Τραμπ – Ερντογάν στον Λευκό Οίκο: Νέα σελίδα στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας με φόντο F-35, Χάλκη και Γάζα

Μία συνάντηση με έντονο πολιτικό και γεωστρατηγικό αποτύπωμα πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Πέμπτης (25/9) στον Λευκό Οίκο, όπου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποδέχθηκε τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ήταν η πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια που ο Τούρκος ηγέτης πέρασε το κατώφλι του Λευκού Οίκου, καθώς κατά την προεδρία Μπάιντεν δεν είχε ποτέ απευθυνθεί σχετική πρόσκληση. Το γεγονός αυτό από μόνο του εκλήφθηκε ως μία πρώτη διπλωματική νίκη για την Άγκυρα.

Τα F-35 και η αμερικανική στήριξη

Κεντρικό θέμα της ατζέντας αποτέλεσε η προοπτική άρσης των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία από το 2019, όταν οι ΗΠΑ την απέσυραν από το πρόγραμμα προμήθειας των μαχητικών F-35 λόγω της χρήσης ρωσικών συστημάτων S-400. Ο Ντόναλντ Τραμπ, φορώντας μάλιστα στο πέτο του μια καρφίτσα με το σήμα του F-35, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αν έχουμε μια καλή συνάντηση, σχεδόν αμέσως», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα.

Παράλληλα, συζητήθηκε και η προμήθεια F-16, η οποία είχε εγκριθεί από την Ουάσινγκτον στις αρχές του 2024, μετά την επικύρωση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ από την τουρκική Βουλή.

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης

Σημαντική θέση στις συνομιλίες κατέλαβε και το θέμα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Ο Ερντογάν τόνισε: «Θα κάνουμε ό,τι μας αναλογεί», προσθέτοντας ότι θα συζητήσει το ζήτημα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο μετά την επιστροφή του στην Τουρκία.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ υπογράμμισε ότι «η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία ήταν εδώ και θα ήθελαν πραγματικά να έχουν κάποια βοήθεια», επιβεβαιώνοντας τη σημασία που δίνει η Ουάσινγκτον στο ζήτημα.

Εμπορικές συμφωνίες και ρόλος στην Ουκρανία

Οι δύο ηγέτες έκαναν λόγο και για την ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας. Ο Τραμπ χαρακτήρισε την Τουρκία «μεγάλο κατασκευαστή όμορφων και σπουδαίων προϊόντων» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εμπορικών συμφωνιών.

Αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε ότι ο Ερντογάν «χαίρει μεγάλου σεβασμού» και θα μπορούσε να αποτελέσει «μεγάλη επιρροή», αν το επιθυμούσε. Παράλληλα, κάλεσε την Τουρκία να σταματήσει την αγορά ρωσικού πετρελαίου, χαρακτηρίζοντας «αίσχος» τη συνέχιση του πολέμου.

Οι διαφορετικές θέσεις για τη Γάζα

Το ζήτημα της Γάζας ανέδειξε τις διαφορετικές θέσεις Ουάσινγκτον και Άγκυρας. Ο Τραμπ απέφυγε δημόσια κριτική προς τον Τούρκο ομόλογό του, ωστόσο ο Ερντογάν είχε ήδη καταστήσει σαφή τη στάση του, καλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ «να σταθεί ο κόσμος στο πλευρό των καταπιεσμένων Παλαιστινίων». Σε συνέντευξή του στο Fox, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει τις ενέργειες του Ισραήλ «γενοκτονία προκαλούμενη από τον Νετανιάχου».

• Λευκός Οίκος
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν