«Τραβάει το σχοινί» ο Τραμπ στο παραπέντε των διαπραγματεύσεων: «Το Ιράν παραβιάζει την εκεχειρία επανειλημμένα»

Σε μια εξαιρετικά εύθραυστη συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, η ρητορική ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επανέρχεται στο προσκήνιο, απειλώντας να τινάξει στον αέρα τις διπλωματικές προσπάθειες. Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε ανοιχτά την Τεχεράνη ότι παραβιάζει «επανειλημμένα» τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, χωρίς ωστόσο να παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία.

Η παρέμβαση αυτή έρχεται στο «παραπέντε» κρίσιμων διαπραγματεύσεων, ενισχύοντας το ήδη βαρύ κλίμα δυσπιστίας μεταξύ των δύο πλευρών. Η απουσία λεπτομερειών από την αμερικανική πλευρά δημιουργεί ερωτήματα, ενώ παράλληλα ενισχύει την αίσθηση ότι η αντιπαράθεση μεταφέρεται περισσότερο στο επίπεδο της πολιτικής πίεσης παρά της τεκμηριωμένης καταγγελίας.

Σκληρή απάντηση από την Τεχεράνη

Οι δηλώσεις Τραμπ ήρθαν ως απάντηση σε προηγούμενες προειδοποιήσεις από την ιρανική πλευρά, με τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχάμεντ-Μπαγέρ Γκαλιμπάφ να κατηγορεί την Ουάσινγκτον ότι επιχειρεί να μετατρέψει τις διαπραγματεύσεις σε εργαλείο πίεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΗΠΑ «επιβάλλουν πολιορκία» στο Ιράν, παραβιάζοντας το πνεύμα της εκεχειρίας και επιχειρώντας να οδηγήσουν την Τεχεράνη σε συνομιλίες υπό ασφυκτικές συνθήκες. Η ιρανική ηγεσία απορρίπτει κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις «υπό τη σκιά απειλών».

Σκιές στρατιωτικής κλιμάκωσης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αναφορά του Γκαλιμπάφ σε «νέα χαρτιά στο πεδίο της μάχης», μια φράση που ερμηνεύεται από διεθνείς αναλυτές ως σαφής ένδειξη πιθανής στρατιωτικής αναβάθμισης ή αλλαγής τακτικής από πλευράς Ιράν.

Η ρητορική αυτή ενισχύει τους φόβους για αναζωπύρωση της έντασης στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, ειδικά σε μια περίοδο όπου η εκεχειρία φαίνεται εύθραυστη και με ημερομηνία λήξης που πλησιάζει.

Διαψεύσεις για αποστολή στην Ισλαμαμπάντ

Την ίδια ώρα, ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας του Ιράν επιχειρεί να βάλει τέλος σε φήμες περί επικείμενης διπλωματικής κινητικότητας, διαψεύδοντας κατηγορηματικά ότι έχει αποσταλεί οποιαδήποτε ιρανική αντιπροσωπεία στην Ισλαμαμπάντ. Σε ανάρτηση μέσω Telegram, επισημαίνεται ότι «μέχρι στιγμής καμία αντιπροσωπεία, ούτε προκριματική ούτε δευτεροβάθμια, δεν έχει ταξιδέψει», αποδίδοντας τις σχετικές πληροφορίες σε ανακριβείς αναφορές διεθνών και περιφερειακών μέσων ενημέρωσης. Η θέση αυτή επαναλαμβάνει τη σταθερή γραμμή της Τεχεράνης, ότι οποιαδήποτε διαπραγμάτευση θα πραγματοποιηθεί μόνο υπό όρους ισοτιμίας και χωρίς εξωτερικές πιέσεις.

Ο Βανς θα πάει τελικά στο Πακιστάν;

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναμένεται να μεταβεί στο Ισλαμαμπάντ, επιχειρώντας να κρατήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν, σε μια ύστατη προσπάθεια αποτροπής της σύγκρουσης. Μαζί του αναμένεται να ταξιδέψουν και οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρετ Κούσνερ, γεγονός που υπογραμμίζει το υψηλό διακύβευμα των συνομιλιών. Ωστόσο, η συμμετοχή του Ιράν παραμένει αβέβαιη μέχρι την τελευταία στιγμή. Πηγές αναφέρουν ότι η ιρανική πλευρά καθυστέρησε να απαντήσει, εν μέσω έντονων πιέσεων από τους Φρουρούς της Επανάστασης προς τους διαπραγματευτές να τηρήσουν σκληρή γραμμή: καμία διαπραγμάτευση χωρίς άρση του αμερικανικού αποκλεισμού.

Το τελικό «πράσινο φως» φαίνεται να δόθηκε από τον ανώτατο ηγέτη της χώρας, ωστόσο η δυσπιστία παραμένει βαθιά. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, ξεκαθάρισε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία οριστική απόφαση για νέο γύρο συνομιλιών, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη «σοβαρότητα» της Ουάσιγκτον.

Ανάλυση: «Ανάμεικτα μηνύματα» ή αντίδραση στον Τραμπ;

Στο διεθνές παρασκήνιο, οι εξελίξεις ερμηνεύονται με διαφορετικό τρόπο. Ο αναλυτής της International Crisis Group, Αλί Βαέζ, μιλώντας στο πρόγραμμα Today του BBC Radio 4, υποστήριξε ότι η ιρανική στάση παραμένει συνεπής.

Όπως εξήγησε, τα λεγόμενα «ανάμεικτα μηνύματα» από την Τεχεράνη δεν αποτελούν ένδειξη εσωτερικής αστάθειας, αλλά αντίδραση στις «ασυνεπείς θέσεις» του Ντόναλντ Τραμπ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί η υπόθεση του Στενό του Ορμούζ, όπου το Ιράν φέρεται να είχε άρει τον αποκλεισμό πριν από νέα αμερικανική δήλωση για συνέχισή του, οδηγώντας τελικά σε εκ νέου κλιμάκωση. «Δεν πρόκειται για εσωτερικές διαμάχες, αλλά για μια αλληλουχία αντιδράσεων – ένα “τικ-τακ” γεγονότων», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Υψηλό ρίσκο για περιφερειακή αποσταθεροποίηση

Το διακύβευμα για το Πακιστάν είναι ιδιαίτερα υψηλό. Σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, δεν αποκλείεται να βρεθεί εμπλεκόμενο σε μια ευρύτερη σύγκρουση με το γειτονικό Ιράν. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι το Πακιστάν έχει υπογράψει σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας με τη Σαουδική Αραβία, η οποία έχει υπάρξει στόχος ιρανικών επιθέσεων με drones στο παρελθόν. Με την εκεχειρία να λήγει άμεσα και τη ρητορική να σκληραίνει, η περιοχή βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, με τις επόμενες ώρες να θεωρούνται καθοριστικές τόσο για τη διπλωματία όσο και για την ασφάλεια.

• διαπραγματεύσεις
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ