Τραμπ: Αμερικανικές δηλώσεις για τα F-35 και τουρκική ευφορία – Η Αθήνα υπενθυμίζει τους νομικούς φραγμούς

Σε νέο κύκλο συζητήσεων οδηγούν οι πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, μετά από πολυετή αποκλεισμό. Παρά την τουρκική αισιοδοξία, η ελληνική πλευρά εμφανίζεται ψύχραιμη, υπογραμμίζοντας ότι παραμένουν σε ισχύ κρίσιμα νομικά εμπόδια.

Τι είπε ο Τραμπ

Στο περιθώριο συνάντησης με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο Αμερικανός πρόεδρος ρωτήθηκε αν θα εγκρίνει την πώληση F-35 στην Τουρκία. Απάντησε ότι το ζήτημα «εξετάζεται πολύ σοβαρά», προσθέτοντας τη διαβεβαίωση πως τα αεροσκάφη δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον του Ισραήλ. Η δήλωση αυτή αναζωπύρωσε σενάρια και αντιδράσεις στην περιοχή.

Το ιστορικό του αποκλεισμού

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μπλοκάρει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα το 2019, όταν η Άγκυρα—σύμμαχος στο ΝΑΤΟ—επέλεξε ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα ασύμβατο με τα συμμαχικά πρότυπα. Έκτοτε, η επάνοδος στο πρόγραμμα παραμένει νομικά και πολιτικά σύνθετη.

Θερμές σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας, επιφυλάξεις Ισραήλ

Ο Τραμπ διατηρεί προσωπικό δίαυλο με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κάτι που τροφοδοτεί προσδοκίες στην Άγκυρα. Το Ισραήλ, πάντως, έχει επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για τη διάθεση προηγμένων μαχητικών σε γειτονικές χώρες, επιδιώκοντας τη διατήρηση της στρατιωτικής του υπεροχής.

Η τουρκική ανάγνωση

Τα τουρκικά ΜΜΕ υποδέχθηκαν τις δηλώσεις με ενθουσιασμό, ερμηνεύοντάς τες ως ένδειξη επερχόμενης αποκατάστασης. Παράλληλα, προβάλλεται ότι οι αναφορές Τραμπ προκαλούν νευρικότητα σε Ισραήλ και Ελλάδα.

Η απάντηση της Αθήνας: δύο «κόκκινες γραμμές»

Κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα επισημαίνουν ότι παρόμοιες αναφορές έγιναν και στο παρελθόν, χωρίς ουσιαστική μεταβολή. Υπενθυμίζουν, δε, δύο δεσμευτικές προβλέψεις της αμερικανικής νομοθεσίας: Απαγόρευση πώλησης F-35 όσο η Τουρκία διατηρεί το επίμαχο αντιαεροπορικό σύστημα, καθώς και κυρώσεις CAATSA σε βάρος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Απαγόρευση επιστροφής στο πρόγραμμα χωρίς τροποποίηση νόμου, που προϋποθέτει σύμπραξη του Κογκρέσου. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα ενισχύει σταθερά το αποτύπωμά της: έχει παραλάβει αναβαθμισμένα F-16 και Rafale, ενώ αναμένει τα πρώτα F-35 το 2028.

Η ελληνική συμφωνία για τα F-35

Τον περασμένο Μάιο, το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας υπέγραψε σύμβαση ύψους 17,2 εκατ. δολαρίων με τη Lockheed Martin για την υποστήριξη του ελληνικού προγράμματος F-35 μέσω Foreign Military Sales. Η συμφωνία καλύπτει τεχνική και μηχανική υποστήριξη, εκπαίδευση και ενσωμάτωση, με ολοκλήρωση τον Μάιο του 2028. Η αρχική αγορά αφορά 20 αεροσκάφη, με προοπτική για άλλα 20, παραδόσεις έως το 2033 και ενδιάμεση παραμονή στις ΗΠΑ για εκπαίδευση.

• F-35
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Του​ρκία