκυρα μιλού πολλοί για την «επιστροφή του γαμπρού».

Η ρήξη

Ο τούρκος πρόεδρος είχε αφήσει αιχμές στα μέσα Νοεμβρίου -χωρίς να τον κατονομάζει– κατά του Ελβάν, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά την καρατόμησή του.

«Όσο βρίσκομαι σε αυτή τη θέση, θα συνεχίσω τον αγώνα μου ενάντια στα υψηλά επιτόκια μέχρι τέλους και θα συνεχίσω τον αγώνα μου ενάντια στον πληθωρισμό. Τι συμβαίνει με εσάς, αφού είστε στη μέση του πουθενά ως προς αυτό; Θα δούμε και θα κάνουμε τα βήματά μας ανάλογα» τόνισε, κάνοντας λόγο για «φίλους με τους οποίους περπατήσαμε μαζί» και τώρα αρνούνται να τον ακολουθήσουν.

Ενώ τα λόγια του Ερντογάν επικροτήθηκαν από τους υποστηρικτές του AKP, ήταν αξιοσημείωτο ότι ο Ελβάν δεν το έκανε. Εκφράζοντας την άποψη ότι ο πληθωρισμός δεν είναι στα επιθυμητά επίπεδα, είπε στην τελευταία της ομιλία στις 15 Νοεμβρίου. «Νομίζω ότι είναι σημαντικό για κάθε θεσμικό όργανο να παίξει τον ρόλο του στο πλαίσιο της εντολής που έχει λάβει. Ως υπουργείο Οικονομικών και Οικονομικών, δείχνουμε ξεκάθαρα την αποφασιστικότητά μας να καταπολεμήσουμε τον πληθωρισμό».

O Έλβαν όπως αναφέρουν τα ΜΜΕ, διαφωνούσε κάθετα με την αμφιλεγόμενη οικονομική πολιτική μείωσης των επιτοκίων που ακολουθεί ο Ερντογάν για να … μειώσει τον πληθωρισμό, για την οποία προειδοποιούσε ότι θα οδηγήσει στην καταστροφή.

Βουτιά η λίρα

Η τουρκική λίρα κατέρρευσε και πάλι χθες σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ως συνέπεια της νομισματικής πολιτικής που εφαρμόζει ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που υπεραμύνεται της μείωσης των επιτοκίων παρά τον πληθωρισμό που καλπάζει και την αντίθεση των αγορών.

Το νόμισμα έχει χάσει πάνω από το 43% της αξίας του έναντι του δολαρίου από τις αρχές του έτους και οι παρατηρητές φοβούνται ότι η πτώση μπορεί να συνεχιστεί.

Για ποιο λόγο κατέρρευσε η λίρα;

Σε αντίθεση με τις κλασικές οικονομικές θεωρίες, ο πρόεδρος Ερντογάν πιστεύει ότι τα υψηλά επιτόκια ευνοούν τον πληθωρισμό.

Συμμορφούμενη με τις επιθυμίες του προέδρου, η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας -επισήμως ανεξάρτητη-μείωσε έτσι εκ νέου το βασικό επιτόκιο την περασμένη εβδομάδα (από το 16% στο 15%) για τρίτη φορά μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες, κάτω από το επίπεδο του πληθωρισμού που πλησιάζει το 20% σε ετήσια βάση.

Ο Ερντογάν έχει αποπέμψει από τον Ιούλιο του 2019 τρεις διοικητές της κεντρικής τράπεζας και έχει αντικαταστήσει τον υπουργό Οικονομικών του δύο φορές από τον Νοέμβριο του 2020. Οι αποφάσεις αυτές έχουν οδηγήσει κάθε φορά σε πτώση της λίρας.

Ο πρόεδρος Ερντογάν απορρίπτει, ωστόσο, κάθε ευθύνη για την πτώση της λίρας: «Απορρίπτω πολιτικές που θα καταδικάσουν τον λαό μας στην ανεργία, την πείνα και τη φτώχεια», δήλωσε τη Δευτέρα για να δικαιολογήσει την πολιτική του για ανάπτυξη με κάθε κόστος.

Ποιες είναι οι συνέπειες;

Ενώ αρκετοί παρατηρητές εκτιμούν ότι ο τουρκικός τραπεζικός κλάδος είναι ισχυρότερος μετά την οικονομική κρίση του 2001, η κατάσταση των τραπεζών προκαλεί ανησυχίες.

«Ο κίνδυνος είναι ότι η λίρα θα υποστεί νέες βίαιες πτώσεις και θα προκαλέσει προβλήματα στον τραπεζικό κλάδο. Μια πιστωτική κρίση μπορεί να ακολουθήσει και θα αυτό θα βαρύνει σημαντικά στην οικονομική δραστηριότητα», είπε ο Τζέισον Τάβεϊ, αναλυτής της Capital Economics.

«Μια σημαντική απειλή βρίσκεται επίσης στις καταθέσεις ξένου συναλλάγματος. Η ένδειξη αύξησης στα αιτήματα για ανάληψη μπορεί να προκαλέσει στροφή προς πιο επιθετικές μορφές ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων», προσθέτει ο οικονομολόγος, ειδικός στις αναδυόμενες αγορές. Πάνω από τις μισές καταθέσεις στις τουρκικές τράπεζες είναι σε ξένο συνάλλαγμα, κυρίως σε δολάρια.

Η πτώση της λίρας τροφοδοτεί επίσης τον πληθωρισμό, με την Τουρκία να εξαρτάται ιδιαίτερα από τις εισαγωγές, κυρίως για την ενέργεια και τις πρώτες ύλες. Ο επίσημος ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 19,89% τον Οκτώβριο, ένα επίπεδο τέσσερις φορές υψηλότερο από τον αρχικό στόχο της κυβέρνησης.

Δεκαοκτώ μήνες πριν από την επόμενη προεδρική θητεία, μια συνεχής επιδείνωση της οικονομίας μπορεί να πλήξει τη δημοτικότητα του προέδρου Ερντογάν, ο οποίος έχει οικοδομήσει τις εκλογικές του νίκες τις δύο τελευταίες δεκαετίες σε υποσχέσεις για ευημερία.

• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Τουρκία
• τουρκική λίρα