Τουρκική νευρικότητα για την αμυντική συμμαχία Κύπρου–Ισραήλ: Η Άγκυρα βλέπει απειλή απέναντί της – Αντιδράσεις και στα Κατεχόμενα

Η αμυντική συνεργασία ανάμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια μια στρατηγική διάσταση που ξεπερνά τα στενά όρια της Ανατολικής Μεσογείου. Με κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών και πλέον με την εγκατάσταση του προηγμένου αντιαεροπορικού συστήματος Barak MX, Λευκωσία και Τελ Αβίβ δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον ασφάλειας που θωρακίζει την Κύπρο απέναντι σε εξωτερικές απειλές. Η κίνηση αυτή, που έρχεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, έχει προκαλέσει έντονη ενόχληση στην Άγκυρα και στο ψευδοκράτος, τα οποία καταγγέλλουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία «παραδίδει τα κλειδιά» της κυριαρχίας της στο Ισραήλ.

Στην πραγματικότητα, όμως, οι αντιδράσεις αυτές αντανακλούν περισσότερο τον φόβο της Τουρκίας για την απώλεια ελέγχου και επιρροής στο νησί, καθώς η Κύπρος σταδιακά αποκτά στρατηγικά πλεονεκτήματα που ενισχύουν την αποτρεπτική της ισχύ και αναβαθμίζουν τον ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή.

Το «κατηγορώ» του ψευδοκράτους και η γραμμή Άγκυρας

Ο Ζιγιά Οζτούρκλερ, «πρόεδρος» της λεγόμενης Βουλής στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, κατηγόρησε πρόσφατα τη Λευκωσία ότι με τις συμφωνίες της με το Ισραήλ «θέτει υπό αμφισβήτηση την κυριαρχία της». Η επίσημη γραμμή που ακολουθεί το ψευδοκράτος είναι πανομοιότυπη με αυτήν της Άγκυρας: ότι η Κύπρος μετατρέπεται σε «στρατιωτική βάση» για το Ισραήλ και ότι με την ενίσχυση των αμυντικών της δομών υπονομεύει την «ισορροπία» στο νησί.

Όμως, η Τουρκία παραβλέπει σκόπιμα ότι αυτή η «ισορροπία» έχει διαταραχθεί εδώ και δεκαετίες, από την παράνομη εισβολή του 1974 και τη συνεχιζόμενη παρουσία 40.000 Τούρκων στρατιωτών στα κατεχόμενα. Η Κυπριακή Δημοκρατία, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναγνωρισμένο κράτος από τη διεθνή κοινότητα, έχει κάθε δικαίωμα να θωρακίζει την άμυνά της και να συνάπτει στρατηγικές συμμαχίες.

Το Barak MX: ένα νέο αμυντικό «όπλο» για την Κύπρο

Η άφιξη του ισραηλινού συστήματος Barak MX αποτέλεσε σημείο καμπής. Πρόκειται για ένα προηγμένο αντιαεροπορικό σύστημα πολλαπλών επιπέδων, με δυνατότητα αναχαίτισης στόχων σε αποστάσεις έως 150 χλμ. και με ραντάρ τριών διαστάσεων που μπορεί να καλύψει εμβέλεια 460 χλμ. Η επιχειρησιακή του ικανότητα επιτρέπει στην Κύπρο όχι μόνο να προστατεύσει τον εναέριο χώρο της, αλλά και να ελέγχει ευρύτερες περιοχές, από την Αττάλεια έως το Ικόνιο στη νότια Τουρκία.
Η τεχνολογία αυτή δίνει στρατηγικό βάθος στην Κυπριακή Δημοκρατία και ταυτόχρονα εξυπηρετεί και τα συμφέροντα του Ισραήλ, που μπορεί να βασιστεί στη συνεργασία με τη Λευκωσία για την ασφάλεια απέναντι σε ενδεχόμενες τουρκικές ή άλλες απειλές στην περιοχή.

Τουρκική νευρικότητα απέναντι σε μια νέα πραγματικότητα

Οι αποκαλύψεις για την παραλαβή δύο παρτίδων του Barak MX προκάλεσαν έντονη νευρικότητα στην Άγκυρα. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν κατηγόρησε την Κύπρο ότι «φιλοξενεί τις επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα», ενώ τουρκικά μέσα μιλούν για «επικίνδυνες συνέπειες» σε περίπτωση νέων εξοπλιστικών προγραμμάτων της Λευκωσίας.

Η ανησυχία αυτή δεν αφορά την «ασφάλεια» του νησιού, αλλά την απώλεια στρατηγικού πλεονεκτήματος της Τουρκίας. Για δεκαετίες, η Άγκυρα θεωρούσε την παρουσία της στην κατεχόμενη Κύπρο ως δεδομένο στρατιωτικό εργαλείο. Σήμερα, όμως, βλέπει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, με τη στήριξη του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών, αναβαθμίζει την αποτρεπτική της ισχύ σε επίπεδο που δυσκολεύει οποιαδήποτε τουρκική κίνηση στο μέλλον.

Οι δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου και η τουρκική αντίδραση

Ο τουρκικός Τύπος  στάθηκε ιδιαίτερα στις δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Γεώργιου, ο οποίος κάλεσε για «εκδίωξη των Τούρκων από το νησί».  Επιχείρησε να παρουσιάσει τη ρητορική του ως «επίσημη πολιτική θέση» της Λευκωσίας, προσπαθώντας να δημιουργήσει κλίμα εχθρότητας σε διεθνές επίπεδο.

«Μετά την μυστική παράδοση, ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, γνωστός για την εχθρότητά του προς τους Τούρκους, άρχισε να ζητά μια συντονισμένη απέλαση των Τούρκων από την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, στο πασχαλινό μήνυμά του τον Απρίλιο και στις επόμενες λειτουργίες στις οποίες παρευρέθηκε μέχρι σήμερα. Ο Αρχιεπίσκοπος, εκπέμποντας μίσος προς τους Τούρκους, δήλωσε: «Οι Έλληνες έχουν ιστορία 3.000 ετών. Πρέπει να καταστρώσουμε έξυπνα σχέδια και να εκδιώξουμε τους Τούρκους». σχολίασε σε άρθρο της η Hurriyet.

Ωστόσο, οι τοποθετήσεις του Αρχιεπισκόπου δεν αλλάζουν την ουσία. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει το δικαίωμα να υπερασπιστεί την εδαφική της ακεραιότητα και να ενισχύσει την άμυνά της. Η Άγκυρα, αντί να ανησυχεί για δηλώσεις, θα όφειλε να αναρωτηθεί γιατί εξακολουθεί να διατηρεί στρατεύματα κατοχής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Η Κύπρος και το Ισραήλ: μια στρατηγική συμμαχία που αλλάζει ισορροπίες

Η συνεργασία Κύπρου–Ισραήλ δεν περιορίζεται στο στρατιωτικό επίπεδο. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που περιλαμβάνει ενέργεια, ασφάλεια και γεωπολιτική σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Λευκωσία αναδεικνύεται σε αξιόπιστο εταίρο για το Ισραήλ αλλά και για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, σε αντίθεση με την Τουρκία που συχνά λειτουργεί αποσταθεροποιητικά.

Η παρουσία του Barak MX στο νησί είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας εποχής. Η Κύπρος δεν είναι πλέον αδύναμος κρίκος, αλλά ένας ενεργός παίκτης με ισχυρές συμμαχίες.

• αντιαεροπορικό σύστημα Barak MX
• Ισραήλ
• Κυπριακή Δημοκρατία
• Του​ρκία
• ψευδοκράτος