Τραμπ: Το Ιράν δεν έχει «κανένα σχέδιο» για την εκτέλεση διαδηλωτών – Τι είπε για την στήριξη στον Παχλαβί

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν έχει «κανένα σχέδιο» να εκτελέσει διαδηλωτές, ωστόσο δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ εναντίον της χώρας, εξαιτίας της βίαιης καταστολής των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο μειώνουν τον αριθμό του προσωπικού τους στην αεροπορική βάση Αλ-Ουντέιντ στο Κατάρ, ενώ αξιωματούχοι δήλωσαν στο CBS, τον αμερικανικό συνεργάτη του BBC, ότι η μερική αμερικανική αποχώρηση αποτελεί «προληπτικό μέτρο».

Ο εναέριος χώρος του Ιράν έκλεισε για σχεδόν όλες τις πτήσεις για πέντε ώρες κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αρκετές αεροπορικές εταιρείες να ανακοινώνουν ότι θα αλλάξουν τις διαδρομές τους ώστε να αποφεύγουν το Ιράν. Το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε επίσης ότι η πρεσβεία του Ηνωμένου Βασιλείου στην Τεχεράνη έκλεισε προσωρινά και θα λειτουργεί εξ αποστάσεως, σύμφωνα με κυβερνητικό εκπρόσωπο.

Μιλώντας από τον Λευκό Οίκο την Τετάρτη, ο Τραμπ είπε ότι η κυβέρνησή του είχε ενημερωθεί «από αξιόπιστες πηγές» πως «οι δολοφονίες στο Ιράν σταματούν και δεν υπάρχει σχέδιο για εκτελέσεις». Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφο, ο Τραμπ ανέφερε ότι «πολύ σημαντικές πηγές από την άλλη πλευρά» τον είχαν ενημερώσει για τις εξελίξεις, προσθέτοντας ότι ελπίζει οι πληροφορίες αυτές να είναι αληθείς.

Οι αρχικές διαδηλώσεις, που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω της κατάρρευσης του ιρανικού νομίσματος, εξελίχθηκαν γρήγορα σε μια ευρύτερη κρίση νομιμοποίησης για τη θρησκευτική ηγεσία του Ιράν. Νωρίτερα, ο Τραμπ είχε απειλήσει με «πολύ σκληρή δράση» κατά του Ιράν, εάν η κυβέρνηση προχωρούσε σε εκτελέσεις διαδηλωτών, μετά από αναφορές ότι ένας 26χρονος άνδρας που είχε συλληφθεί στο αποκορύφωμα των διαδηλώσεων καταδικάστηκε σε θάνατο.

Ο Ερφάν Σολτανί επρόκειτο να εκτελεστεί την Τετάρτη, όπως είχε δηλώσει η οικογένειά του στο BBC Persian. Αργότερα, ενημέρωσαν την κουρδική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Hengaw, με έδρα τη Νορβηγία, ότι η εκτέλεσή του είχε αναβληθεί. Οι ιρανικές αρχές φέρονται να μην έχουν δώσει περαιτέρω πληροφορίες στην οικογένεια του Σολτανί σχετικά με την υπόθεσή του, περιοριζόμενες στο ότι είχε συλληφθεί σε σχέση με διαμαρτυρία. Ο ιδιοκτήτης καταστήματος ενδυμάτων συνελήφθη στην πόλη Φαρντίς, δυτικά της Τεχεράνης, την περασμένη εβδομάδα.

Απαντώντας στις αναφορές περί πιθανών εκτελέσεων, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι «η αγχόνη αποκλείεται» και ότι «δεν θα υπάρξει καμία εκτέλεση σήμερα ή αύριο». Μιλώντας στο Fox News, προειδοποίησε επίσης τον πρόεδρο των ΗΠΑ «να μην επαναλάβει το ίδιο λάθος που έκανε τον Ιούνιο», προσθέτοντας: «Αν δοκιμάσετε μια αποτυχημένη εμπειρία, θα έχετε το ίδιο αποτέλεσμα». Τον Ιούνιο του 2025, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, λόγω φόβων ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να τις χρησιμοποιήσει για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Πέρα από το προσωρινό κλείσιμο της βρετανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη, η αμερικανική αποστολή στη Σαουδική Αραβία συνέστησε στο προσωπικό και στους πολίτες των ΗΠΑ να «επιδείξουν αυξημένη προσοχή και να περιορίσουν τις μη απαραίτητες μετακινήσεις προς στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή». Η Ιταλία και η Πολωνία εξέδωσαν ανακοινώσεις καλώντας τους πολίτες τους να εγκαταλείψουν το Ιράν, ενώ η Γερμανία εξέδωσε οδηγία προς τους αερομεταφορείς να αποφεύγουν τον ιρανικό εναέριο χώρο, επικαλούμενη τον κίνδυνο από «κλιμακούμενη σύγκρουση και αντιαεροπορικά όπλα». Η γερμανική αεροπορική εταιρεία Lufthansa επιβεβαίωσε ότι οι πτήσεις της θα αποφεύγουν τον εναέριο χώρο του Ιράν και του Ιράκ «μέχρι νεωτέρας».

Η αμερικανική πρεσβεία στη Ντόχα συνέστησε στο προσωπικό της αυξημένη προσοχή και περιορισμό των μη απαραίτητων μετακινήσεων προς τη βάση Αλ-Ουντέιντ, ενώ η κυβέρνηση του Κατάρ δήλωσε ότι θα συνεχίσει να «λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της ασφάλειας των πολιτών και των κατοίκων της χώρας». Η Αλ-Ουντέιντ είναι η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στη Μέση Ανατολή, με περίπου 10.000 άτομα προσωπικό, καθώς και περίπου 100 Βρετανούς υπαλλήλους. Δεν είναι σαφές πόσοι από αυτούς θα αποχωρήσουν.

Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε καλέσει τους Ιρανούς να «ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ» μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, υποσχόμενος ότι «Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΕΡΧΕΤΑΙ». Ο Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός στο να στηρίξει ανοιχτά οποιονδήποτε αντίπαλο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, λέγοντας σε συνέντευξή του στο Reuters την Τετάρτη ότι «δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε αυτό το σημείο». Όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσε να στηρίξει τον Ιρανό αντικαθεστωτικό Ρεζά Παχλαβί, τον εξόριστο γιο του τελευταίου σάχη του Ιράν, ο Τραμπ απάντησε: «Δεν ξέρω αν η χώρα του θα αποδεχόταν την ηγεσία του, και σίγουρα αν το έκανε, αυτό θα ήταν εντάξει για μένα». «Μου φαίνεται πολύ συμπαθής, αλλά δεν ξέρω πώς θα λειτουργούσε μέσα στη δική του χώρα», πρόσθεσε.

Πολλοί Ιρανοί διαδηλωτές ζήτησαν την επιστροφή του Παχλαβί κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων που ξεκίνησαν πριν από περισσότερες από τρεις εβδομάδες, ωστόσο είναι δύσκολο να εκτιμηθεί το πραγματικό επίπεδο στήριξής του στο εσωτερικό της χώρας. Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι η ιρανική κυβέρνηση θα μπορούσε να πέσει εξαιτίας των διαδηλώσεων, προσθέτοντας όμως ότι «κάθε καθεστώς μπορεί να καταρρεύσει». Η Τεχεράνη έχει επιβάλει διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο σε ολόκληρη τη χώρα από την περασμένη Πέμπτη, καθώς οι αρχές ενέτειναν την καταστολή των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων.

Το BBC και τα περισσότερα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα δεν μπορούν επίσης να μεταδώσουν ρεπορτάζ από το εσωτερικό του Ιράν, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη συλλογή και την επαλήθευση πληροφοριών. Η αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA) ανέφερε ότι μέχρι στιγμής έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο 2.435 διαδηλωτών, καθώς και 13 παιδιών. Σύμφωνα με την οργάνωση, άλλοι 882 θάνατοι παραμένουν υπό διερεύνηση.

• εκτελέσεις
• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ