Βαρουφάκης: «Το παράλληλο σύστημα πληρωμών μπορεί να σώσει ή να καταστρέψει το ευρώ»

Ο Γιάνης Βαρουφάκης επανακάμπτει με το σύστημα παράλληλων πληρωμών που είχε προτείνει το 2015 για τη χώρα μας, με αφορμή τη συζήτηση που γίνεται στην Ιταλία από την εθνικιστική κυβέρνηση.

Στη γειτονική μας χώρα, κυκλοφόρησε ως ιδέα -προκαλώντας ήδη ανησυχία- ότι τα κουπόνια (mini bot) θα επιτρέψουν στο υπερχρεωμένο κράτος να πληρώσει τα χρέη του, να τονώσει την ιταλική οικονομία και να δώσει στους Ιταλούς έναν τρόπο να πληρώσουν τους φόρους τους. Οι ειδικοί όμως προειδοποιούν ότι μπορεί να δημιουργηθεί έτσι ένα παράλληλο νόμισμα που θα οδηγήσει την Ιταλία εκτός ευρωζώνης. 

Μέχρι στιγμής η κυβέρνηση έχει αποσπάσει μια μη δεσμευτική απόφαση του κοινοβουλίου με την οποία υιοθετείται μια πρόταση να μελετηθεί η δημιουργία «κυβερνητικών μετοχών» για να επιταχυνθεί η πληρωμή του χρέους.

Ακόμη κι αυτό όμως στάθηκε αρκετό για να ανησυχήσουν οι επενδυτές και οι οικονομολόγοι και να δημιουργηθούν ερωτήματα για τη σοβαρότητα της κυβέρνησης, σχολιάζει ο Τζέισον Χόροβιτς, ανταποκριτής των New York Times στη Ρώμη.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης, σε άρθρο του στο Project Syndicate, συγκρίνει τα δύο σχέδια παράλληλων πληρωμών και καταλήγει λέγοντας: «Το δικό μου παράλληλο σύστημα πληρωμών σχεδιάστηκε για να χρησιμοποιήσει την πραγματικότητα ενός χαμηλότερου κόστους εξόδου από την ευρωζώνη, για να δημιουργήσει ένα νέο δημοσιονομικό χώρο, συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση της νομισματικής ένωσης στην πορεία. Αντιθέτως, το σύστημα της Ιταλίας είναι το πρώτο βήμα προς ένα παράλληλο νόμισμα το οποίο θα φέρει το τέλος της ευρωζώνης».

Υπενθυμίζεται ότι στο βιβλίο του, Adults in the room, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών έγραφε για την πρώτη εντύπωση που έκανε το σχέδιο του στην κυβέρνηση: «Ο Αλέξης και ο Παππάς έδειχναν, αν όχι ανακουφισμένοι, πάντως ικανοποιημένοι με την ιδέα ότι υπήρχαν τρόποι να δημιουργηθεί ρευστότητα, σε ευρώ, ικανή να τους δώσει βαθμούς ελευθερίας σε περίπτωση που η ΕΚΤ έκλεινε τις τράπεζες». 

Στο νέο άρθρο του, ο κ. Βαρουφάκης, επιμένει ότι επρόκειτο για σωτήρια λύση και γράφει μεταξύ άλλων:

«Είναι ένα παράξενο συναίσθημα, να βλέπεις το σχέδιό σου να χρησιμοποιείται για να κάνει το ακριβώς αντίθετο από αυτό που είχες στο μυαλό σου. Και αυτό είναι το συναίσθημα που με διακατέχει από τότε που έμαθα ότι η ιταλική κυβέρνηση σχεδιάζει μια παραλλαγή του παράλληλου συστήματος πληρωμών που είχα προτείνει για την Ελλάδα το 2015.

Ο υπουργός Οικονομικών μιας χώρας μέλους της ευρωζώνης έχει την εξουσία να εκδίδει χρεόγραφα κατά βούληση, και να τα αποδέχεται αντί φόρων. Είναι καθ’ όλα νόμιμο επίσης για ιδιωτικούς οργανισμούς να συναλλάσσονται με οποιοδήποτε τρόπο επιλέξουν (για παράδειγμα, εξαργύρωση μιλίων). Παράνομο θα ήταν αν η κυβέρνηση υποχρέωνε τους προμηθευτές να αποδέχονται πληρωμές μέσω ψηφιακών πιστώσεων, το οποίο δεν ήταν επ’ ουδενί πρόθεσή μου.  

Εάν αυτό το παράλληλο – μέσα στο πλαίσιο του ευρώ – σύστημα είχε τεθεί σε λειτουργία του Ιούνιο του 2015, όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έκλεισε τις ελληνικές τράπεζες, εκβιάζοντας τον λαό και την κυβέρνηση να δεχτεί το τρίτο δάνειο διάσωσης, δύο θα ήταν τα πιθανά αποτελέσματα. Πρώτον, οι συναλλαγές θα είχαν μετακινηθεί μαζικά από το τραπεζικό σύστημα στο δημόσιο παράλληλο σύστημα πληρωμών (AT-based public payment system), μειώνοντας έτσι σημαντικά την επιρροή που ασκούσε η ΕΚΤ. Δεύτερον, θα ήταν γνωστό σε όλους, ότι με το πάτημα ενός κουμπιού, η κυβέρνηση θα είχε τη δυνατότητα να μετατρέψει το ελεγχόμενο από το ευρώ σύστημα πληρωμών σε ένα νέο νόμισμα.

Αλλά η πραγματική διαφορά μεταξύ του ιταλικού σχεδίου και του δικού μου παραμένει πολιτική. Το δικό μου παράλληλο σύστημα πληρωμών σχεδιάστηκε για να χρησιμοποιήσει την πραγματικότητα ενός χαμηλότερου κόστους εξόδου από την ευρωζώνη, για να δημιουργήσει ένα νέο δημοσιονομικό χώρο, συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση της νομισματικής ένωσης στην πορεία. Αντιθέτως, το σύστημα της Ιταλίας είναι το πρώτο βήμα προς ένα παράλληλο νόμισμα το οποίο θα φέρει το τέλος της ευρωζώνης».

• Γιάνης Βαρουφάκης