Τσίπρας, Τζουμάκας και το σχέδιο για την επανένωση της Κεντροαριστεράς – Από το χρυσό της Βαρκελώνης στο αντάρτικο η Πατουλίδου – Πνεύμα Χριστουγέννων; Όχι στην Αθήνα 

Καλωσορίσατε στα Hard Talks σε και σε  μια ακόμη «εορταστική» έκδοση του ελληνικού πολιτικού δράματος, όπου οι διαχωριστικές γραμμές δεν γνωρίζουν ούτε Χριστούγεννα ούτε Πρωτοχρονιά. Από τον Τσίπρα και το σχέδιο για την επανένωση της Κεντροαριστεράς, μέχρι την Πατουλίδου που διεκδικεί την Περιφέρεια με πνεύμα… Βαρκελώνης, και τη διαμάχη Δούκα-Χαρδαλιά για το ρεβεγιόν της Αθήνας, η πολιτική ατζέντα βρίσκει πάντα τρόπο να κλέψει την παράσταση. Και, φυσικά, δεν ξεχνάμε τις αποχωρήσεις και τις υποψηφιότητες που συνεχίζουν να κάνουν θόρυβο, γιατί στην Ελλάδα ακόμα και η σιωπή… ηχεί εκκωφαντικά.

 “Ο Πατέλης, ο προϋπολογισμός και οι αποχωρήσεις που κλέβουν την παράσταση”

 Ο Ναπολέων είχε πει πως «Η ικανότητα να αποφασίζεις πότε να φύγεις είναι εξίσου σημαντική με το να ξέρεις πότε να μιλήσεις». Ο Αλέξης Πατέλης φαίνεται πως πήρε την παραίνεση κατά γράμμα, επιλέγοντας να υποβάλει την παραίτησή του τρεις μέρες πριν την παρουσίαση του προϋπολογισμού. Σε μια περίοδο όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαμορφώνει το αφήγημα της δεύτερης τετραετίας – και, γιατί όχι, τρίτης – ο Πατέλης αποφάσισε να γίνει το δικό του κεφάλαιο στην ιστορία της διακυβέρνησης.

 Timing… που “φωνάζει”

 Η παραίτηση ήταν, λένε, προγραμματισμένη από καιρό. Όμως, αντί να φύγει διακριτικά το καλοκαίρι, προτίμησε να περιμένει την «κατάλληλη» στιγμή – αυτή που θα του εξασφαλίσει τη μέγιστη προσοχή. Γιατί, όπως δείχνει η πολιτική μας ιστορία, ακόμα και οι αποχωρήσεις θέλουν την τέχνη τους. Αλλά η αλήθεια είναι πως στο Μαξίμου, αν κρίνουμε από τις διαρροές, κανείς δεν έριξε δάκρυ για την αποχώρησή του. Αντίθετα, το γεγονός φαίνεται να έδωσε την ευκαιρία για έναν ήσυχο ανασχηματισμό ρόλων, μακριά από τη «βαβούρα» που συχνά συνοδεύει τέτοιες καταστάσεις.

 Exit που δεν εντυπωσιάζει

 Ο Πατέλης, παρά την εξωστρέφεια και τα διεθνή του διαπιστευτήρια, μάλλον δεν άφησε το σημάδι που θα ήθελε. Αντίθετα, η επιλογή του να αποχωρήσει σε μια κρίσιμη στιγμή για την κυβέρνηση, μοιάζει περισσότερο με στρατηγική εντυπώσεων παρά ουσίας. Όπως έλεγε και ο Ουάιλντ, «Ο μόνος τρόπος να απαλλαγείς από έναν πειρασμό είναι να υποκύψεις σε αυτόν». Ο Πατέλης, υποκύπτοντας στον πειρασμό του ιδιωτικού τομέα, μπορεί να έκανε τη δική του έξοδο, αλλά δεν είναι βέβαιο πως η παράσταση τον χρειαζόταν ως πρωταγωνιστή.

Ο Ράμμος, το προεδρικό κάψιμο και η βιασύνη της Νέας Αριστεράς

Ο Λουκιανός είχε πει κάποτε: «Τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο από έναν υπερβολικά φιλόδοξο φίλο». Στην περίπτωση του Χρήστου Ράμμου, φαίνεται πως οι φιλόδοξοι φίλοι από τη Νέα Αριστερά κατάφεραν να κάνουν την υποψηφιότητά του για την Προεδρία της Δημοκρατίας να μοιάζει με πυροτέχνημα που έσκασε πρόωρα. Αντί να χτιστεί μεθοδικά και ταπεινά, η ιδέα πετάχτηκε στη δημόσια σφαίρα με τόση ζέση που κατάφερε να δημιουργήσει περισσότερα εμπόδια από όσα υποτίθεται πως θα ξεπερνούσε.

Η σπουδή που κόστισε ακριβά

Το ενδιαφέρον του ΠΑΣΟΚ εξαφανίστηκε πριν καν αρχίσει, και ο ΣΥΡΙΖΑ κρατά αποστάσεις ασφαλείας, παρατηρώντας τη «φασαρία» που ξεσήκωσε η Νέα Αριστερά. Ο κ. Ράμμος, ως πρόεδρος της ΑΔΑΕ, βρίσκεται τώρα στο στόχαστρο της οργανωμένης αμφισβήτησης από δεξιά. Το ερώτημα είναι αν τον ρώτησαν καν πριν ξεκινήσει αυτό το… πρότζεκτ εντυπώσεων. Αν, όπως λέει ο Τσόρτσιλ, «Η πολιτική δεν είναι παιχνίδι, αλλά σοβαρή δουλειά», τότε κάποιοι μάλλον ξέχασαν τους κανόνες.

Το δίλημμα της επιστροφής

Και ενώ ο Ράμμος «καίγεται», η Νέα Αριστερά θα βρεθεί σύντομα αντιμέτωπη με το δικό της δίλημμα: να επιστρέψει στον ΣΥΡΙΖΑ ή να ρισκάρει την πολιτική εξαφάνιση. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρήσει έστω και ισχνά ποσοστά, το 1% της Νέας Αριστεράς δεν αφήνει πολλά περιθώρια. Όπως έλεγε και ο Μακιαβέλι, «Η ευκαιρία δεν περιμένει κανέναν» – ούτε, βέβαια, και οι μουσουλμάνοι βουλευτές, που δεν θα μείνουν άπραγοι εάν η μειονότητα κινδυνεύσει να μείνει χωρίς φωνή στη Βουλή. Έτσι, η συζήτηση για «επιστροφή» αναμένεται να ανοίξει πολύ νωρίτερα από ό,τι φανταζόμαστε.

Τσίπρας, Τζουμάκας και το σχέδιο για την επανένωση της Κεντροαριστεράς

Ο Γκράουτσο Μαρξ είχε πει: «Αυτοί είναι οι κανόνες μου. Αν δεν σας αρέσουν, έχω κι άλλους». Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, η προσπάθεια για επανένωση με τη Νέα Αριστερά φαίνεται να βασίζεται σε κανόνες που αλλάζουν ανάλογα με τις περιστάσεις. Ο Στέφανος Τζουμάκας, σε μια εμφανώς μελετημένη παρέμβασή του, αποκάλυψε ότι ο Αλέξης Τσίπρας έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για να φέρει κοντά τις δύο παρατάξεις. Από απολογισμό και αυτοκριτική μέχρι «επανακαθορισμό», η ρητορική δίνει έμφαση στην ανάγκη να επουλωθούν οι πληγές από τη διάσπαση.

Η κρίση εμπιστοσύνης και κύρους

Ο Τζουμάκας μίλησε με σαφήνεια για τη «βαριά κληρονομιά» της διάσπασης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αξιοπιστία και το κύρος του ΣΥΡΙΖΑ έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα. Η ερώτηση που έθεσε – «Ποιος έχει εμπιστοσύνη;» – μοιάζει με ατάκα από πολιτικό θρίλερ, όπου το κοινό αναρωτιέται αν ο ήρωας θα καταφέρει να αποκαταστήσει τη φήμη του πριν το τέλος. Με την επιστροφή του στον ΣΥΡΙΖΑ, ο ίδιος μοιάζει αποφασισμένος να παίξει ρόλο σε αυτή την «επανένωση», αλλά η απόφαση του Τσίπρα να παραιτηθεί εξακολουθεί να αποτελεί αμφιλεγόμενη κίνηση.

Ηγέτης με πρωτοβουλίες ή παρατηρητής;

Όπως θα έλεγε και ο Μακιαβέλι, «Ο ηγέτης πρέπει να κρατά τις ισορροπίες, ακόμα κι όταν αυτές είναι εύθραυστες». Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, ο ίδιος καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει απλός παρατηρητής της πολιτικής σκηνής ή αν θα ηγηθεί μιας πρωτοβουλίας που θα ξαναδώσει στον ΣΥΡΙΖΑ την αίγλη της Κεντροαριστεράς. Όσο για τον Τζουμάκα, το ερώτημα είναι αν οι δηλώσεις του ήταν μια ειλικρινής προσπάθεια αποκατάστασης ή απλώς μια προειδοποίηση προς όσους επιθυμούν να πάρουν τα ηνία χωρίς «ταπετσαρία». Ένα είναι σίγουρο: η πορεία προς την επανένωση της Αριστεράς θα είναι γεμάτη ανατροπές και ίντριγκες, όπως κάθε καλή πολιτική ιστορία.

Όταν το Μαξίμου στέλνει μηνύματα και ο Χαρδαλιάς παίζει το δικό του παιχνίδι

Ο Μπίσμαρκ είχε πει κάποτε πως «Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού». Αν κρίνουμε από την υποδοχή του Χάρη Δούκα στο Μέγαρο Μαξίμου, η τέχνη του Κυριάκου Μητσοτάκη περιλαμβάνει και την έμμεση επίδειξη δύναμης. Σε μια περίοδο όπου ο Δούκας συγκρούεται με τον Νίκο Χαρδαλιά για θέματα του Δήμου Αθηναίων, ο πρωθυπουργός φροντίζει να ανοίξει τη «μεγάλη πόρτα» στον δήμαρχο, αφήνοντας τον περιφερειάρχη να μετρά τα… σήματα. Μετά την αφαίρεση του χρίσματος για την προεδρία της ΕΝΠΕ, η συνάντηση αυτή μοιάζει με ακόμη ένα καρφί στη σχέση Μαξίμου-Χαρδαλιά, υπενθυμίζοντας πως η πολιτική δεν έχει μονιμότητα στις συμμαχίες.

Η Ράνια Θρασκιά και η πολιτική του… λάθους – Όταν το «φρέσκο αέρα» ενοχλεί

Ο Σουν Τζου είχε πει: «Κάθε μάχη κερδίζεται πριν καν ξεκινήσει». Στην περίπτωση της Ράνιας Θρασκιά, η μάχη της με τη σκληρή κομματική γραφειοκρατία του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται πως ήταν χαμένη από την αρχή. Χωρίς κομματικά ένσημα και με μια αναγνωρισιμότητα που ξεπερνούσε τα «επιτρεπτά όρια», η Θρασκιά εισήλθε στον πολιτικό στίβο με το «λάθος» να εκλεγεί πολύ ψηλά – και να διαταράξει τις ισορροπίες. Η εσωκομματική αντιπαράθεση με τους Νοτοπούλου και Γιαννούλη, που ένιωσαν να απειλούνται, δεν άργησε να μετατραπεί σε ανοιχτό πόλεμο.

Πειθαρχικά και αποκλεισμοί: Η πολιτική του «ξένου σώματος»

Η προσπάθεια της Θρασκιά να οικοδομήσει σχέσεις με τις οργανώσεις δεν έτυχε υποδοχής, αλλά αντίθετα αντιμετωπίστηκε με έναν ιδιότυπο κομματικό «αποκλεισμό». Η επιμονή της να έχει απευθείας επαφή με τη βάση, χωρίς τη μεσολάβηση της γραφειοκρατίας, της κόστισε. Από λεκτικούς προπηλακισμούς μέχρι απειλές για «πειθαρχικό», η αντίδραση ήταν χαρακτηριστική ενός κόμματος που λειτουργεί με όρους επετηρίδας. Η θετική της στάση προς την προεδρία Κασσελάκη έκανε το χάσμα ακόμα πιο έντονο, με τους εσωκομματικούς της αντιπάλους να πρωταγωνιστούν σε ακραίες επιθέσεις εναντίον της.

Η αποχώρηση και το μήνυμα

Η αποχώρηση της Θρασκιά δεν είναι απλώς μια προσωπική απόφαση, αλλά ένα μήνυμα για τις παθογένειες του ΣΥΡΙΖΑ. Όπως έλεγε και ο Μαρκ Τουέιν, «Η πολιτική είναι η τέχνη να έχεις εχθρούς για τους σωστούς λόγους». Η Θρασκιά, προσπαθώντας να φέρει έναν διαφορετικό αέρα, βρέθηκε στο στόχαστρο εκείνων που αντιλαμβάνονται την αλλαγή ως απειλή. Και τελικά, η αποχώρησή της έρχεται να αποδείξει ότι το νέο και το φρέσκο στον ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πάντα θέση – τουλάχιστον όχι χωρίς κόστος.

Από το χρυσό της Βαρκελώνης στα πολιτικά… κουλουάρ – Η Βούλα Πατουλίδου σε ρόλο… Περιφερειάρχη

Ο Γκράουτσο Μαρξ είχε πει: «Αυτοί είναι οι κανόνες μου. Αν δεν σας αρέσουν, έχω κι άλλους». Στην περίπτωση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, οι κανόνες μοιάζουν να αλλάζουν από στιγμή σε στιγμή, με την παραίτηση του Απόστολου Τζιτζικώστα να αφήνει πίσω της ένα πολιτικό κενό και μια μάχη διαδοχής. Η Βούλα Πατουλίδου, πάντα μαχητική, διεκδικεί την κορυφαία θέση με τη γνωστή της τόλμη, αντιτασσόμενη στην υποψηφιότητα της Αθηνάς Αηδονά που προωθείται ως η «επίσημη επιλογή». «Η αντίσταση σε έναν μη εκλεγμένο» φαίνεται να είναι το βασικό της επιχείρημα, σε μια περιφέρεια που η λαϊκή ψήφος είναι το υπέρτατο διαβατήριο νομιμοποίησης.

Αντάρτικες διαθέσεις και… αθλητική πειθαρχία

Η Πατουλίδου, με τη ρητορική της, φροντίζει να θυμίζει πως δεν ήρθε τυχαία στην αυτοδιοίκηση. Από το χρυσό στη Βαρκελώνη μέχρι τη διεκδίκηση της Περιφέρειας, το μήνυμά της είναι σαφές: «Δεν μου είπαν ποτέ να σωπάσω, ούτε θα το δεχτώ τώρα». Με τη φράση της ότι «κάποιοι γίνονται σκληροί όταν τους πατάνε στον σβέρκο», αφήνει αιχμές για τον πρώην περιφερειάρχη και τη διαδοχή που προσπαθεί να επιβάλει. Παράλληλα, με το γκάλοπ στα χέρια της, που της δίνει 50% μεγαλύτερη αποδοχή από την κ. Αηδονά, ενισχύει το αφήγημα της λαϊκής αποδοχής, το οποίο δεν επιτρέπει εύκολες «διορισμένες» λύσεις.

Ρευστότητα και πολιτική επιβίωση

«Μακάρι να υπάρχουμε», είπε η Πατουλίδου, σχολιάζοντας τις ρευστές συνθήκες του μέλλοντος. Σε μια φράση που μοιάζει να συνδυάζει την αθλητική πειθαρχία με την πολιτική ευελιξία, αφήνει να εννοηθεί πως τα επόμενα χρόνια θα φέρουν ανατροπές. Όπως θα έλεγε και ο Ναπολέων, «Οι ευκαιρίες έρχονται σε αυτούς που είναι έτοιμοι». Η Πατουλίδου, με το βλέμμα στραμμένο στη μάχη του Σαββάτου, αποδεικνύει πως είναι έτοιμη να αγωνιστεί – όχι μόνο για τη θέση της, αλλά και για το μέλλον της Κεντρικής Μακεδονίας.

Όταν η Πρωτοχρονιά γίνεται… υπόθεση πολιτικής διαίρεσης

Ο Τσαρλς Ντίκενς, αν ζούσε σήμερα, θα ξαναέγραφε το «Πνεύμα των Χριστουγέννων» και θα το μετέφερε στην Αθήνα του 2024, όπου ο Δήμαρχος Χάρης Δούκας και ο Περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς μοιάζουν περισσότερο με τους… Σκρουτζ και Μάρλεϊ, παρά με συντονιστές μιας εορταστικής Αθήνας. Ο Δούκας πρότεινε να γιορτάσουν μαζί την Πρωτοχρονιά στο Σύνταγμα, αλλά ο Χαρδαλιάς απάντησε με ένα ηχηρό «όχι», διατηρώντας το δικό του… βασίλειο στο Πεδίον του Άρεως. Το αποτέλεσμα; Μια πρωτεύουσα διχασμένη ανάμεσα σε δύο ρεβεγιόν, δύο σκηνές, δύο φιλοσοφίες – και κανένα πνεύμα ενότητας.

Όπως θα έλεγε και ο Μαρκ Τουέιν, «Η καλοσύνη είναι η γλώσσα που οι κουφοί μπορούν να ακούσουν και οι τυφλοί να δουν». Εδώ, όμως, κανείς δεν φαίνεται να ακούει ούτε να βλέπει το αυτονόητο: πως οι γιορτές δεν είναι ευκαιρία για πολιτική προβολή, αλλά για συλλογική χαρά. Και ενώ τα βεγγαλικά θα φωτίζουν τον ουρανό, το μόνο που θα θυμούνται οι Αθηναίοι είναι ότι ούτε το νέο έτος μπόρεσε να τους ενώσει.

Και όπως θα έλεγε και ο Όσκαρ Ουάιλντ, «Η ζωή μιμείται την τέχνη πολύ περισσότερο από όσο η τέχνη τη ζωή». Στην πολιτική, όμως, φαίνεται πως η τέχνη της ίντριγκας, των διασπάσεων και των μεγάλων αποχωρήσεων είναι διαρκής έμπνευση. Από τη ρευστότητα στην Κεντροαριστερά μέχρι τις μικροπολιτικές μάχες της Αθήνας, ένα είναι σίγουρο: στην πολιτική σκηνή της χώρας, τα επόμενα επεισόδια υπόσχονται να είναι εξίσου εντυπωσιακά με τα προηγούμενα. Ραντεβού στις εξελίξεις που θα έρθουν, πάντα με φλέγμα, ειρωνεία και μια καλή δόση χιούμορ.

• Αλέξης Πατέλης
• Αλέξης Τσίπρας
• Κεντροαριστερά
• Στέφανος Τζουμάκας