Τραμπ για Ιράν: «Αφανίσαμε τις πυρηνικές τους εγκαταστάσεις» – Ο Χαμενεΐ απειλεί με «ανανέωση της τιμωρίας» – Επικίνδυνο διπλωματικό ντόμινο σε Ορμούζ, Μόσχα και Πεκίνο

Σε μία από τις πιο δραματικές κλιμακώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν αεροπορική επίθεση κατά τριών πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει θριαμβευτικά πως «προκαλέσαμε απόλυτο αφανισμό στις βασικές τους υποδομές». Λίγες ώρες αργότερα, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, απάντησε με νέες απειλές κατά του Ισραήλ, διαμηνύοντας πως «η τιμωρία συνεχίζεται» και ότι «ο σιωνιστής εχθρός έκανε ένα μεγάλο έγκλημα».

Τριπλό πλήγμα από ΗΠΑ – Τραμπ: «Η υπόγεια καταστροφή είναι ολοκληρωτική»

Η επίθεση, που σημειώθηκε τα ξημερώματα του Σαββάτου, είχε στόχο τις εγκαταστάσεις στο Φορντό, τη Νατάνζ και την Ισφαχάν -σημεία-κλειδιά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Ο Αμερικανός πρόεδρος, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, έκανε λόγο για «θεαματική πολεμική επιτυχία», υποστηρίζοντας πως η μεγαλύτερη ζημιά «προκλήθηκε βαθιά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους». Αν και δεν αναφέρθηκε ευθέως σε «αλλαγή καθεστώτος», δήλωσε χαρακτηριστικά πως «το σημερινό καθεστώς δεν μπορεί να κάνει το Ιράν μεγάλο ξανά».

Χαμενεΐ: «Η τιμωρία συνεχίζεται» – Νυχτερινές επιθέσεις κατά του Ισραήλ

Η απάντηση του Ιράν ήρθε σχεδόν αμέσως. Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ έκανε την πρώτη του δημόσια δήλωση μετά τον βομβαρδισμό, στέλνοντας σαφές μήνυμα πως «η τιμωρία δεν τελείωσε» και ότι ο «σιωνιστής εχθρός» ήδη πληρώνει για την «πρόκληση».

Πυραυλικές επιθέσεις σημειώθηκαν στη διάρκεια της νύχτας κατά στόχων στο Ισραήλ, ενώ η Τεχεράνη, μέσω των Φρουρών της Επανάστασης, προειδοποιεί για συντριπτικά αντίποινα κατά αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.

«Υψηλού ρίσκου επιχείρηση» – Τι εκτιμούν οι αναλυτές

Παρά τους θριαμβευτικούς τόνους του Τραμπ, ειδικοί προειδοποιούν για το αβέβαιο αποτέλεσμα της επιχείρησης. Η Héloise Fayet του γαλλικού Ifri σημειώνει ότι εντοπίστηκε κινητικότητα στις εγκαταστάσεις πριν από την επίθεση, κάτι που ίσως σημαίνει πως κρίσιμο πυρηνικό υλικό μεταφέρθηκε εγκαίρως.

Παράλληλα, ο Andreas Krieg του King’s College χαρακτήρισε την επιχείρηση «υψηλού ρίσκου με απρόβλεπτες συνέπειες», υπενθυμίζοντας ότι οι πληροφορίες για την καταστροφή προέρχονται κυρίως από ανοικτές πηγές (OSINT).

Ο ειδικός Ali Vaez του International Crisis Group υπογράμμισε ότι η επίθεση δεν είναι ικανή να σταματήσει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, καθώς προηγμένα συστήματα φυγοκέντρισης έχουν εγκατασταθεί σε άγνωστες τοποθεσίες. «Το Ιράν έχει περάσει εδώ και καιρό στην εποχή της “σκιώδους πυρηνικής δραστηριότητας”», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ενδεχόμενο αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ

Η Ουάσινγκτον, ανήσυχη για το ενδεχόμενο ιρανικής αντίδρασης στον τομέα της ενέργειας, πιέζει την Κίνα να χρησιμοποιήσει την επιρροή της για να αποτρέψει πιθανό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Από εκεί περνά το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Σύμφωνα με τον Michael Horowitz, το Ιράν ενδέχεται να προχωρήσει σε επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο, φιλοξενούμενων και αμερικανικών βάσεων, σε μία προσπάθεια «να σωθούν τα προσχήματα» χωρίς να ρισκάρει ανοιχτό πόλεμο με την Ουάσινγκτον.

Το διπλωματικό ντόμινο ξεκινά από Μόσχα και Πεκίνο

Ο Ιρανός ΥΠΕΞ μεταβαίνει εσπευσμένα στη Μόσχα για συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ διπλωματικά μηνύματα φτάνουν από ΕΕ, Κίνα και ΟΗΕ καλώντας σε «αυτοσυγκράτηση». Ωστόσο, η επόμενη ημέρα διαφαίνεται δύσκολη, με τις ΗΠΑ να έχουν χάσει κάθε πρόσβαση σε επιθεωρήσεις μέσω της IAEA και το Ιράν να απειλεί με αποχώρηση από τη Συνθήκη μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων.

«Πολιτική χειροβομβίδα» ή αρχή διαπραγμάτευσης;

Ο ειδικός Hamidreza Azizi σημειώνει ότι εάν ο Τραμπ συνεχίσει τις επιθέσεις χωρίς νέα πρόκληση, θα φανεί πως πολεμά «υπέρ του Ισραήλ», κάτι που θα του κοστίσει πολιτικά στο εσωτερικό.

Παράλληλα, υπάρχει η πιθανότητα το Ιράν να στραφεί αποκλειστικά κατά του Τελ Αβίβ, αφήνοντας προς το παρόν τις ΗΠΑ εκτός, και δίνοντας την ευκαιρία για έναν γύρο διαπραγματεύσεων υπό πίεση.

Μπροστά σε αχαρτογράφητα νερά

Οι ΗΠΑ μπορεί να πανηγυρίζουν για μία «τακτική νίκη», όμως η γεωπολιτική πραγματικότητα υποδεικνύει ότι βρισκόμαστε ενώπιον ενός επικίνδυνου ντόμινο: με το Ιράν απομονωμένο, τις ΗΠΑ βαθύτερα μπλεγμένες και τον πλανήτη να αγωνιά για τις επόμενες κινήσεις σε ένα εύφλεκτο πεδίο που εκτείνεται από την Ισφαχάν ως τα Στενά του Ορμούζ. Ο χρόνος μετρά πλέον αντίστροφα – και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πού θα σταματήσει το «τικ-τακ».

• Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ
• Ντόναλντ Τραμπ