«Βόμβα έτοιμη να εκραγεί»: Η οξίνιση των ωκεανών έφτασε σε κρίσιμα επίπεδα – Απειλεί ολόκληρα οικοσυστήματα

Οι ωκεανοί του πλανήτη βρίσκονται σε πολύ χειρότερη κατάσταση απ’ ό,τι νομίζαμε. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, ένα από τα βασικά όρια που εξασφαλίζουν τη σταθερότητα του πλανήτη έχει ήδη ξεπεραστεί: η οξίνιση των ωκεανών.

Η «κακιά δίδυμη» της κλιματικής κρίσης, όπως έχει χαρακτηριστεί η οξίνιση, προκαλείται όταν το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) απορροφάται από τη θάλασσα και αντιδρά με τα μόριά της, οδηγώντας σε πτώση του pH του νερού.

Αυτό το φαινόμενο αποδυναμώνει τα κοράλλια, απειλεί τα θαλάσσια οικοσυστήματα και σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να διαλύσει τα κελύφη θαλάσσιων οργανισμών.

Μέχρι σήμερα, η οξίνιση δεν είχε θεωρηθεί ότι έχει ξεπεράσει το λεγόμενο «πλανητικό της όριο». Τα πλανητικά όρια είναι εννέα βασικοί δείκτες για την υγεία του πλανήτη –όπως το κλίμα, το νερό και η βιοποικιλότητα– και οι επιστήμονες είχαν ήδη αναφέρει πως έξι από αυτά έχουν καταπατηθεί. Τώρα όμως, προστίθεται κι ένα έβδομο.

Πέντε χρόνια πέρα από το σημείο χωρίς επιστροφή

Η νέα μελέτη προέρχεται από το Βρετανικό Εργαστήριο Θαλάσσιας Έρευνας του Πλύμουθ (PML), τη NOAA (Εθνική Ωκεανική και Ατμοσφαιρική Διοίκηση των ΗΠΑ) και το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον.

Με ανάλυση δεδομένων που καλύπτουν 150 χρόνια, από φυσικές και χημικές μετρήσεις αλλά και προσομοιώσεις σε υπολογιστές, οι ερευνητές κατέληξαν ότι το όριο για την οξίνιση ξεπεράστηκε περίπου το 2020.

Το όριο αυτό ορίζεται ως η μείωση της συγκέντρωσης ανθρακικού ασβεστίου στο θαλασσινό νερό κατά 20% σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα –και αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιβίωση οργανισμών με σκελετούς ή κελύφη από ασβέστιο.

Ο καθηγητής Στιβ Γουίντικομπ από το PML, συν-πρόεδρος του Παγκόσμιου Δικτύου Παρακολούθησης της Οξίνισης, δήλωσε: «Η οξίνιση των ωκεανών δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική κρίση. Είναι μια βόμβα που μετρά αντίστροφα για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τις παράκτιες οικονομίες».

Κάτω από την επιφάνεια, χειρότερα

Το πιο ανησυχητικό; Όσο βαθύτερα στο νερό κοιτάμε, τόσο πιο δραματικά είναι τα στοιχεία. Σε βάθος 200 μέτρων, το 60% των παγκόσμιων θαλασσών έχει ήδη περάσει το «ασφαλές» όριο. Και αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς όπως τονίζει η καθηγήτρια Έλεν Φίντλεϊ του PML:

«Η ζωή στους ωκεανούς δεν περιορίζεται στην επιφάνεια. Τα βαθύτερα στρώματα φιλοξενούν περισσότερα και πιο διαφορετικά είδη. Εφόσον αλλάζουν τόσο γρήγορα, οι επιπτώσεις της οξίνισης ίσως είναι χειρότερες απ’ ό,τι φανταζόμασταν».

Η μείωση του pH επηρεάζει κυρίως τα λεγόμενα «ασβεστοποιημένα» είδη –όπως τα κοράλλια, τα μύδια, τα στρείδια και οι μικροί θαλάσσιοι οργανισμοί, οι πεταλούδες της θάλασσας. Αυτοί δυσκολεύονται να σχηματίσουν και να διατηρήσουν το κέλυφός τους, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν πιο αργά, να αναπαράγονται λιγότερο και να μειώνονται οι πιθανότητες επιβίωσής τους.

Τα κοράλλια, για παράδειγμα, αποτελούν κρίσιμους οικοτόπους για εκατοντάδες είδη –και λειτουργούν σαν «φυτώρια» για τα ψάρια που καταλήγουν στα πιάτα μας.

Οι επιπτώσεις φτάνουν στην ακτή

Η οξίνιση δεν πλήττει μόνο τα ψάρια, τα κοράλλια και τα θαλάσσια τοπία. Πλήττει και τις ανθρώπινες κοινωνίες: τις κοινότητες που βασίζονται στην αλιεία, στον τουρισμό, στη βιοποικιλότητα. Οικονομίες ολόκληρες, ιδιαίτερα στις παράκτιες περιοχές, κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς πόρους επιβίωσης.

Η μελέτη επισημαίνει ότι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί η οξίνιση σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η δραστική μείωση των εκπομπών CO₂. Παράλληλα, όμως, ζητείται να ληφθούν τοπικά μέτρα προστασίας –ειδικά σε περιοχές και οικοσυστήματα που είναι πιο ευάλωτα.

Η Τζέσι Τέρνερ, διευθύντρια της Διεθνούς Συμμαχίας για την Καταπολέμηση της Οξίνισης, δήλωσε: «Αυτό το πόρισμα είναι ξεκάθαρο: ο χρόνος τελειώνει. Ό,τι κάνουμε – ή δεν κάνουμε – τώρα, διαμορφώνει ήδη το μέλλον μας. Έχουμε χάσει μεγάλο μέρος του φυσικού περιβάλλοντος για σημαντικά είδη. Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πια να αγνοούν την οξίνιση στις κεντρικές τους πολιτικές».

Πηγή: Guardian

• θάλασσα
• ωκεανοί